rusteloze benen

Rusteloze benen tijdens je zwangerschap

Getintel of gekriebel in je benen dat alleen maar ophoudt als je je benen continu blijft bewegen: dat is het ‘rusteloze benen syndroom’. Het klinkt misschien niet als een typisch zwangerschapskwaaltje, maar toch heeft 1 op de 4 zwangere vrouwen last van rusteloze benen.

Wat zijn rusteloze benen?

Het rusteloze benen syndroom is een onbedwingbare neiging om je benen te bewegen. Je voelt een vervelend, tintelend, brandend of jeukend gevoel, vaak in de kuiten, wat alleen ophoudt als je je benen beweegt. Zodra je stopt met bewegen, komt dat nare gevoel weer terug. En als je probeert je benen bewust niet te bewegen, wordt het vervelende gevoel alleen maar erger, totdat je uiteindelijk toch weer gaat bewegen. In sommige gevallen maakt je benen uit zichzelf oncontroleerbare, schoppende bewegingen.

Naar schatting heeft 5 tot 10 procent van de bevolking last van rusteloze benen. Maar uit Italiaans onderzoek onder 600 zwangere vrouwen bleek dat het percentage tijdens een zwangerschap veel hoger ligt: op ruim 26 procent.

Wanneer?

Rusteloze benen krijg je vaak op het moment dat je benen in een rusthouding zijn, bijvoorbeeld als je ’s avonds op de bank zit, of tijdens een lange autorit, maar het treedt vooral op als je in bed ligt. Soms is het gevoel zo erg dat je er niet door kunt slapen. Ook kun je midden in de nacht wakker worden van een zwaar of kriebelig gevoel in je benen.

Tijdens een zwangerschap kan het rusteloze benen syndroom zich al in het eerste trimester ontwikkelen, maar de symptomen zijn meestal het ergst tijdens het derde trimester, rond de 7-8 maanden. Zodra je bevallen bent, ben je waarschijnlijk direct van je rusteloze benen af. Bij sommige vrouwen is dat niet meteen het geval en verdwijnt het binnen een maand na de bevalling.

Symptomen rusteloze benen

  • Kriebels, jeuk of een vervelend gevoel in je benen.
  • Een oncontroleerbare dwang om je benen te bewegen.
  • Als je beweegt, verdwijnt het vervelende gevoel vrijwel meteen.
  • Het treedt vooral op als je in bed ligt of langere tijd
  • De meeste mensen voelen het irritante gevoel in hun onderbenen, maar je kunt het ook in je bovenbenen, voeten, armen of handen krijgen.
  • Kan al in het begin van de zwangerschap ontwikkelen, maar de meeste vrouwen hebben er vooral in het derde trimester last van.

Mogelijke oorzaak

  • Wat de oorzaak is van het rusteloze benen syndroom, is niet bekend. Er wordt nog steeds onderzoek naar gedaan. Wel is duidelijk dat erfelijkheid een rol speelt: als je vader of moeder er last van had, is de kans groter dat jij het ook krijgt. Slaaptekort kan ook een oorzaak zijn. Ook kan het een bijwerking zijn van bepaalde medicijnen.
  • Waarom het probleem vaak bij zwangere vrouwen optreedt, is ook niet bekend. Men denkt dat het te maken heeft met veranderingen in de bloedsomloop, in je hormonen, of door ijzertekort. Bij vrouwen die al last hadden van rusteloze benen voordat ze zwanger waren, kan dat tijdens de zwangerschap nog erger worden.

Risico’s?

Rusteloze benen zijn een onschuldig (maar frustrerend) kwaaltje. Het gevolg kan wel zijn dat je door die rusteloze benen erg slecht slaapt, en misschien zelfs oververmoeid raakt. Ook de nachtrust van je partner kan eronder lijden.

Rusteloze benen of kramp?

Soms worden rusteloze benen verward met kramp in de kuiten, wat ook een zwangerschapskwaaltje is. Het verschil is dat bij kramp een spier zich heel pijnlijk samentrekt. Bij rusteloze benen verdwijnt het vervelende gevoel als je je benen beweegt, terwijl ’t bij kramp geen pretje is om je been te bewegen. Je moet je kuit dan juist proberen te strekken door je tenen naar je toe te trekken.

Tips tegen rusteloze benen

Er is geen eenduidige behandeling tegen het rusteloze benen syndroom. Wel hebben we een aantal do’s en don’ts op een rijtje gezet om rusteloze benen te voorkomen of te verminderen. Deze tips werken niet voor iedereen, maar zijn het proberen waard:

  1. Cafeïne kan rusteloze benen verergeren. Drink dus even geen koffie of andere cafeïnehoudende dranken als thee en cola.
  2. Drink voldoende water.
  3. Beweeg voldoende, ook al wordt dat steeds lastiger naarmate je buik groter wordt. Maak bijvoorbeeld na het eten nog een wandelingetje, of ga zwemmen of fietsen.
  4. Houd je ijzergehalte op peil, bijvoorbeeld door deze voedingsmiddelen te eten: tijdens de zwangerschap heeft je lichaam extra ijzer nodig.
  5. Ook een tekort aan vitamine B12 en foliumzuur kunnen rusteloze benen veroorzaken. Bespreek met je huisarts of je hier misschien extra supplementen voor kunt slikken.
  6. Probeer genoeg te slapen, ook al is dat juist zo lastig met die rusteloze benen. Maar door een slechte nachtrust kan het probleem nog erger worden.
  7. Ga pas in bed liggen als je echt moe bent en wilt gaan slapen. Het probleem treedt op als je langere tijd stilligt, dus als je al vroeg in bed gaat liggen om tv te kijken of te lezen, vergroot je de kans dat je benen weer gaan kriebelen.
  8. Leg je smartphone of tablet juist weg in de avond; het licht van deze apparaten is slecht voor je nachtrust.
  9. Toch rusteloze benen terwijl je in bed ligt? Ga uit bed en loop wat rond, of doe wat rek- en strekoefeningen voor je kuiten.
  10. Bepaalde medicijnen, zoals sommige allergiemedicijnen, kunnen rusteloze benen als bijwerking veroorzaken. Check de bijsluiter van eventuele medicijnen die je slikt en overweeg hiermee te stoppen, in overleg met je huisarts.
  11. Er bestaan wel medicijnen tegen het rusteloze benen syndroom, maar deze worden niet aangeraden tijdens een zwangerschap.
  12. Laat iemand je benen masseren voor het slapen gaan.
  13. Warmte en kou kan ook helpen: probeer eens een warm bad voor het slapengaan,leg een warme kruik op je benen of gebruik een hot/coldpack. Ook afspoelen met koud water bevordert de circulatie.
  14. Stretch je benen regelmatig, of doe onderstaande oefeningen.

Oefeningen tegen rusteloze benen

Het kan helpen om gedurende de dag en voordat je in bed stapt even wat rek- en strekoefeningen te doen, bijvoorbeeld:

  • Ga luchtfietsen: lig met je rug op de grond en doe je benen in de lucht. Maak een fietsbeweging in de lucht, probeer dit een paar minuten vol te houden.
  • Draai rondjes met je voeten vanaf je enkels: eerst 5 keer linksom, dan 5 keer rechtsom, dan 5 rondjes beide voeten naar binnen draaien, en daarna 5 keer naar buiten draaien.
  • Stretch je hele been van boven tot onder: vooral de spieren waar je het vervelende gevoel vaak voelt.
  • Ga liggen en flex je tenen (trek ze naar je toe), zo hard als je kan, terwijl je inademt. Probeer dit 5 tot 10 seconden vol te houden en ontspan je benen daarna. Doe dit een paar keer achter elkaar.
  • Rustige yogaoefeningen voor het slapengaan kunnen je ook helpen om makkelijker in slaap te vallen.

Zorg voor je benen

Naast eventuele rusteloze benen kunnen je benen tijdens de zwangerschap ook sneller moe en zwaar aanvoelen. Dat komt niet alleen door de extra kilo’s die ze moeten dragen, maar komt ook doordat ze meer vocht vasthouden. Probeer je benen af en toe omhoog te leggen, dat scheelt al een stuk.

Tegen vermoeidheid helpt een zachte massage, waarbij je met twee handen vanaf je enkels naar boven toe strijkt. Daarvoor kun je natuurlijk ook je partner vragen!

Omdat de bloedvaten in je benen verslappen onder invloed van het zwangerschapshormoon progesteron, heb je als je zwanger bent een grotere kans op spataderen. Niet te lang staan, niet te lang zitten en regelmatig bewegen kan helpen dit te voorkomen.

Ook je spieren en banden verslappen door de progesteron. Daardoor kun je veel makkelijker dan anders door je enkel zwikken. Iets om rekening mee te houden bij het sporten! Maak het jezelf verder zo makkelijk mogelijk en laat die hoge hakken staan als je er last van hebt. Op platte schoenen sta je eens stuk steviger.