Leren praten: zo leert je baby praten

Leren praten: zo leert je baby praten

De meeste baby’s zeggen rond hun eerste verjaardag hun eerste echte woordjes. Voor het zover is, is je baby al druk bezig met leren praten. De taalontwikkeling begint zelfs al in de buik. Wij leggen je uit hoe dit in z’n werk gaat en hoe je je kind kunt stimuleren om te praten.

Taalontwikkeling

Taalontwikkeling bestaat uit leren praten en het herkennen van woorden en zinnen, oftewel het leren begrijpen van taal. Het begint al in de buik als het gehoor van je kind is ontwikkeld, zo rond de 21ste week. Je kind hoort dan jouw stem: het eerste begin van zijn taalontwikkeling.

De taalontwikkeling verloopt vanaf de geboorte bij elk kind volgens min of meer in vaste stappen. Het tempo waarin een kind deze stappen maakt, verschilt. Sommige kinderen praten rond hun eerste verjaardag al de oren van je hoofd, terwijl andere kinderen pas rond hun tweede verjaardag de eerste woordjes zeggen. Daarnaast kunnen kinderen een tijdje stil lijken te staan in de taalontwikkeling en dan ineens een ‘sprintje’ maken. Dit is allemaal normaal. Gaat je kind achteruit in zijn taalontwikkeling, dan is dat wel een reden om naar de huisarts of het consultatiebureau te gaan.

Stappenplan: leren praten doet je kind zó

  1. Huilen

    Huilen is de eerste stap naar praten. Dit is de eerste tijd tenslotte de enige manier waarop je baby iets duidelijk kan maken. Bijvoorbeeld dat hij krampjes heeft, honger of een vieze luier. Uit de verschillende soorten huiltjes van je baby kun je afleiden wat hij nodig heeft. Hier is wat oefening voor nodig, maar als je erop gaat letten ga je ze vanzelf herkennen. Als je baby begint te huilen en een geluid maakt dat klinkt als ‘neh’ of ‘nah’, weet je bijvoorbeeld dat het etenstijd is. Deze geheime babytaal wordt ‘Dunstan babytaal’ genoemd.

  2. Klanken

    Als je baby tussen de 6 en 24 weken is, gaat hij met z’n stem spelen. Dit is de tweede fase van de taalontwikkeling. De eerste klanken die je baby maakt zijn: ‘Ah’, ‘Eh’, Oh’ en ‘Uh’. Als je reageert op het maken van deze geluiden, zal je baby al snel doorhebben dat hij zo jouw aandacht kan trekken. Maar deze klanken zijn niet alleen belangrijk voor je baby om zo te kunnen communiceren; het zorgt er ook voor dat de lippen, tong en mondspieren getraind worden om straks echt te kunnen praten.

  3. Brabbelen

    Als je baby 6 maanden oud is, gaat hij klinkers en medeklinkers combineren. De ‘dadada’s’ en ‘mamama’s’ vliegen je dan om de oren. De volgende stap is dat hij verschillende medeklinkers in één ‘woord’ gaat gebruiken, bijvoorbeeld: ‘dadama’.

    Soms lijkt het gebrabbel op echte woordjes. Lijkt, want je baby heeft echt nog geen idee wat hij zegt. Hij weet alleen dat hij aandacht krijgt door z’n gebrabbel. Pas vanaf 8 maanden kan je baby verbanden gaan leggen tussen brabbelwoorden en jouw reactie hierop.

  4. De eerste woordjes

    Rond z’n eerste verjaardag kun je tussen al het gebrabbel door de eerste echte woordjes horen. Vaak zijn dat ‘Mama’, ‘Papa’ en ‘Auto’. Je kind weet nu ook precies wat hij met deze woordjes bedoelt en zal niets leuker vinden om het juiste woord te noemen bij hetgeen jij aanwijst. Zegt je kind eenmaal de eerste echte woordjes, dan zal hij er in hoog tempo heel wat bijleren.

  5. Twee-woord-zinnen

    Vanaf achttien maanden zal je kind beginnen met het combineren van losse woordjes. Hij gaat dan twee-woord-zinnen maken door twee belangrijke woorden te combineren om zo iets duidelijk te maken. Bijvoorbeeld: ‘Papa auto’ als papa thuis komt met de auto. Je kind gaat nu ook steeds meer begrijpen van wat jij zegt. Je hoeft niet langer meer iets aan te wijzen om iets duidelijk te maken, maar je kind zal korte, eenvoudige zinnen steeds beter begrijpen.

  6. Drie-woord-zinnen

    Is je kind 2 jaar geworden dan leert hij er opeens heel veel nieuwe woorden bij en maakt hij steeds langere zinnen. Eerst van drie en later soms wel van vier of vijf woorden. Ook grammaticaal worden de zinnen steeds beter. Je kind kan nu werkwoorden vervoegen, meervoud gebruiken en bijvoorbeeld lidwoorden en voorzetsels gebruiken. Ook kun je je kind nu langere opdrachten geven, zoals ‘Pak je schoenen en trek ze aan.’ Vanaf z’n derde jaar gaat je kind nog veel beter praten en voor je het weet, heb je de leukste gesprekken met je kind.

Leren praten stimuleren

Kun je niet wachten tot je baby voor het eerst ‘Mama’ of ‘Papa’ zegt? Er zijn verschillende dingen die je kunt doen om het praten van je baby te stimuleren. Veel tegen je kind praten is in elk geval een goed idee. Zelfs als je kind nog niet alles begrijpt wat je zegt. Stel je kind simpele vragen zoals: ‘Ga je lekker mee naar buiten?’ voordat jullie de deur uitgaan. Kijk je kind hierbij aan en geef hem de tijd om wat terug te ‘zeggen’. Reageert je baby door te brabbelen of geluidjes te maken, laat hem dan merken dat je naar hem luistert. Let wel op dat je niet in babytaal praat. Gebruik gewone woorden en zinnen en praat op een volwassen toon.

Zingen en voorlezen

Zingen en voorlezen hebben een gunstig effect op de taalontwikkeling, dus daar kun je niet vroeg genoeg mee beginnen.

tip

Vanaf een maand of negen kan je kind verbanden leggen tussen gedrag en wat jij zegt. Dit kun je stimuleren door dingen aan te wijzen of te laten zien en deze te benoemen. Maak je er ook nog geluiden bij als je bijvoorbeeld een plaatje van een poes laat zien, dan zal je kind dit al snel na proberen te doen. Je kunt je kind nu ook kleine opdrachtjes geven: ‘Waar is je knuffel?’ om zo nog meer woorden te leren begrijpen en straks zeggen.

Late praters

Zegt je kind rond zijn eerste verjaardag nog geen enkel echt woordje? Maak je geen zorgen. Ook voor praten geldt dat elk kind dit op zijn eigen tempo doet. Sommige kinderen zeggen al met een maand of acht hun eerste woordje, terwijl andere kinderen er met achttien maanden vrolijk op los brabbelen. Meestal is er geen ernstige oorzaak, maar zijn trage praters gewoon nog niet zo geïnteresseerd in taal en vinden ze het leren van andere dingen, zoals kruipen en lopen, veel leuker. Is je kind laat met praten, dan kan het ook zomaar zijn dat hij een hele fase overslaat en begint in de twee-woord-fase.

Pas als er op zijn tweede verjaardag nog geen enkel herkenbaar woordje uit zijn mond is gekomen, is dat een reden om contact op te nemen met het consultatiebureau. Er hoeft niets aan de hand te zijn, maar het kan wijzen op een ontwikkelingsachterstand of problemen met het gehoor. Heb je dit vermoeden al eerder, bespreek dit dan met het consultatiebureau. Gaat je kind minder goed praten, dan is dit ook een reden om een afspraak te maken bij de huisarts of het consultatiebureau.