Iedereen weet dat genoeg slapen belangrijk is, zeker voor kinderen. Ze moeten kunnen opladen na een drukke dag. Bovendien ontwikkelen jonge kinderen zich snel en dat kost een berg energie.
Hoe ontwikkelt het slaapritme zich in de eerste jaren?
Een pasgeboren baby heeft nog geen dag-en-nachtritme en slaapt, afgewisseld met voedingen, de klok rond. In de loop van de eerste drie maanden begint het biologische ritme zich te ontwikkelen, waardoor een baby in verhouding meer uren ‘s nachts gaat slapen en overdag vaker wakker is.
De slaap overdag verdeelt je baby eerst over drie of meer dutjes. Na verloop van tijd worden dit er twee, en rond de leeftijd van anderhalf jaar stapt je kind over op één middagdutje. Het verschilt sterk per kind wanneer dit slaapje overdag helemaal verdwijnt. Het ene kind slaapt met drie jaar nog moeiteloos een paar uur tussen de middag, terwijl de andere driejarige de hele dag wakker blijft.
Lees hier meer over het slaapritme van je baby: hoeveel slaapt een baby precies. Lees ook: Slaapschema peuter: hoeveel slaapt een peuter?
Heeft je kind op de basisschool nog een middagdutje nodig?
Zodra je kind naar de basisschool gaat, is er overdag in principe geen tijd meer voor een middagdutje, al kan hij dit in het begin thuis nog wel af en toe nodig hebben. Een schooldag kost enorm veel energie, zeker voor kleuters.
Een vermoeid kind hoeft na schooltijd overigens niet direct naar bed. Buitenspelen geeft vaak juist een welkome nieuwe stoot energie. Is je kind ‘s middags echter zo slaperig dat hij zijn ogen nauwelijks kan openhouden? Laat hem dan in het weekend overdag even slapen of haal hem af en toe eerder op van school. Dit voorkomt dat je kind oververmoeid raakt, wat de nachtslaap opvallend genoeg juist verslechtert. Merk je dat je kind het ‘s avonds telkens niet volhoudt? Vervroeg de bedtijd dan tijdelijk met vijftien minuten en kijk of dit overdag meer energie oplevert.
Hoeveel uur slaap heeft een kind gemiddeld nodig?
Kinderen in de basisschoolleeftijd hebben gemiddeld negen tot dertien uur slaap per nacht nodig, afhankelijk van hun exacte leeftijd. Volgens het Nederlands Jeugdinstituut zien de gemiddelde slaapbehoeftes voor kinderen er als volgt uit:
4-5 jaar: 10-13 uur per nacht
6-13 jaar: 9-11 uur per nacht
14-17 jaar: 8-10 uur per nacht
Wat zijn goede bedtijden voor kinderen per leeftijd?
Voor veel kinderen tussen de vier en zes jaar is een bedtijd tussen 19.30 uur en 20.00 uur zeer geschikt. Een absolute, vaste bedtijd per leeftijd bestaat echter niet, omdat de slaapbehoefte per individu varieert.
Volgens slaapexpert Arina de Vries kan er per kind gerust een uur tot anderhalf uur verschil zitten in de ideale bedtijd. Dit hangt nauw samen met de persoonlijke biologische klok en de tijd waarop het kind ‘s ochtends opstaat. Kijk altijd naar wat het beste werkt voor de dynamiek in jullie gezin. Zoek je toch houvast? Gebruik dan de onderstaande (gemiddelde) bedtijden als algemene richtlijn voor jouw schoolkind:
Gaat je kind te laat of juist te vroeg naar bed?
Een kind dat structureel te laat naar bed gaat, riskeert chronische oververmoeidheid en concentratieproblemen. Opvallend genoeg blijkt uit onderzoek dat de meeste kinderen in Nederland juist te vroeg naar bed gaan, wat veel in- en doorslaapproblemen veroorzaakt.
Ligt je kind moe op de bank na school? Dit betekent niet automatisch dat de bedtijd vervroegd moet worden. Vaak zijn kinderen mentaal vermoeid door de grote hoeveelheid prikkels in de klas. Actieve rustmomenten, zoals wandelen, knutselen of samen een spelletje spelen, helpen op zo’n moment veel beter dan vroeger slapen. Bij kinderen met aanhoudende slaapproblemen adviseert De Vries vaak om de bedtijd juist een kwartier of halfuur te verlaten. Bouw de dag rustig af met een warme douche of nog even kletsen na het avondeten. Een ontspannen kind valt aanzienlijk sneller in slaap, wat ruimschoots opweegt tegen een wat latere bedtijd.
Welke tips helpen je kind om beter te slapen?
Een vaste bedtijd, een voorspelbaar avondritueel en voldoende fysieke beweging overdag vormen de belangrijkste basis voor een goede nachtrust bij kinderen. Hieronder vind je extra praktische adviezen:
Zorg voor regelmaat
Breng je kind elke dag rond dezelfde tijd naar bed en sta op dezelfde tijd op. Ook in het weekend. Zeker moeilijke slapers hebben hier baat bij. Regelmaat ondersteunt het bioritme, waardoor een kind beter kan slapen.Werk met een vast bedritueel
Wassen, tandenpoetsen, pyjama aan, verhaal voorlezen, even over de dag kletsen en dan lekker slapen.Schermen uit na het avondeten
Het licht van beeldschermen van de tv, tablet en telefoon zorgt ervoor dat je kind moeilijker in slaap valt en onrustiger slaapt.Overdag lekker bewegen
Voetballen, dansen of ravotten in de modder. Kinderen die regelmatig bewegen, slapen beter dan stilzitters. Vooral bewegen in de buitenlucht is goed voor de slaap.Creëer rust in de avond
Haast of spanning bij het naar bed brengen, maakt je kind onrustig en wakker. Een ontspannen sfeer met 1-op-1 aandacht is belangrijk om in slaap te kunnen vallen.Is je kind ’s avonds juist actief?
Een wandeling na het eten, nog even knutselen of kinderyoga op het vloerkleed in de slaapkamer kan ervoor zorgen dat de rust terugkeert.Kan je kind niet in slaap komen?
De goede oude beker melk, of een crackertje, kan soms ook helpen.
Bronnen: Nederlands Jeugdinstituut, NOS.nl
