Ouderbijdrage

Is de vrijwillige ouderbijdrage verplicht?

Veel basisscholen vragen een vrijwillige ouderbijdrage voor extra activiteiten naast het gewone lesprogramma. Denk aan een schoolreisje, excursie of de kerstviering. Maar hoe vrijwillig is deze bijdrage? En wat gebeurt er als je de ouderbijdrage niet kunt betalen?

Wat is de vrijwillige ouderbijdrage?

Het basisonderwijs in Nederland is gratis. Basisscholen krijgen namelijk geld van de overheid voor schoolboeken en lesmateriaal. Maar daarnaast mogen de scholen wel een vrijwillige financiële bijdrage vragen aan de ouders, voor extra activiteiten en voorzieningen. Deze vrijwillige ouderbijdrage wordt vaak gebruikt voor schoolreisjes en feesten. Ook schoolzwemmen en overblijven wordt op sommige scholen uit de ouderbijdrage betaald. Scholen die een vrijwillige ouderbijdrage vragen, zijn verplicht dit in de schoolgids te vermelden.

Hoogte ouderbijdrage

Hoe hoog de vrijwillige ouderbijdrage is, verschilt per school. Een basisschool mag namelijk zelf de hoogte en bestemming van de ouderbijdrage bepalen. Het vaststellen van de hoogte van het bedrag gebeurt in overleg met de ouders in de medezeggenschapsraad van de school. Ook moet de medezeggenschapsraad instemmen met de doelen waaraan het geld zal worden besteed.

Het bedrag kan en mag dus per basisschool verschillen. Er is geen minimum- of maximumbedrag vastgesteld. Gemiddeld gaat het om zo’n 42 euro per jaar per kind. Maar de verschillen zijn groot: sommige scholen vragen een paar tientjes per jaar, terwijl het bij andere scholen kan oplopen tot honderden euro’s. Het overgrote deel van de scholen vraagt een bedrag dat onder de honderd euro per jaar ligt. De ene school vraagt een vast bedrag per jaar, terwijl andere scholen per maand of per activiteit om een bijdrage vragen.

Lees ook: Welke soorten basisscholen zijn er?

Waarvoor is de vrijwillige ouderbijdrage bedoeld?

De vrijwillige ouderbijdrage is bedoeld voor activiteiten die niet tot het gewone lesprogramma behoren en dus niet betaald worden door het Ministerie van Onderwijs.
Het gaat om activiteiten als:

  • schoolreis
  • excursie
  • sportdag
  • schoolkamp
  • sinterklaascadeautje
  • kerstviering
  • paasontbijt
  • schoolzwemmen
  • extra lesmateriaal
  • overblijven

De medezeggenschapsraad bepaalt samen met het schoolbestuur hoe de ouderbijdrage wordt besteed. In de schoolgids moet staan voor welke activiteiten de vrijwillige ouderbijdrage wordt gebruikt.

Digitale leermiddelen

De ouderbijdrage wordt steeds vaker gebruikt om laptops, tablets of andere digitale leermiddelen aan te kunnen schaffen, die vervolgens klassikaal gebruikt kunnen worden door leerlingen. Maar ook hiervoor geldt dat je niet verplicht bent hieraan mee te betalen. Stel dat je niet wil of kan betalen, en een laptop op iPad is verplicht op school, dan moet de school vervangend materiaal regelen.

Hoe vrijwillig is de ouderbijdrage?

Het is wettelijk vastgelegd dat scholen om een bijdrage mogen vragen aan de ouders, mits deze bijdrage vrijwillig is. Je bent als ouder dus niet verplicht om de bijdrage te betalen. In schoolgidsen werd nog weleens de suggestie gewekt dat niet betalen geen optie is, maar de school mag ouders niet onder druk zetten of verplichten tot betaling. Tegenwoordig moet daarom ook in de schoolgids duidelijk vermeld worden dat het om een vrijwillige bijdrage gaat. Als je de vrijwillige ouderbijdrage niet kunt of wilt betalen, hoeft dat dus niet.

Een school mag overigens ook geen inschrijfgeld, administratiekosten of betaalde lidmaatschappen verplichten. Ook mogen ze de toelating tot de school niet laten afhangen van het wel of niet betalen van de vrijwillige ouderbijdrage.

Als je de vrijwillige ouderbijdrage niet kunt betalen

Kun je de vrijwillige ouderbijdrage voor een activiteit niet betalen? Dan mag je kind alsnog deelnemen als het gaat om een activiteit die onderdeel is van het lesprogramma. Je kind is namelijk wettelijk verplicht om mee te doen aan alle activiteiten die bij het lesprogramma horen. In de schoolgids kun je lezen welke dat zijn.

Is schoolzwemmen bijvoorbeeld een verplichte activiteit op de school van jouw kind, dan is de school verantwoordelijk voor de kosten en mag je kind sowieso meedoen. En gaat het om tablets die gebruikt worden in de les, dan mogen ook alle kinderen deze gebruiken, ook als de ouders geen ouderbijdrage hebben betaald.

Deze regel geldt niet voor extra activiteiten, zoals schoolreisjes. Lukt het om wat voor reden dan ook niet om de ouderbijdrage te betalen voor een extra activiteit die niet verplicht is? Dan mag je kind dus in principe door de school geweigerd worden voor deze activiteit. De school is in zo’n geval wel wettelijk verplicht om opvang te regelen voor het kind, als de activiteit tijdens schooltijden plaatsvindt.

Het verschilt per school of kinderen daadwerkelijk worden geweigerd bij extra activiteiten. De meeste scholen doen het niet, maar toch gebeurt het weleens dat een kind wordt uitgesloten van een schoolreisje of kerstdiner.

Nieuwe richtlijn: kinderen niet meer uitsluiten

De regering wil dat kinderen in de toekomst nooit meer uitgesloten worden als ouders de vrijwillige ouderbijdrage niet kunnen betalen. In november 2018 heeft de PO-raad daarom een nieuwe richtlijn opgesteld die hier een einde aan moet maken. In deze richtlijn staat dat ‘het niet voldoen van de ouderbijdrage nooit gevolgen mag hebben voor de kansen van een kind. Alle leerlingen participeren in alle activiteiten, voor hen worden geen vervangende activiteiten georganiseerd.’

Deze nieuwe richtlijn geldt zowel voor de verplichte activiteiten, als extra activiteiten zoals kerstvieringen, schoolreisjes of excursies. Het geldt ook voor faciliteiten die gericht zijn op specifieke onderwijsbehoeften van leerlingen, zoals hoogbegaafdheidklassen. Voor dit soort faciliteiten wordt ook nog weleens om een financiële bijdrage gevraagd, maar dat moet dus ook op vrijwillige basis zijn.

De nieuwe richtlijn van de PO-raad wordt ‘op termijn’ opgenomen in de Code Goed Bestuur van het primair onderwijs, die dient als leidraad voor schoolbesturen van basisscholen. Scholen die zich niet aan deze richtlijn houden, kunnen hierop worden aangesproken, maar er zijn geen afspraken gemaakt over eventuele consequenties.

Misstanden melden

Mocht er ondanks deze nieuwe richtlijn toch een kind worden uitgesloten van een extra activiteit, of wordt op de school van jouw kind een bijdrage toch verplicht gesteld? Dan kun je deze misstanden melden bij de medezeggenschapsraad van de school of bij de Inspectie voor Onderwijs.

Verplicht overblijfgeld?

Het hangt van de schooltijden af of je moet betalen voor het overblijven (tussenschoolse opvang) van je kind.

  •  Scholen die gebruik maken van een traditioneel rooster, waarbij de kinderen tussen de middag vrij zijn, moeten de optie bieden om je kind te laten overblijven op school. Het gaat om tussenschoolse opvang. Voor deze opvang moet je dan wel betalen. Dit is meestal een paar euro per dag.
  • Op scholen die gebruik maken van een continurooster, waarbij de leerlingen tijdens lunchtijd sowieso op school moeten blijven, hoef je niet voor het overblijven te betalen. De kinderen lunchen dan namelijk tijdens schooltijd, dus de school is zelf verantwoordelijk voor die kosten. De school mag hier wel een vrijwillige bijdrage voor vragen. Maar jou verplichten om overblijfgeld te betalen, dat mag niet.

Hulp bij betalen ouderbijdrage

De meeste scholen hebben een kortingsregeling of een kwijtscheldingsregeling voor ouders die de ouderbijdrage niet kunnen betalen. Ook bieden veel scholen de mogelijkheid om in termijnen te betalen. Kom je er samen met de school niet uit, dan kun je terecht bij Stichting Leergeld. Deze stichting zet zich in voor kinderen van 4 tot 18 jaar die vanwege gebrek aan geld niet mee kunnen doen met hun leeftijdsgenoten.

Meer lezen:

Termen die je moet kennen als je kind naar school gaat.

Kindgebonden budget 2019: zo werkt het