donorsperma

Kunstmatige inseminatie donorsperma (KID)

Kunstmatige inseminatie met donorsperma (KID) is een behandeling waarbij donorsperma wordt ingebracht in de baarmoeder. Het kan een oplossing zijn voor stellen die ongewild kinderloos zijn, doordat de man geen zaadcellen produceert of het sperma van zeel slechte kwaliteit is. Deze behandeling wordt ook toegepast wanner de man drager is van een erfelijke ziekte die hij niet wil overdragen aan zijn kind. Het is ook een optie voor alleenstaande vrouwen of lesbische stellen met een kinderwens.

KID vruchtbaarheidsbehandeling

Als zwanger worden niet vanzelf gaat, zijn er verschillende vruchtbaarheidsbehandelingen die mogelijk uitkomst bieden. Denk aan IVF, IUI en ICSI. Bij deze behandelingen wordt er gebruik gemaakt van zaadcellen van je partner, die eventueel voorbewerkt zijn. Maar als deze methodes voor jullie niet mogelijk zijn, dan kan KID een oplossing zijn. Bij KID wordt er sperma van een donor met een dun buisje in de baarmoeder gebracht tijdens je vruchtbare periode, vlak voor de eisprong.

Wanneer KID?

KID kan in verschillende gevallen oplossing bieden, namelijk:

  • Bij onvruchtbaarheid van de man: als het sperma van je partner van te slechte kwaliteit is of als hij helemaal geen spermacellen produceert.
  • Als de man een erfelijke ziekte heeft en die niet door wil geven aan jullie kind.
  • Voor alleenstaande vrouwen met een kinderwens.
  • Voor lesbische stellen met een kinderwens.

Hoe werkt het?

Een KID-behandeling begint met een eerste consult, waarbij de procedure wordt uitgelegd. Er worden jou/jullie veel vragen gesteld op medisch, sociaal en psychologisch gebied. Vaak wordt er ook een echo gemaakt van de baarmoeder een eierstokken. Meestal is een gesprek met een psycholoog ook onderdeel van het traject.

Spermadonor vinden

Een belangrijke keuze bij KID is de keuze voor een spermadonor. Je kunt kiezen voor een donor van een spermabank of zelf iemand kiezen.

  • Donor uit spermabank: een donor uit een Nederlandse spermabank wordt aan de wensouder(s) gekoppeld op basis van uiterlijke kenmerken. Je kunt ook gebruik maken van een buitenlandse (Deense) donorbank. Daarbij mag je zelf voorkeuren voor kenmerken doorgeven en weet je meer over de donor. Soms krijg je bijvoorbeeld ook kinderfoto’s te zien. De kosten voor het donorzaad worden door de verzekering niet vergoed en liggen voor een buitenlandse donor hoger dan voor een donor van een Nederlandse spermabank.
  • Eigen zaaddonor: wil je een bekende zaaddonor zoeken, dan kun je op zoek gaan in je eigen omgeving of op internet. Dat kan een familielid of vriend zijn of je kunt iemand zoeken op een matchingsite. Kies je voor een eigen donor, let er dan op dat in de familie van de donor geen erfelijke ziekten mogen voorkomen. Ook wordt het sperma gecontroleerd op ziekten zoals HIV, hepatitis-B en -C, syfilis, chlamydia en gonorroe.

Lees ook: Een zaaddonor zoeken, zo doe je dat

Voor een donor van een Nederlandse spermabank geldt vaak een wachttijd. Omdat er meer vraag is naar donorzaad dan er donoren zijn, kan de wachttijd oplopen.

In de wachttijd kun je je cyclus bijhouden. Inzicht in je cyclus is belangrijk voor het slagen van het traject, omdat KID altijd vlak voor de eisprong moet plaatsvinden.

Begin je eenmaal aan de behandeling, dan wordt je cyclus nauwkeurig in de gaten gehouden met behulp van ovulatietesten of echo’s. Het is mogelijk dat je vruchtbaarheidsmedicijnen krijgt, zodat je zeker weet dat je een eisprong hebt. KID moet namelijk vlak voor de eisprong gebeuren, omdat de kans op een zwangerschap dan het grootst is. Het sperma van de donor wordt bij de vrouw ingebracht met een dun buisje. Dit moet vlak voor de eisprong gebeuren. Het inbrengen van het sperma is in principe pijnloos.

Vervolgens begint het wachten. Een spannende periode, want je kunt pas testen op de dag dat je eigenlijk ongesteld zou worden (de NOD). Wanneer dat precies is verschilt per vrouw, maar (gemiddeld) ongeveer twee weken na de poging.

Ovulatietesten doen

Om erachter te komen wanneer je ovulatie precies is, moet je zelf thuis ovulatietesten doen. Deze test meet het zogeheten luteïniserend hormoon (LH) in je urine. Dit hormoon zit ongeveer 24-32 uur voor je eisprong in grotere hoeveelheden dan normaal in je lichaam. LH zorgt ervoor dat de eicel rijpt, loslaat en ‘springt’. Als jouw LH-gehalte piekt, ben je op je vruchtbaarst, want 24 tot 32 uur na deze piek vindt je ovulatie plaats. Om die LH-piek te vinden, test je een paar dagen achter elkaar. Op welke dag je daarmee moet beginnen, is afhankelijk van je cyclus. Dit zal je fertiliteitsarts met je bespreken.

Wetgeving donorgegevens

Sinds 2004 bestaat er in Nederland wetgeving over de donorgegevens van spermadonors. Spermadonoren uit een donorbank zijn sindsdien niet meer anoniem. Ze moeten een donorpaspoort invullen. Die donorpaspoorten worden nu bijgehouden door de Stichting Donorgegevens Kunstmatige Bevruchting (SDKB). Evenals de gegevens van kinderen die geboren worden na spermadonatie.

Door de nieuwe wet kunnen kinderen die geboren zijn na KID dus achterhalen wie de donor is. Als een kind 12 jaar of ouder is, kan hij de uiterlijke en sociale gegevens van de spermadonor opvragen bij de SDKB. En als een kind 16 is, kan hij ook de persoonsgegevens van de spermadonor opvragen. Stel dat je kind contact wil met de donor, dan kan via de SDKB een contactverzoek worden gedaan. De FIOM wordt door de SDKB ingeschakeld wanneer een kind een contactmoment wenst. Zij zullen bemiddelen in het contact tussen kind en donor.

Overigens geldt dit alleen als het verzoek vanuit het kind komt. De donor kan zelf geen gegevens opvragen over het kind.

Kans op zwangerschap na KID

De kans op een zwangerschap na KID is per menstruatiecyclus ongeveer tien tot vijftien procent. Elke cyclus kun je een nieuwe poging doen; vaak zijn er meerdere behandelingen nodig. Theoretisch gezien zou zestig tot zeventig procent van de vrouwen binnen een jaar na het starten met KID zwanger moeten zijn. De kans op een zwangerschap neemt af naarmate een vrouw ouder wordt, omdat je vruchtbaarheid dan minder wordt. Dat geldt dus ook voor de zwangerschapskans bij een KID-behandeling.

Wordt een KID-behandeling vergoed?

Op dit moment wordt KID vergoed vanuit het basispakket van de zorgverzekering. Maar daar kan verandering in komen. Begin 2019 ontstond er onrust, toen het Zorginstituut Nederland aangaf dat alleenstaande of lesbische vrouwen die via KID zwanger willen worden, geen recht meer hebben op een vergoeding. Na protesten besloot minister Bruins van Medische Zorg en Sport om een overgangsperiode tot 1 januari 2020 in te stellen. Waarschijnlijk worden de behandelingen vanaf 2020 vanuit een subsidieregeling vergoed.

De kosten voor het donorzaad worden niet vergoed.