Passend onderwijs: wat betekent het en waar heeft je kind recht op?

Wat is passend onderwijs?

Sommige kinderen hebben extra ondersteuning nodig op school. Bijvoorbeeld omdat ze moeite hebben met leren, snel overprikkeld raken of juist meer uitdaging nodig hebben. Scholen moeten deze extra ondersteuning bieden. Dit zijn ze verplicht door de zorgplicht die zij sinds 2014 hebben. Kan een school niet de ondersteuning bieden die een kind nodig heeft? Dan is een school ‘handelingsverlegen’ en moeten zij naar een andere, passende school zoeken. Dit kan een school zijn voor speciaal (basis)onderwijs.

Wat zijn de signalen dat een kind extra ondersteuning nodig heeft?

Het is niet altijd meteen duidelijk dat een kind extra ondersteuning nodig heeft. Soms zijn de signalen subtiel. Je kind heeft bijvoorbeeld…

… vaak buikpijn of hoofdpijn voordat het naar school gaat.
… last van boze of verdrietige buien na schooltijd.
… meer moeite met leren dan leeftijdsgenoten.
… vaak stress over toetsen of huiswerk.
… regelmatig momenten op school dat hij zich verveelt, omdat hij alles te makkelijk vindt.
… snel last van overprikkeling of vermoeidheid.
… moeite met concentreren en plannen.
… weinig zelfvertrouwen als het over school gaat.

Zie je dit soort signalen langere tijd bij je kind? Bespreek het dan met de leerkracht.

Wanneer heeft een kind recht op passend onderwijs?

Elk kind heeft recht op passend onderwijs. Voor sommige kinderen houdt passend onderwijs in dat er extra ondersteuning wordt gegeven. Dit kan bijvoorbeeld in het geval van:

• dyslexie of dyscalculie

• ADHD

• autisme

• hoogbegaafdheid

• een lichamelijke beperking

• een taalontwikkelingsstoornis

• gedragsproblemen

• psychische problemen

• langdurige ziekte

Lees ook: Hoogbegaafde Tim zat drie maanden thuis: ‘De school kon niets voor hem betekenen’

Soms is lichte ondersteuning genoeg, zoals extra uitleg of aanpassingen in de klas. Het kan ook voorkomen dat er meer hulp nodig is. Denk bijvoorbeeld aan extra begeleiding buiten de klas.

De zoektocht naar de juiste hulp

Trek direct aan de bel bij de leerkracht of de intern begeleider zodra je vermoedt dat je kind het moeilijk heeft. Wacht hier niet te lang mee; hoe sneller er gehandeld wordt, hoe beter je kind geholpen is. Vraag tijdens zo'n gesprek concreet welke oplossingen de school al in huis heeft. Denk aan een aangepast lesprogramma, extra tijd bij toetsen, remedial teaching, inzet van een onderwijsassistent of aangepaste roosters. Kom je er met de school niet uit? Neem dan contact op met het ouder- en jeugdsteunpunt van jullie regionale samenwerkingsverband voor onafhankelijk advies.

Wat is een ontwikkelingsperspectief (OPP)?

Een ontwikkelingsperspectief (OPP) is een wettelijk verplicht plan waarin de school vastlegt welke onderwijsdoelen jouw kind kan bereiken en welke specifieke ondersteuning daarvoor ingezet wordt. Als ouder word je hier nauw bij betrokken. De school is verplicht om dit perspectief samen met jou te bespreken, regelmatig te evalueren en bij te sturen waar nodig. Je moet als ouder ook altijd akkoord geven op het 'handelingsdeel' (de praktische uitvoering) van dit plan.

Welke extra ondersteuning kan een kind krijgen?

Extra ondersteuning kan op verschillende manieren worden geregeld. Denk bijvoorbeeld aan:

• extra uitleg of begeleiding in de klas

• een aangepast lesprogramma

• extra tijd bij toetsen

• begeleiding van een intern begeleider

• remedial teaching (extra hulp van een gespecialiseerde leerkracht)

• een onderwijsassistent in de klas

• een rustige werkplek

• aangepaste roosters of minder lesuren

• begeleiding bij gedrag of planning

Komt de school er zelf niet uit wat betreft de extra ondersteuning? Dan kan ook het samenwerkingsverband worden betrokken.

Wat wordt er bedoeld met het samenwerkingsverband?

Scholen werken samen in een samenwerkingsverband passend onderwijs. In zo’n samenwerkingsverband zitten reguliere scholen en scholen voor speciaal onderwijs uit dezelfde regio.

Het samenwerkingsverband beslist onder andere:

• welke ondersteuning scholen kunnen bieden;

• of een kind naar speciaal onderwijs mag (hiervoor moet een toelaatbaarheidsverklaring worden aangevraagd);

• hoe het geld voor extra ondersteuning wordt verdeeld.

Als ouder kun je ook contact opnemen met het ouder- en jeugdsteunpunt van het samenwerkingsverband voor advies.

Mag een school extra ondersteuning aan een kind weigeren?

Nee. Omdat een school zorgplicht heeft, moet het onderzoeken wat een kind nodig heeft voor passend onderwijs en hoe die ondersteuning geboden kan worden. Een school mag een kind dus niet zomaar weigeren of wegsturen omdat het extra hulp nodig heeft.

Wat als je kind moet overstappen naar een andere school?

Als een school de juiste ondersteuning niet kan bieden, moet de school zoeken naar een andere passende plek. Bij een andere school kun je denken een andere reguliere school zijn of een school voor speciaal (basis)onderwijs.

Let op: de school mag een kind niet zomaar uitschrijven zonder dat er een andere school is gevonden. De zorgplicht van een school geldt vanaf het moment dat een kind officieel is aangemeld.

Welke vormen van speciaal onderwijs zijn er?

Er zijn verschillende vormen van speciaal onderwijs:

• Speciaal basisonderwijs (SBO): voor kinderen die meer ondersteuning nodig hebben dan een gewone basisschool kan bieden. De klassen in het SBO zijn bijvoorbeeld kleiner en er is meer begeleiding. Kinderen op het SBO volgen meestal wel het gewone lesprogramma.

• Speciaal onderwijs (SO): voor kinderen met bijvoorbeeld autisme, gedragsproblemen of een lichamelijke of verstandelijke beperking. Op het SO krijgen ze meer begeleiding. Ook wordt het onderwijs aangepast aan wat een kind aankan.

• Voortgezet speciaal onderwijs (VSO): dit is speciaal onderwijs voor kinderen op middelbare schoolleeftijd die extra ondersteuning nodig hebben.

Let op: een kind kan niet zomaar naar het speciaal onderwijs. Hiervoor is eerst een toelaatbaarheidsverklaring (TLV) van het samenwerkingsverband nodig. De toelaatbaarheidsverklaring wordt aangevraagd door de huidige school van je kind.

Moet ik zelf betalen voor extra ondersteuning voor mijn kind?

Als ouder hoef je niet te betalen voor extra ondersteuning of passend onderwijs van je kind. Dit wordt betaald door de overheid.

Wat als je het niet eens bent met een beslissing van school?

Soms zijn ouders en school het niet eens over de beste oplossing voor passend onderwijs van een kind. Als ouder kun je dan deze stappen nemen:

1. 1

   Ga in gesprek met de leerkracht en intern begeleider.

2. 2

   Praat met de schooldirecteur.

3. 3

   Neem contact op met het samenwerkingsverband.

4. 4

   Vraag hulp aan een onderwijsconsulent.

5. 5

   Dien eventueel een klacht in bij de school of geschillencommissie passend onderwijs.

Een onderwijsconsulent is onafhankelijk en helpt ouders en scholen om samen een oplossing te vinden.

Welke rechten hebben ouders?

Als ouder heb je voor passend onderwijs verschillende rechten, zoals:

• informatie over de ondersteuning van je kind;

• overleg met school over beslissingen;

• inzage in het dossier van je kind;

• meepraten over het ontwikkelingsperspectief (OPP);

• instemming op het handelingsdeel van het OPP (ouders moeten akkoord geven op de extra hulp en begeleiding die de school wil inzetten);

• een passende onderwijsplek voor je kind.

Je mag ook altijd iemand meenemen naar een gesprek op school, zoals een onderwijsconsulent. Wil je liever eerst advies inwinnen? Neem dan contact op met Ouders & Onderwijs.

Bronnen: Rijksoverheid, Oudersenonderwijs, Onderwijsconsulenten, NJI.nl, Onderwijsgeschillen