ADHD

Hoe je erachter komt of je kind ADHD heeft (en wat je dan kunt doen)

Misschien is je kind regelmatig hyperactief, rusteloos of snel afgeleid. De vraag die dan al snel opkomt, is: heeft mijn kind wellicht ADHD? Hieronder vind je meer informatie over deze stoornis en wat je er aan kunt doen.

Wat is ADHD?

ADHD staat voor Attention Deficit Hyperactivity Disorder en is een regulatiestoornis. Kort gezegd: iemand met deze stoornis heeft moeite met het omgaan met prikkels van buitenaf. Een (relatief) veel voorkomend subtype van ADHD is ADD: Attention Deficit Disorder.

Advertentie

Er wordt weleens gekscherend gezegd dat ADHD staat voor Alle Dagen Heel Druk. Dat klopt niet, want niet alle kinderen met ADHD zijn druk, ongeconcentreerd of impulsief. Andere veelvoorkomende symptomen van ADHD zijn vaak dingen kwijt zijn, moeite hebben met het afronden van een taak, veel (voor hun beurt) praten en moeite hebben met stilzitten. ADHD komt vaak voor in combinatie met andere stoornissen, zoals gedragsstoornissen en leerproblemen.

Als je deze symptomen in je kind herkent, zou het kunnen dat hij ADHD heeft – maar dat hoeft natuurlijk niet. Stilzitten en niet voor je beurt praten, is voor bijna alle kinderen een lastige opgave.

Het is geen ziekte

ADHD wordt vaak omschreven als een chronische hersenziekte die met medicijnen moet worden behandeld, dit blijkt uit een onderzoek uit 2017 van de Rijksuniversiteit Groningen. De conclusie van het onderzoek: het beeld wat van ADHD geschetst wordt, is onjuist en eenzijdig. ADHD is als problematisch ervaren gedrag. Geen ziekte dus, maar gedrag. Er is geen of te weinig aandacht voor andere mogelijke oorzaken van ADHD zoals armoede, trauma, emotionele problematiek (zoals ouders die in een vechtscheiding liggen) of andere omgevingsfactoren. Ook factoren waar je zelf een invloed op hebt, spelen mogelijk een rol bij ADHD, zoals: roken, drinken en stress tijdens de zwangerschap.

ADHD-kenmerken

De eerste kenmerken van ADHD worden meestal duidelijk als een peuter 3 jaar is, maar dat kan ook eerder of juist later zijn. Niet alle drukke of ongeconcentreerde kinderen hebben ADHD. Sommige kinderen zijn van nature gewoon wat aan de drukke kant. Of er kan sprake zijn van iets in de omgeving waardoor een kind impulsiever of drukker kan reageren. Ook horen sommige symptomen bij de normale ontwikkeling van een kind. Zo zullen veel jonge kinderen moeite hebben om zich lang te concentreren op een taak en kan niet elk kind dat naar de basisschool gaat direct goed stilzitten en luisteren. Tip: Zo help je een kind met concentratieproblemen

ADHD wordt dan ook pas officieel vastgesteld als aan bepaalde voorwaarden is voldaan. Zo moet het kind al meer dan een halfjaar de symptomen vertonen, moeten die vóór hij 7 jaar is zijn begonnen én het kind ernstig belemmeren in het algemeen functioneren. Ook moeten de symptomen in meerdere omgevingen aanwezig zijn, dus niet alleen op school maar bijvoorbeeld ook thuis, op zwemles en bij opa en oma. De stoornis wordt altijd vastgesteld door een medisch specialist, zoals een psychiater, GZ-psycholoog of orthopedagoog specialist.

Lees ook: Signalen om naar een kinderpsycholoog te gaan

ADHD of ADD?

ADD is een variant van ADHD, maar deze variant wordt minder vaak bij kinderen vast gesteld, omdat de symptomen minder opvallend zijn. ADD wordt daarom vaak over het hoofd gezien. Een van de belangrijkste symptomen van ADD is aandachttekort. Daarnaast kunnen kinderen met ADD stemmingswisselingen en slaapproblemen hebben. Ook zijn ze dromerig (waardoor ze ongeïnteresseerd lijken) en kunnen ze overgevoelig zijn voor beeld- en geluidsprikkels.

Hoewel de symptomen van ADD minder opvallen en de omgeving er weinig last van heeft, kosten ze een kind wel enorm veel energie. Dat leidt soms tot extreme vermoeidheid en moeilijk in slaap kunnen komen. Vaak betreft het kinderen over wie gezegd wordt: ‘Het zit er wel in, maar komt er niet uit’.

Voor ADD is geen eenduidige test. Net als bij ADHD wordt de diagnose gesteld door bijvoorbeeld een psycholoog of een psychiater.

Oorzaken ADHD en ADD

Er is aangetoond dat ADHD en ADD ontstaan door een combinatie van factoren. Om te beginnen lijkt er sprake te zijn van een erfelijke factor. Het komt regelmatig vaker in een familie voor. Maar ook de ontwikkelingen en aanleg van de hersenen tijdens de zwangerschap en de sociale omgeving, zoals armoede, stress en trauma’s lijken een rol te spelen bij de gedragskenmerken van ADHD.

Behandeling

Vaak ontstaat het vermoeden dat een kind ADHD heeft op school. Daar valt het gedrag van een kind eerder op omdat een school niet altijd in staat is voldoende af te stemmen op je kind, omdat er meer leerlingen zijn. Ook kan een leerkracht het gedrag objectief vergelijken met het gedrag van leeftijdsgenoten. Bovendien wordt op school een groter concentratievermogen en impulscontrole van een kind wordt gevraagd dan thuis.

Natuurlijk kun je ook als ouder al een vermoeden hebben dat je kind ADHD heeft, of in elk geval dat er iets met je kind aan de hand is. Sommige ouders kunnen daar veel moeite mee hebben en twijfelen of ze hun kind wel moeten laten testen. Angst vanwege het stempel wat je kind kan krijgen, de vooroordelen en de problemen die erbij komen kijken.

Meer lezen: Wat als je kind druk is en slecht luistert?

Positieve symptomen van ADHD

Het hebben van ADHD en ADD is zeker niet gemakkelijk. Het heeft veel invloed op het leven en de omgeving van je kind. Maar het heeft ook hele mooie voordelen. Iets waar je misschien niet gelijk aan denkt. Daarom sommen we ze voor je op. Want met ADHD of ADD heeft je kind waardevolle eigenschappen en kwaliteiten die anderen niet hebben en juist dat kan iemands kracht zijn.

Een kind met ADHD of ADD is vaak:

  • heel creatief en doortastend
  • ontzettend zorgzaam
  • spontaan
  • goed in het oplossen van problemen en puzzels (out of the box)
  • goed in hyperfocussen, wat een voordeel kan zijn om dromen en doelstellingen voor elkaar te krijgen
  • heeft een goed ontwikkeld empathisch vermogen en scherp intuïtie
  • goedlachs en kan meestal intens genieten
  • eerlijk en heeft veel gevoel voor humor
  • enorm vindingrijk, goed in brainstormen en ideeën bedenken.
  • iemand met oog en aandacht voor details

ADHD: wel of niet testen?

Een diagnose kan gesteld worden door een orthopedagoog, psychiater of (kinder)psycholoog.

Voordelen laten testen:

  • Je krijgt eindelijk (goede) hulp

    Als aan een onderzoek wordt gedacht, geef dat wel aan dat de problemen groot zijn. Je kind laten testen kan er voor zorgen dat er hulp komt, zodat je kind zo goed mogelijk kan functioneren thuis en op school.

  • Meer begrip

    Als je weet dat je kind ADHD heeft, kun je daar als ouder beter op inspelen en mee omgaan. Mogelijk geldt dat ook op school en voor jullie omgeving. Op school kun je (of de leerkracht) bijvoorbeeld aan klasgenoten uitleggen waarom je kind zo druk is en hij zich soms anders dan anderen gedraagt. Als iedereen begrijpt wat er aan de hand is, zal je merken dat ze daar beter mee omgaan.

  • Meer zelfvertrouwen

    Als je kind de juiste hulp krijgt, kan hij weer lekker meedraaien in de klas en zit hij thuis ook beter in zijn vel. Dit goed is voor het zelfvertrouwen. Tip: 8 tips om het zelfvertrouwen van je kind te vergroten

  • Erkenning en bevestiging

    De diagnose kan voelen als een erkenning en een bevestiging voor jezelf. Wat je eigenlijk altijd al dacht blijkt nu te kloppen.

Nadelen laten testen

  • Vooroordelen

    Een diagnose kan er ook voor zorgen dat je met vooroordelen te maken krijgt. ‘Heeft hij ADHD? Dan zal er wel niks met hem aan te vangen zijn’. Of: ‘Dan heeft hij zeker weer extra tijd nodig voor een toets?’

Alternatieven voor medicatie

Heeft je kind AD(H)D klachten, maar loopt de behandeling niet goed of wil je iets anders proberen dan kun je deze alternatieven proberen:

  1. Cognitieve gedragstherapie
    Als je kind de diagnose ADHD krijgt, is het aan te raden om eerst te beginnen met (cognitieve) gedragstherapie. Dat helpt je kind om bewust te worden van zijn eigen functioneren. Vooral de impulsiviteit van ADHD’ers kan lijden tot frustratie en irritatie in hun omgeving. Cognitieve gedragstherapie helpt een kind hier meer grip en controle op te krijgen. Kinderen leren eerst na te denken en dan pas te doen. Ook leren ze plannen en organiseren, iets waar veel ADHD’ers moeite mee hebben. Deze therapie biedt handvaten om huiswerk te leren plannen en de concentratie te verbeteren.
  2. Mindfulness
    Een cursus mindfulness kan kinderen met ADHD helpen om de aandacht en concentratie te verbeteren en impulsiviteit, agressie en andere gedragsproblemen te verminderen. Uit wetenschappelijk onderzoek van UvAMinds blijkt dat de mindfulnesstraining werkt. De AD(H)D-symptomen bij kinderen die een mindfulnesstraining doen, neemt aanzienlijk af.

Is ADHD te genezen?

ADHD is een regulatiestoornis en daarom dus niet te genezen, het is namelijk geen ziekte. Je wordt ermee geboren en voor veel personen gaat het ook niet over tijdens de puberteit. Er bestaat (nog) geen enkele behandeling die AD(H)D volledig en voor altijd kan ‘genezen’. Maar door de juiste behandeling te volgen en/of goede begeleiding te krijgen, kunnen veel kinderen hun ADHD-symptomen grotendeels onder controle krijgen. En dat zorgt er bijvoorbeeld voor dat ze beter mee kunnen komen op school en minder problemen thuis hebben.

Lees ook: Dit zijn 10 positieve eigenschappen van drukke kinderen

Dit artikel is tot stand gekomen en goedgekeurd door artsen en andere (medische) deskundigen van het Ouders van Nu expertteam.

Mariëlle Beckers

Orthopedagoog

Mariëlle Beckers (43) is orthopedagoog. Ze is samen met psycholoog Sonja Borgsteede eigenaar van Buro Bloei. Ze biedt hier opvoedondersteuning voor ouders werkt met kinderen en jongeren zelf en doet diagnostiek. Haar werkzaamheden zijn heel divers en haar kennis over opvoeden, ontwikkeling en onderwijs is breed. Mariëlle heeft 4 dochters en 3 zoons in de leeftijd van 7 tot 21 jaar.

Contact
Website
Facebook
Instagram