Jouw kind van 4 jaar in het kort
Waarom? Hoger, mama! Samen spelen. Ga ik stuk? Zelf doen!
Naar de basisschool
Je kleuter van 4 jaar mag nu naar de basisschool. Hij kan het redelijk volhouden om naar de juf of meester te luisteren, spelenderwijs taakjes en kringgesprekken te doen en rekening te houden met leeftijdgenoten. Dat gaat de ene keer natuurlijk beter dan de andere keer, maar dat is heel normaal. Gelukkig mag er ook nog veel worden gespeeld in de klas.
Je kunt ervoor kiezen om je kind eerst alleen de ochtenden naar school te laten gaan, om aan het nieuwe ritme te wennen. Wat het beste is voor jouw kind, kun jij het beste bepalen. En natuurlijk kun je hiervoor ook met de juf of meester overleggen. Vertrouw op je gevoel, doe wat bij jou en je kind past.
Je kind is leergierig. Hij laat vast trots weten welke kleuren hij kent en hoever hij kan tellen. Hij ‘tekent’ zijn naam graag, soms met letters in spiegelbeeld. Ook vraagt je kleuter je de oren van het hoofd met ‘waarom dit’ en ‘waarom dat’. Kinderen van 4 jaar hebben moeite met tijdsbesef en opeenvolgende gebeurtenissen. In veel kleuterklassen hangen daarom series plaatjes van de dagelijkse activiteiten. Dat geeft houvast.
Op deze leeftijd is het ook lastig om een hele schooldag na te vertellen. Veel kleuters klappen dicht bij een vraag als ‘Hoe was het op school?’ Je vierjarige kan zich de dag niet zo goed herinneren. Laat die vraag dus achterwege. Vraag daarom liever waar hij heel hard om moest lachen vandaag. Vaak wil hij zoiets wel vertellen, en wellicht vertelt hij daarna wel uit zichzelf nog iets over zijn dag op school.
Lees ook: Praten over school? Zo vertelt je kind meer
Tip: maak een weekkalender
Maak samen een weekkalender waarop je kind kan zien wat er elke dag gebeurt: naar school, op dinsdag gym, donderdag naar de opvang, vrijdag al vroeg vrij, enzovoorts. Kleuters hebben weinig besef van tijd, maar vinden het wel fijn om grip op de dag te hebben.
Dit kan je kind van 4 jaar
Als je kind 4 jaar is, kan je kleuter:
tellen tot tien.
cijfers 1 t/m 5 herkennen.
de begrippen meer-minder, veel-weinig, erbij-eraf, groter-kleiner, dikste-dunste, voor-naast-op begrijpen.
groepjes van twee en drie zonder te tellen herkennen.
een cirkel, driehoek, vierkant en rechthoek benoemen.
de kleuren rood, geel, blauw en groen herkennen.
Meer lezen: Dit leert je kind nog meer in groep 1
Lichamelijke en motorische ontwikkeling
De meeste kleuters kliederen graag met van alles en nog wat. Door te kliederen, worden zijn zintuigen beter ontwikkeld en zijn fantasie wordt geprikkeld. De beste kliedermaterialen zijn zand en water, klei en vingerverf en deeg.
Door middel van kleine taakjes kun je de motorische ontwikkeling van je kind stimuleren. Helpen bij het tafeldekken stimuleert zijn oog-handcoördinatie. Hij leert zo ook dat je met breekbare bordjes beter rustig kunt lopen. Laat je ze vallen, dan gaan ze kapot.
Kleuters zijn dol op klimmen en klauteren, maar kennen hun grens nog niet. Ineens zitten ze op een ladder, halverwege een boom, of springen ze van een te grote hoogte naar beneden. Verbieden werkt niet bij alle kinderen, want de uitdaging blijft. Leer je kind dus veilig te klimmen (altijd met een hand en twee voeten vast, of een voet en twee handen vast). En leer hem steeds stapje voor stapje van iets hogers te springen. Blijf erbij, zodat je hem kunt opvangen. Dit geeft lichaamsbeheersing en hierdoor ervaart hij wat hoog/laag en smal/breed is.
De poep- en plasfase
Jonge kinderen zijn heel druk bezig met hun lichaam en zijn geïnteresseerd in het verschil tussen jongens en meisjes. Dat betekent dat woorden als poep, plas, piemels, borsten en pipi’s je om de oren vliegen. Ook dat hoort erbij en gaat (ooit) weer over. Lees hier meer over het nut van de poep- en plasfase.
Kind van 4 jaar: speelafspraakjes
Op school wil je vierjarige erbij horen en met klasgenootjes spelen. Een vriendje is leuk en geeft je kind houvast op school. Misschien wil hij ook na school met een vriendje spelen, maar durft hij dit nog niet zelf te vragen. Dat is niet gek, veel kinderen vinden dit spannend. Maak in dat geval zelf eens een speelafspraak voor je kind en vraag thuis met wie je kind graag wil spelen.
Begin met een speeldate in jouw huis, dat is laagdrempeliger. Of ga de eerste keer mee op speeldate naar een vriendje om het ijs te breken. Als je kind op zijn gemak is, zal hij het waarschijnlijk niet erg vinden als je weggaat. Het helpt ook als je kind naar dezelfde club gaat als klasgenootjes. Hij leert ze dan op een andere manier kennen en beleeft plezier aan nieuwe activiteiten als voetbal of dansen.
Hoe leuk speeldates ook zijn, beperk het aantal speelmiddagen tot 1 à 2 per week. School kost energie en je vierjarige heeft ook behoefte aan lekker alleen klooien en bijkomen. Het kan ook zijn dat je kind de eerste weken of maanden geen zin heeft in een speelafspraakje, en dat is prima.
Rollenspel en fantasie
Een vierjarige gebruikt zijn fantasie om de wereld te begrijpen. Hij experimenteert met verhalen en rollen. Misschien loopt je kleuter wel dagenlang als superman of als prinses rond. Hij leert hiermee wat anderen doen, denken en voelen en dat helpt bij de gewetensontwikkeling en het leren rekening te houden met anderen. De rollen helpen ook om ervaringen te verwerken. De angst van een ziekenhuisopname kan bijvoorbeeld worden verwerkt als je kind doktertje speelt en zijn eigen knuffels ‘opereert’. Hij wordt dan de baas over ziekte en pijn. Fantasie en werkelijkheid lopen bij vierjarigen nog door elkaar. De kleinste schram, maar ook het knippen van haren of nagels kan hierdoor paniek geven (‘ik ga kapot!’). Bagatelliseer die angst niet.
Tip: als je kind in de spiegel meekijkt bij de kapper, ziet hij dat er geknipt wordt en voelt hij meteen dat het pijnloos is. Dat helpt. Nagels knippen gaat beter als je kind eerst zelf met een nagelknippertje of vijltje een stukje van zijn nagel mag halen.
Kind 4 jaar vaak kwaad thuis
Naar school gaan, kost je kind in het begin veel energie en dat merk je thuis goed. Ook al is hij op school superlief, eenmaal thuis kan hij behoorlijk tekeergaan om opgekropte spanningen af te reageren. Misschien mocht hij niet meedoen in de bouwhoek of moest hij op zijn tenen lopen tijdens het buitenspelen. Bij jou voelt hij zich veilig genoeg om dat te uiten. Hij vertrouwt erop dat je van hem blijft houden.
Als je kind net op school zit, kan hij terugvallen in zijn ontwikkeling. Sommige kinderen gaan weer duimen, kinderachtig praten of plassen in hun broek of bed. Dit is een tijdelijke manier van het verwerken van spanning. Maak er geen big deal van. Als je kleuter op school gewend is, komt de energie terug en gaat hij verder met zijn ontwikkeling.
Sorry zeggen
Moet je je excuses aanbieden aan je kind als je buiten proportie boos reageert? Absoluut, zeggen veel deskundigen. Toegeven dat je een fout hebt gemaakt, ondermijnt je autoriteit niet, het maakt je alleen maar geloofwaardiger. Door je kleuter erop te wijzen dat jij weet dat je over de grens bent gegaan, wat betreft de regels van goed gedrag, onderstreept het feit dat die regels heel belangrijk zijn. Het laat zien dat je menselijk bent en dat je berouw toont. Heel waardevolle lessen. Plus, jij voelt je achteraf een stuk beter. Lees hier ons uitgebreide artikel: zo leer je je kind ‘sorry’ zeggen.
Help je kind zelfstandig te worden
Waarschijnlijk zegt je vierjarige stoer dat hij alles zelf kan. Maar... dat is natuurlijk niet helemaal zo. Probeer hem te helpen zelfstandig te worden. Laat hem proberen hoever hij komt met tandenpoetsen, aankleden, schoenen aantrekken, jas dichtritsen enzovoort. Geef hem de vrijheid en ruimte om te oefenen, ook al kost dat in het begin meer tijd. Geef je kind het gevoel dat het niet uitmaakt als het misgaat, jij bent in de buurt voor het geval hij toch hulp nodig heeft.
Als je kind ergens over blijft klagen, is je eerste impuls misschien om ongeduldig of geïrriteerd te reageren. Maar probeer dan juist empathisch te zijn. Een klacht is een mening, en je wilt dat je kind snapt dat het goed is om te zeggen wat hij denkt en dat zijn gevoelens ertoe doen. Probeer hem te helpen met het verwoorden van wat hem dwarszit, zonder dat hij daarmee iemand kwetst.
Lees ook: Dit leert je kind in groep 1
Dit leert je kind als hij 4 jaar oud is
Kleuters zijn ontzettend leergierig. Daardoor zal hij het komende jaar spelenderwijs veel nieuwe dingen leren. Niet alleen op school, maar ook gewoon thuis of tijdens het buitenspelen. Je kunt onder andere verwachten dat je kind in zijn vijfde levensjaar:
steeds beter kan uitleggen wat hem bezighoudt
eenvoudig kan optellen en aftrekken onder de twaalf
begrippen als lengte, inhoud en gewicht gaat herkennen
tijdsaanduidingen als eerder, later, gisteren gaat gebruiken en dagen en dagdelen benoemt
zelf knutselwerkjes kan maken, door te knippen, plakken en vouwen
een koprol kan maken
klaar is voor zwemles
Bronnen: Nederlands Jeugdinstituut, Centrum Jeugd en Gezin Maasland
Hoe ontwikkelt jouw kind zich, jaar na jaar, vanaf het moment dat hij naar de basisschool gaat? Elk kind is anders en ontwikkelt zich op zijn eigen tempo, dat vooropgesteld. En met die belangrijke nuance in gedachten geven wij je een algemeen overzicht van wat je zou kunnen verwachten van je 4-jarige dochter, je 5-jarige zoon, enzovoorts, tot en met je 12-jarige puber.
