Koemelkallergie

Mijn baby heeft koemelkallergie, wat nu?

Heeft jouw baby na het drinken vaak last van krampjes, spugen of diarree? Dan kan hij een koemelkallergie hebben. Hoe kom je daar achter en wanneer moet je de huisarts inschakelen?

Wat is een koemelkallergie?

De meest voorkomende voedselallergie bij baby’s is een koemelkallergie. Dit wordt ook wel een koemelkeiwitallergie genoemd. Jaarlijks wordt bij ongeveer 3.500 baby’s een koemelkallergie vastgesteld. Het is een lastige allergie omdat koemelkeiwit in alle melkproducten voorkomt, dus ook in kunstvoeding. Zelfs borstvoeding kan kleine hoeveelheden koemelkeiwit bevatten.

Oorzaak koemelkallergie

Als je baby last heeft van koemelkallergie ontstaat er een allergische reactie als koemelkeiwit in zijn bloed terechtkomt. Normaal wordt de koemelk in de darmen in stukjes gesplitst, die door de darmen worden gezeefd en in het bloed worden opgenomen.

Bij baby’s zijn de darmen nog niet volgroeid, waardoor ze stukjes koemelkeiwit doorlaten. Deze niet volledig verteerde eiwitten komen in de bloedbaan van je baby terecht. Bij sommige kinderen reageert het immuunsysteem daarop door allergische antistoffen (van het type IgE) aan te maken. Die antistoffen veroorzaken allergische reacties.

Meer weten? Dit kun je doen als je kind een allergische reactie heeft.

Symptomen koemelkallergie

Het lastige bij een koemelkallergie is dat geen enkel symptoom meteen duidelijk maakt dat het om een koemelkallergie gaat. Vaak is het een combinatie van verschillende klachten.

Heeft jouw baby veel last van twee of meer van deze klachten, die optreden of toenemen na een maaltijd? Neem dan contact op met je huisarts of het consultatiebureau. Je baby kan last hebben van een koemelkallergie.

Lees ook: Babypoep, wat is normaal?

Ernstige klachten

In zeldzame gevallen kunnen baby’s na het drinken van koemelk last krijgen van ernstige allergische klachten. Denk bijvoorbeeld aan acute benauwdheid, een lage bloeddruk, sufheid en een anafylactische reactie. Dit is een acute, hele ernstige allergische reactie op een lichaamsvreemde stof. Er is dan sprake van een medisch spoedgeval: bel direct 112.

Wanneer de huisarts inschakelen?

Je baby kan last krijgen van de eerste klachten als jij als moeder koemelk drinkt en je kind dit via borstvoeding binnenkrijgt. Meestal ontstaan de klachten van koemelkallergie als je baby van borstvoeding overgaat op kunstvoeding. Als je denkt dat je kind een koemelkallergie heeft, maak dan direct een afspraak bij de huisarts of het consultatiebureau. Het is belangrijk dat er een juiste diagnose wordt vastgesteld.

Tips: van borstvoeding overstappen op kunstvoeding

Diagnose koemelkallergie

Om vast te stellen of je kind een koemelkallergie heeft, volgt een arts een proces van eliminatie, provocatie en reëliminatie. Dit gebeurt meestal op het consultatiebureau of in de thuissituatie tenzij er sprake is van een verdenking op een ernstige koemelkallergie (klachten als netelroos, benauwdheid, fors spugen of suf na de melk); in dat geval dient de baby verwezen te worden naar de kinderarts (-allergoloog).

De eliminatie/provocatietest werkt als volgt:

  1. Eliminatie van koemelk bij borstvoeding

    Eliminatie betekent dat alle producten met koemelkeiwit moeten worden vermeden. Op die manier kun je zien of de klachten bij je baby verminderen. Als je borstvoeding geeft, kan je baby reageren op de koemelk die jij binnenkrijgt. Bij een vermoeden van koemelkallergie volg je als moeder vier weken lang een koemelkvrij-dieet. Dit betekent dat je alle voedingsmiddelen waarin koemelk is verwerkt, laat staan. Koemelk zit soms in producten waarin je het niet verwacht, zoals vleeswaren, kant-en-klaarsoepen en sauzen. Een diëtist kan je helpen bij het samenstellen van een gezond koemelkvrij dieet. Krijgt je baby al bijvoeding dan word je doorverwezen naar een diëtist, zodat jullie voor je baby een gezond dieet kunnen samenstellen met tips hoe je kunt zorgen dat je kind toch de juiste voedingsstoffen binnenkrijgt. Voeding en borstvoeding: deze producten kun je beter laten staan.

  2. Eliminatie van koemelk bij flesvoeding

    Je baby krijgt speciale flesvoeding waarbij de koemelkeiwitten vooraf in kleine stukjes zijn geknipt (gehydrolyseerd). Deze voeding is alleen verkrijgbaar op doktersrecept. Hypoallergene voeding die je ook in de supermarkt kunt kopen en geiten- of schapenmelk zijn niet geschikt. Ook kunstvoeding op basis van soja is geen goede vervanger als kunstvoeding voor kinderen jonger dan één jaar. Voedingsschema flesvoeding: hoeveel heeft een baby per dag nodig?

  3. Provocatie bij borstvoeding en flesvoeding

    Na de vier weken waarin je koemelkvrij eet en drinkt, ga je langzaam weer producten met koemelk toevoegen aan jouw dieet of het dieet van je baby. Op die manier kun je zien of je baby daar echt op reageert. Ga niet zelf experimenteren, maar doe dit altijd in overleg met een arts. Je kind krijgt op twee verschillende dagen testvoeding met of zonder koemelk. De arts en jij weten van tevoren niet wanneer je kind welke voeding krijgt. Dit weet een derde persoon wel. Als je kind klachten krijgt na het drinken van koemelk en niet na het drinken van de koemelkeiwitvrije voeding is hij of zij vrijwel zeker allergisch voor koemelk.

  4. Reëliminatie

    Als je baby na het drinken van koemelk weer klachten krijgt, ga je opnieuw voedingsmiddelen met koemelk uit je dieet schrappen. Als de symptomen verminderen, dan krijgt je kind definitief de diagnose koemelkallergie.

Behandeling koemelkallergie

Als je baby de diagnose koemelkallergie heeft, moet hij een koemelkvrij dieet volgen. Hij krijgt speciale kunstvoeding, waarbij het koemelkeiwit in stukjes is geknipt. Het immuunsysteem en de darmen van je baby herkennen het koemelkeiwit niet meer waardoor allergische reacties uitblijven.

Deze voeding kun je alleen op doktersrecept krijgen. Geef je kind in het eerste jaar geen sojaproducten. Dit is pas later een goed alternatief voor koemelk. Ook amandelmelk, geiten- en schapenmelk moet je laten staan tot je kind één jaar is. Kinderen met een koemelkeiwitallergie hebben ook vaak een allergie voor deze laatste melken, gezien de allergene verwantschap tussen de melk.

Meer tips: zo boost je het afweersysteem van je kind.

Bijvoeding

Kinderen die een koemelkallergie hebben, kunnen net als andere kinderen beginnen met vaste hapjes. Dit gebeurt meestal tussen de vier en zes maanden. De hapjes zijn belangrijk voor de ontwikkeling van je kinds immuunsysteem. Vraag advies bij een diëtist zodat je voor je baby een gezond dieet kunt samenstellen.

Hoe vaak komt koemelkallergie voor?

Elk jaar worden er zo’n 3.500 baby’s geboren met een koemelkallergie. De meeste kinderen groeien nog voor hun eerste verjaardag over de allergie heen. Het is daarom goed om regelmatig je kind te controleren of hij nog allergisch is voor koemelk. Dit gebeurt meestal bij twaalf maanden, anderhalf tot twee jaar en daarna elk jaar. Doe dit altijd in overleg met je huisarts.

Is koemelkallergie erfelijk?

Erfelijkheid speelt een rol bij koemelkallergie. Als je baby een ouder, broertje of zusje heeft met een allergie, zoals hooikoorts of eczeem, dan is de kans op een koemelkallergie bij je kind groter.

Tips voor kinderen met koemelkallergie op kinderdagverblijf of school

Op het kinderdagverblijf of op school wordt regelmatig getrakteerd. Vertel het de begeleider of leraar als jouw kind een koemelkallergie heeft. Hier volgen nog een paar tips:

  • Hang een lijstje op je koelkast en op die van de crèche en school met voedingsmiddelen en producten die je kind niet mag.
  • Voorraad traktaties: geef een voorraad van traktaties mee die jouw kind wel mag. Controleer wel regelmatig de houdbaarheid van de traktatie.
  • Uitleg ‘noodplan’: wat als je kind toch op het kinderdagverblijf of school koemelk drinkt of iets eet waar koemelk in is verwerkt? Zorg dat er een ‘noodplan’ klaarligt, zodat er meteen kan worden ingegrepen. Denk bijvoorbeeld aan het telefoonnummer van de huisarts.

Lees meer over appelallergie, kippeneiallergie en pinda-allergie.

Hans de Groot

Allergoloog

Hans de Groot ziet als allergoloog zowel kinderen als volwassenen en is gespecialiseerd in o.a. voedselallergie, insectallergie, hooikoorts en de behandeling ervan met immunotherapie. In het Reinier de Graaf ziekenhuis in Delft heeft Hans een allergiecentrum opgezet, inclusief de zogenaamde pindapoli waar met snelle diagnostiek en introductie van voeding een allergie zo snel mogelijk wordt voorkomen bij baby’s met eczeem.