Wanneer moet je kind zindelijk zijn?
Over het algemeen wordt een kind met goede begeleiding voor zijn vierde jaar volledig zindelijk. Het is belangrijk dat je kind zindelijk is voordat hij naar de basisschool gaat. Op school moet hij zelf naar de wc kunnen. Een juf of meester heeft geen tijd om luiers te verschonen of om billen af te vegen. Volgens de Onderwijsraad mogen basisscholen een kind weigeren dat nog niet zindelijk is. Zindelijk zijn is overigens niet alleen nodig voor de basisschool, maar ook als je kind naar de BSO gaat.
Toch is lang niet elk kind helemaal zindelijk als hij vier jaar is. Er zijn kinderen bij wie het lang duurt voordat ze op de wc durven poepen en er zijn veel kleuters die ’s nachts nog weleens in hun bed plassen. Ook kan je kind al een tijdje zindelijk zijn en opeens een terugval krijgen. Zindelijk worden is zo makkelijk nog niet.
Oorzaken terugval zindelijkheid
Als je kind een terugval krijgt in de zindelijkheid, is het belangrijk erachter te komen wat de oorzaak is. Kijk naar je kind en naar jullie huidige situatie. Wat is er veranderd? Is er misschien minder tijd voor hem, vraagt hij op die manier aandacht?
Vaak voorkomende oorzaken van een terugval in zindelijkheid zijn:
Stress en emotionele factoren: als je kind angstig of gestrest is, bijvoorbeeld omdat hij het niet naar zijn zin heeft op school of thuis, kan dit invloed hebben op de zindelijkheid.
Grote verandering thuissituatie: als er een broertje of zusje wordt geboren, nemen ouders vaak minder tijd voor de zindelijkheid van het oudste kind. Soms willen kinderen dan bijvoorbeeld weer dat er iemand meegaat naar de wc. Maar ook andere grote veranderingen, zoals een scheiding, het overlijden van een opa of oma of een verhuizing, kunnen zorgen voor een terugval in de zindelijkheid.
Grote verandering levenssituatie: veel kinderen krijgen een terugval als ze voor het eerst naar school gaan, omdat ze dit een spannende gebeurtenis vinden.
Uit de routine: als de vaste routine (na elk slaapje en elk hapje/drankje op het potje) erbij ingeschoten is. Bijvoorbeeld tijdens een vakantie of verhuizing.
Lichamelijke oorzaken: een terugval in zindelijkheid kan ook een lichamelijke oorzaak hebben, zoals een blaasontsteking of diabetes.
Hoe om te gaan met een terugval?
Bij een terugval is het belangrijk om vooral rustig en lief te blijven voor je kind. Kinderen vinden het zelf al vervelend genoeg als ze een ongelukje hebben. Jouw houding kan veel verschil maken.
Blijf positief en geef vertrouwen. Laat je kind merken dat je in hem gelooft. Jouw vertrouwen helpt hem om sneller weer controle te krijgen.
Toon begrip en wees geduldig. Straf of druk werkt averechts. Zindelijk worden, is een proces van vallen en opstaan, net als leren lopen.
Zorg voor veiligheid en openheid en praat. Laat je kind weten dat hij altijd met zijn verhaal bij jou terecht kan. Als je kind zich veilig voelt, verdwijnen ongelukjes vaak vanzelf.
Zoek naar de oorzaak. Soms spelen spanning, veranderingen of vermoeidheid een rol. Kijk of er iets in de omgeving of het gedrag van je kind kan worden aangepast.
Wanneer je kind zich weer prettiger voelt, stopt het broekplassen hopelijk vanzelf. Blijft het probleem aanhouden, neem dan contact op met je huisarts of een zindelijkheidsexpert. Deze kan samen met jou onderzoeken wat er aan de hand is en wat kan helpen om de zindelijkheid weer op te pakken.
Lees meer over: zo ga je om met bedplassen
Medische oorzaken bij terugval
Een terugval in zindelijkheid kan soms ook medische oorzaken hebben. Als je kind ineens in bed gaat plassen, kan dat door suikerziekte komen. Overdag plotseling natte broeken hebben kan het gevolg zijn van een blaasontsteking, omdat je kind zijn plas niet meer kan ophouden. Als je twijfelt over de reden van de terugval is het verstandig om dit met je huisarts te bespreken. Medische oorzaken zijn vaak relatief eenvoudig op te sporen door de urine van je kind te laten onderzoeken.
Terugval als manipulatie
Tijdens de peuterpuberteit kunnen kinderen zindelijkheid gebruiken als machtsmiddel. Krijgt een kind zijn zin niet, dan kan hij in zijn broek gaan plassen of poepen om zijn zin door te drijven. Denk je dat je kind bewust in zijn broek plast of poept? Dan is het advies om het zindelijk worden even te laten rusten en na een paar weken opnieuw te beginnen.
Terugval als je kind naar school gaat
Het gebeurt vaak dat je kind zindelijk naar school gaat, maar dan een terugval krijgt. Door al die nieuwe indrukken in de klas vergeet hij bijvoorbeeld gemakkelijk dat hij eigenlijk naar de wc had gemoeten.
Je kind kan hier zelf niets aan doen. Hij moet wennen aan de nieuwe situatie en om zindelijk te worden en te blijven is nu eenmaal hulp nodig van een ouder/verzorger of in dit geval een juf of meester. Soms kan je kind het ook eng vinden om naar de wc in de school te gaan. Of misschien vindt hij de wc wel te vies om op te zitten waardoor hij een ongelukje krijgt. Je kunt het gesprek aangaan met de juf of meester en kijken of dit is op te lossen.
Tip: overleg met de juf of meester. Gaat er iemand mee naar de wc? Moet een kind zelf aangeven dat hij moet plassen of gaan ze op vaste tijden? Bespreek met je kind wat er van hem wordt verwacht en neem nogmaals samen door wanneer hij naar de wc moet gaan: na het eten en drinken.
Bekijk ook: de top-10 accessoires om van zindelijkheidstraining een feestje te maken
Wat als je kind niet zindelijk wordt?
Met deze zes problemen rond zindelijkheid krijgen heel wat ouders en kinderen te maken.
1. Wel zindelijk met plassen, niet met poepen
Het komt regelmatig voor dat je kind al een tijdje zindelijk is met plassen, maar dat hij niet op de wc of het potje durft te poepen. Hiervoor wil je kind misschien per se een luier aan. Of hij poept in zijn broek. Vind je kind het spannend om te poepen? Blijf dan rustig bij hem als hij op het potje zit of naar de wc gaat. Lees een boekje voor of doe een spelletje en zorg dat je kind zich weer veilig voelt. Ga hem zeker niet pushen, maar moedig hem op een positieve manier aan.
Wees je ervan bewust dat zindelijk worden niet van de ene op de andere dag gebeurt. Het is een proces. Is je kind ouder dan vier jaar en poept hij nog regelmatig in zijn broek, dan is dat niet iets om je zorgen over te maken. Sommige kinderen zijn pas net zindelijk voordat de school begint. Dan lukt bijvoorbeeld wel het plassen, maar nog niet het poepen. Het heeft dan geen medische reden, maar je kind moet nog meer oefenen. Wil je toch hulp? Raadpleeg dan een huisarts, consultatiebureau of zindelijkheidsdeskundige.
2. Poep ophouden (obstipatie)
Allereerst: het ophouden van plas en poep is nooit de bedoeling. Tijdens een zindelijkheidstraining wordt een kind geleerd zijn plas en poep te controleren, maar niet op te houden. Het ophouden van ontlasting kan leiden tot obstipatie. Dit kan zorgen voor buikpijn en hierdoor wordt poepen vaak steeds lastiger. Zo komt je kind in een vicieuze cirkel terecht.
Het is belangrijk erachter te komen wat de reden is dat je kind zijn plas of poep ophoudt. Heb je misschien een keer te heftig gereageerd bij een ongelukje? Dan kan het zijn dat je kind daarvan is geschrokken en hij nu zijn poep of plas ophoudt. Voel je niet schuldig, die dingen gebeuren. Help hem weer te ontspannen en op het potje of de wc te gaan.
Is het een strijd geworden? Laat het onderwerp dan een paar dagen rusten en begin opnieuw. Houd je geduld en houd het gezellig, dat zorgt ervoor dat je kind zich veilig en op zijn gemak voelt. Duurt het probleem lang of heeft je kind er veel last van? Bespreek dit dan met de huisarts of het consultatiebureau. Voor kinderen die veel problemen hebben met het doen van ‘de grote boodschap’ door obstipatie of een andere reden, is er de poeppoli.
Lees ook: Waarom je kind vezelrijke voeding nodig heeft
3. Wat als je kind niet op het potje of de wc wil zitten?
Heeft je kind moeite om op het potje of op de wc te zitten, ga dan vooral niet pushen. Houd het leuk en begeleid hem op een respectvolle, liefdevolle manier naar de wc of het potje. Blijf erbij als hij zijn behoefte doet. Geef duidelijk aan wat je van hem verwacht en zorg dat het leuk is. Ook hiervoor geldt: wordt het vervelend, pak het dan een paar dagen later weer op. Beloon je kind als hij het goed doet. Dit kan motiverend werken.
/d40d073cdc834a22851dbb73acb19138/image.jpg)
/985e9ff7f326424c907f8f084eed3a8a/image.jpg)
/80b332f5a5ab4bcd809ff9c8a021773b/image.jpg)
/cc432378f4b84c3fbbe9486011b1d037/image.jpg)
/8af41afe03e14c2da47bd03f5928bf19/image.jpg)
/a458d50870484fc5a98d94742d2fd2aa/image.jpg)
4. Naar school en nog niet zindelijk
Een kind wordt niet uit zichzelf zindelijk. Hij heeft daarbij hulp nodig van zijn ouders of verzorgers. Gaat je kind bijna naar de basisschool? Dan is het zaak op tijd te beginnen met de zindelijkheidstraining. Je kunt verschillende methoden gebruiken om je kind hierbij te begeleiden, zoals het vijf-stappenplan. Hoe meer tijd jij als ouder investeert, hoe sneller je kind waarschijnlijk zindelijk is.
Koppel het zindelijk worden van je kind niet te veel aan het naar de basisschool gaan, want sommige kinderen vinden dat al spannend genoeg. En maak je zelf ook niet al te druk over het feit dat hij naar de basisschool gaat. Natuurlijk willen leerkrachten het liefst dat je kind zindelijk is als hij naar school gaat, maar er zijn genoeg kinderen die dat op hun vierde nog niet helemaal zijn.
5. Bedplassen
Bijna alle kinderen worden eerst overdag zindelijk en pas later ’s nachts. De meeste kleuters hebben ’s nachts regelmatig een ongelukje. Is je kind al langere tijd overdag zindelijk, maar plast hij vaak in bed, dan zijn er een paar dingen die je kunt doen:
Laat je kind plassen voordat hij naar bed gaat.
Maak je kind zo’n twee tot drie uur nadat hij is gaan slapen wakker om te plassen. In deze periode wordt de meeste urine aangemaakt. Sommige kinderen plassen al vrij snel nadat ze slapen in bed. Wekken moet dan dus eerder gebeuren. Belangrijk: maak je kind echt wakker, anders leert hij slapend te plassen. Dat wil je voorkomen. Als je kind daarna moeite heeft om door te slapen, is het ook oké om hem half slapend te laten plassen. Dim de lichten, maar praat wel zachtjes tegen je kind. Hij moet het plassen zelf bewust genoeg meemaken.
Wat er overdag ingaat, komt er ’s nachts uit. Drinkt je kind nog een groot glas water voor het slapengaan, dan kun je erop rekenen dat hij ’s nachts moet plassen. Liever niet doen dus.
Maak de route naar de wc zo makkelijk mogelijk: doe bijvoorbeeld een nachtlampje aan en zet de deur open.
Beloon je kind als hij ’s nachts droog is gebleven (en word niet boos als het is misgegaan, dan wordt je kind alleen maar nerveuzer).
Lees ook: Getest: Dryly Plaswekker tegen bedplassen voor jongens, helpt het echt?
6. Ongelukjes
Tijdens een zindelijkheidstraining plast of poept je kind af en toe helaas nog in zijn broek. Dit is helemaal niet erg. Ongelukjes horen er nu eenmaal bij. Het is wel belangrijk hoe je erop reageert. Blijf ontspannen en ga zeker niet straffen: kinderen vinden het over het algemeen zelf helemaal niet leuk om het in hun broek te doen. Laat je kind wel weten dat dit niet de bedoeling is. Vertel dat hij hoort te poepen en plassen op het potje of op de wc.
Lees ook: 12x de meest gestelde vragen over zindelijk worden
Video: Zindelijk maken doe je zo:
Bronnen: GGD, Nederlands Centrum Jeugdgezondheid
