Leren schrijven: wordt jouw kind links- of rechtshandig?

Vanaf wanneer is de voorkeurshand van je kind bekend?

Pas rond de leeftijd van zes jaar is de voorkeurshand van een kind definitief en stabiel ontwikkeld. Tot die tijd wisselen kinderen regelmatig af of gebruiken ze beide handen evenveel.

Tijdens de allereerste maanden na de geboorte lijken de meeste baby’s opvallend vaak hun rechterhand te gebruiken. De precieze reden hiervoor is onduidelijk, al denken wetenschappers dat de ligging in de baarmoeder een rol speelt. Vaak ligt de rechterkant van een baby dichter bij de buikwand van de moeder. Hierdoor ontvangt die kant meer prikkels, wat de rechterkant tijdelijk een ontwikkelingsvoorsprong kan geven.

Tijdens de peuterjaren is het belangrijk dat je kind nog volop experimenteert met beide handen. Dit stimuleert de motorische ontwikkeling en maakt de spieren aan beide zijden sterker. Rond het derde jaar zie je langzaam een lichte voorkeur ontstaan, waarna dit rond de kleuterleeftijd definitief vaststaat.

Is het erfelijk bepaald of je kind links- of rechtshandig wordt?

Ja, erfelijkheid speelt een grote rol bij het bepalen van de voorkeurshand, in combinatie met de complexe taakverdeling in de hersenen.

Ouders die zelf linkshandig zijn, hebben een aanzienlijk grotere kans op een linkshandig kind. Hebben beide ouders een sterke voorkeur voor rechts? Dan is de kans op een linkshandig kind ongeveer tien procent. Zijn jullie echter allebei linkshandig, dan stijgt die kans naar 26 procent. Toch bepalen genen niet alles. Zelfs bij een eeneiige tweeling, met exact hetzelfde DNA, komt het regelmatig voor dat de één links- en de ander rechtshandig is.

Anna Baltus, kinderfysiotherapeut, legt uit: “De motorische aansturing vanuit de hersenen speelt uiteraard ook mee. Zo zit de sturing voor taal vaak in de linkerhersenhelft en ruimtelijke oriëntatie rechts. Lang dachten we dat deze taakverdeling bij linkshandigen simpelweg was omgedraaid. Nieuw onderzoek laat echter zien dat verschillende functies in het brein zich onafhankelijk van elkaar ontwikkelen. Links- of rechtshandigheid is dus het resultaat van een prachtig en complex samenspel in het kinderbrein.”

Zijn er nadelen aan linkshandig zijn?

Het grootste nadeel van linkshandigheid is dat onze maatschappij (en bijbehorende alledaagse voorwerpen) voornamelijk is ingericht op de rechtshandige meerderheid. Slechts tien tot vijftien procent van de Nederlanders is linkshandig.

Hierdoor lopen linkshandige kinderen soms tegen onhandige obstakels aan. Denk aan gewone scharen die niet fijn knippen of een blikopener die verkeerd om werkt. Ook het leren schrijven kan fysiek net iets uitdagender zijn. Linkshandige kinderen moeten de pen vaak over het papier ‘duwen’, in plaats van dat ze hem ontspannen achter zich aan ‘trekken’ vanuit de pols. Daarbij schuift de zijkant van de hand direct over de net geschreven tekst, wat al snel inktvlekken oplevert. Vulpennen zijn om deze reden meestal geen succes.

Tip: Bespaar je kind een hoop frustratie en investeer op tijd in een speciale schoolset voor linkshandigen, met daarin een ergonomische pen, potloden en een linkshandige kinderschaar.

Handige (school)spullen voor linkshandige kinderen:

Kinderschaar voor linkshandigenBij HEMA

€ 1,39

Bekijk

Stabilo schrijfpen linkshandigBij bol

€ 8,75

Bekijk

SES linkshandige schaarBij bol

€ 4,29

Bekijk

Stabilo potloden linkshandigBij bol

€ 17,16

Bekijk

Hoe help je een linkshandig kind bij het leren schrijven?

Linkshandige kinderen leren op exact dezelfde manier schrijven als hun rechtshandige klasgenoten, de fijne motoriek vereist alleen een net iets andere werkhouding. Door het papier schuin te leggen en speciale pennen te gebruiken, maak je het schrijfproces veel makkelijker.

Het leren schrijven kan voor een linkshandig kind fysiek net iets uitdagender zijn. Ze moeten de pen vaak over het papier ‘duwen’, in plaats van dat ze hem ontspannen achter zich aan ‘trekken’ vanuit de pols. Daarbij schuift de zijkant van de hand direct over de net geschreven tekst. Dit levert sneller inktvlekken op. Vulpennen zijn om deze reden meestal geen succes.

Bespaar je kind onnodige kramp of frustratie en let op deze praktische zaken:

• Schuine ligging: Leer je kind aan om het oefenschrift iets schuin naar rechts te leggen. Zo kan hij goed zien wat hij schrijft, zónder zijn pols in een onnatuurlijke 'haak' te hoeven buigen om de inkt niet uit te vegen.

• Ergonomische materialen: Investeer op tijd in een speciale schoolset voor linkshandigen, met daarin een ergonomische pen met de juiste grip-uitsparingen en een goede linkshandige kinderschaar.

• Plek in de klas: Vraag de leerkracht of je kind aan de linkerkant van een tafeltje mag zitten, of direct naast een andere linkshandige leerling. Dit voorkomt dat kinderen de hele tijd met hun schrijfellebogen tegen elkaar botsen.

Hoe test je of je kind links- of rechtshandig is?

Je kunt de definitieve uitslag pas rond het zesde jaar meten, je kunt daarvoor wel al kleine spelletjes en observaties uitvoeren om de mogelijke voorkeur te ontdekken.

Let de komende tijd eens op deze subtiele hints:

1. 1

   De draai van het hoofd: Kijk bij je pasgeboren baby naar welke kant hij zijn hoofd het vaakst instinctief wegdraait. Dit is vaak al een vroege indicatie van zijn sterke kant.

2. 2

   Speelgoed oppakken: Leg een leuk speeltje exact in het midden voor je kind. Welke hand reikt er als eerste naar buiten om het te pakken?

3. 3

   Het wc-rolletje: Geef je kind een lege keukenrol of wc-rol en vertel hem dat het een verrekijker is. Het oog waarmee hij automatisch door de koker kijkt, hoort over het algemeen bij zijn dominante kant.

4. 4

   Tijdens het eten: Zodra je kind zelfstandig begint te eten, zie je vaak een vast patroon. Linkshandige kinderen houden hun kommetje stevig vast met rechts en lepelen de hapjes naar binnen met links.

5. 5

   In de pan roeren: Laat je kind (zodra hij hier motorisch aan toe is) 'roeren' in een denkbeeldige pan. Rechtshandige kinderen roeren vrijwel altijd intuïtief met de klok mee, waar linkshandige kinderen de pols tegen de klok in draaien.

6. 6

   Tegen een bal trappen: Rol een zachte bal over de grond naar je kind toe. De voet waarmee hij als eerste uithaalt of de bal stopt, is vrijwel altijd zijn voorkeurskant.

Bronnen: NCJ, Hersenstichting en Erfelijkheid