Leren lezen in 5 stappen: zo gaat het op de basisschool

Wanneer leren kinderen lezen?

De meeste kinderen leren lezen als ze op de basisschool zitten. Vooral in de leeftijd van 5 tot 8 jaar wordt er hard geoefend om het lezen onder de knie te krijgen. Dat betekent niet dat je er eerder geen aandacht aan kunt besteden. Hoe meer plezier je kind erin heeft, hoe makkelijker het lezen uiteindelijk gaat.

Hoe kun je je kind helpen met leren lezen?

Geef daarin zelf het goede voorbeeld: laat je kind zien dat lezen leuk is door geregeld in de buurt van je kind te lezen, en doe af en toe een spelletje. Hieronder vind je een aantal voorbeelden:

1. 1

   Ga naar de bibliotheek met je kind.

2. 2

   Speel woordspelletjes. Hiermee kun je je kind bewust maken van klanken: ik zie, ik zie, wat jij niet ziet. Je kunt het drinken en het begint met een L...

3. 3

   Knutsel met letters. Knip letters uit kranten, tijdschriften of reclamefolders die samen de naam van je kind of andere familieleden vormen.

4. 4

   Speel met letters. Haal magnetische letters voor je kind waarmee hij woorden kan maken op de koelkast. Of koop een woordenpuzzel voor hem. Op die manier zal je kind spelen associëren met lezen.

5. 5

   Lees zo veel mogelijk voor aan je kind. Daardoor gaat hij boeken leuk vinden, vergroot hij zijn woordenschat en leert hij de context van een verhaal begrijpen. Voorlezen aan je peuter: dit zijn handige tips

6. 6

   Stel vragen tijdens het voorlezen. Laat je kind bijvoorbeeld de kaft van een boek zien en lees de titel voor. Vraag je kind vervolgens waar hij denkt dat het verhaal over gaat.

Lees ook: Dit zijn de leukste voorleesboeken voor een baby, peuter en kleuter

Groep 1 en 2: voorbereiding op leren lezen

Je kind wordt vier: tijd voor de basisschool. Hier leert je kind in rap tempo veel nieuwe dingen, zoals lezen. De voorbereiding op het leren lezen gebeurt in groep 1 en groep 2. In groep 1 leert je kind spelenderwijs letters herkennen, bijvoorbeeld die van zijn eigen naam. Sommige kleuters kunnen dan ook al snel hun eigen naam schrijven, al is dit eigenlijk het tekenen van de letters.

In groep 2 kan je kind al heel wat letters herkennen. Ook krijgt hij werkjes die hem voorbereiden op het echte leren lezen in groep 3.

Lees ook: Wanneer is je kind klaar voor groep 3?

Groep 3: woorden en zinnen leren lezen

Elke school in Nederland bepaalt zelf op welke manier en met welke lesmethode leerlingen leren lezen en schrijven. In groep 3 leert je kind letters en klanken aan elkaar koppelen en steeds vlotter woorden en korte zinnen lezen. Later worden de woorden en teksten moeilijker en gaat er steeds meer aandacht naar vloeiend lezen en begrijpen wat er staat.

In het begin leert je kind letters aan klanken koppelen en die klanken samenvoegen tot een woord. Scholen gebruiken daarvoor verschillende technieken, zoals hakken en plakken of zoemend lezen. Heeft je kind dat onder de knie, dan kan het snel gaan.

Later leert je kind ook woorden lezen waarbij je niet precies schrijft wat je hoort, zoals mond, dat klinkt als mont. Aan het einde van groep 3 kan je kind waarschijnlijk al hele zinnen lezen. Vloeiend lezen kost dan vaak nog veel oefening. Tegelijk leert je kind steeds beter begrijpen wat hij leest.

Lees ook: Dit leert je kind allemaal in groep 3.

Groep 4: begrijpend lezen

De meeste kinderen kunnen in groep 4 doorlopende zinnen lezen en oefenen verder met vlot en vloeiend lezen. Ook krijgt begrijpend lezen steeds meer aandacht. Je kind leert bijvoorbeeld de belangrijkste informatie uit een tekst halen, verbanden leggen en nadenken over wat er precies wordt bedoeld.

Begrijpend kunnen lezen is belangrijk, omdat je kind deze vaardigheid bij bijna alle schoolvakken nodig heeft. Een goede woordenschat helpt daarbij.

Lees ook: Taalontwikkeling van je baby: zo stimuleer je dat

Groep 5 tot 8: blijven lezen

Kinderen in groep 5 kunnen over het algemeen goed lezen. Vanaf nu ligt de focus nog meer op begrijpend lezen. Het is belangrijk dat je kind ook thuis blijft lezen. Is je kind geen boekenwurm? Er zijn ook stripboeken die speciaal bedoeld zijn om beter te leren lezen.

Een andere goede tip om op een leuke manier veel te lezen met je kind is dobbelsteenlezen. Bij dit spelletje gooit je kind met een dobbelsteen. Het aantal ogen bepaalt wat er wordt gelezen – een woord, zin of alinea – en wie er moet voorlezen: je kind, jij of samen. Op die manier maakt je kind spelenderwijs de nodige leeskilometers.

Welke methodes zijn er om te leren lezen?

Basisscholen mogen zelf bepalen welke lesmethodes ze gebruiken. Wel werken ze allemaal toe naar landelijke kerndoelen en referentieniveaus voor onder andere taal en lezen. Op een montessorischool leert een kind met behulp van tastbare letters lezen, terwijl andere scholen met een vaste lesmethode werken.

Lees ook: Welke soorten basisscholen zijn er?

Veilig leren lezen

Op de meeste basisscholen wordt de methode Veilig leren lezen gebruikt. Van deze methode zijn verschillende versies in gebruik. De oudere Kim-versie werkt met de niveaus maan, zon en ster. De nieuwere Zoem-versie gebruikt een andere aanpak, waarbij kinderen samen werken en binnen de groep extra ondersteuning of uitdaging krijgen.

Maak je niet meteen zorgen als je kind iets meer moeite heeft met lezen. Niet alle kinderen leren het even snel. De leerkracht volgt de ontwikkeling en kan extra ondersteuning geven als dat nodig is.

Lees ook: Is mijn kind hoogbegaafd?

Leestoetsen basisschool

De meeste scholen testen regelmatig het leesniveau van hun leerlingen. Meestal wordt hiervoor een DMT (Drie-Minuten-Toets) en AVI-toets gebruikt.

• DMT
  Bij de Drie-Minuten-Toets (DMT) leest je kind losse woorden hardop. De toets kijkt naar snelheid en nauwkeurigheid.

• AVI
  Bij de AVI-toets leest je kind een korte tekst hardop. Daaruit volgt een AVI-niveau, dat aangeeft welke teksten je kind technisch goed kan lezen. Begrijpend lezen wordt apart getoetst.

AVI-leesniveau

AVI geeft aan hoe goed je kind technisch leest. Daarbij wordt gekeken naar hoe vlot en nauwkeurig het lezen gaat. Je kind begint bij AVI Start en kan uiteindelijk AVI Plus bereiken. Daartussen zitten niveaus met een letter en een cijfer. De letters M en E staan voor midden en eind, de cijfers voor het leerjaar. Samen geven ze aan welk technisch leesniveau past bij een bepaald moment in het schooljaar.

Zit je kind bijvoorbeeld in groep 4 en heeft hij AVI M4, dan leest hij technisch op het niveau dat gemiddeld halverwege groep 4 wordt verwacht. Heeft hij AVI E4, dan beheerst hij al het niveau dat gemiddeld aan het einde van groep 4 wordt verwacht.

Als je kind AVI Plus beheerst, heeft hij het hoogste AVI-niveau bereikt en kan hij teksten technisch vlot en nauwkeurig lezen. Het AVI-niveau zegt niet automatisch iets over hoe goed je kind de inhoud van een tekst begrijpt.

Leestip: AVI-lezen: welk niveau past bij jouw kind?

Welke apps om te leren lezen?

Kan je kind wel wat hulp gebruiken bij het leren lezen? Deze apps en programma’s kunnen je kind ondersteunen bij het (beter) leren lezen.

1. 1

   Woordwijs – Een app waarmee kinderen de uitspraak van letters en woorden kunnen beluisteren. Ook kun je spellingtesten doen.

2. 2

   Squla – Een online programma waarmee je kind spelenderwijs alle vakken van de basisschool kan oefenen. Ook lezen dus. Je kind speelt op zijn eigen niveau en in zijn eigen tempo. Als ouder krijg je een eigen Squla-account waarmee je de voortgang kunt volgen en je kind kunt aanmoedigen.

3. 3

   Leestrein – Deze app is gemaakt door Juf Jannie voor kinderen in groep 3 en 4 en is bedoeld voor beginnende lezers. Handig: kinderen kunnen elk woord aanraken om te horen hoe het wordt uitgesproken.

Bronnen: Kinderboeken.nl, De bibliotheek, Wijzeroverdebasisschool.nl