Wat is logopedie?
Als je kind problemen heeft met zijn stem, spraak, taal, gehoor of met kauwen en slikken, kun je de hulp inschakelen van een logopedist. Logopedisten zijn gespecialiseerd in het onderzoeken en behandelen van problemen op het gebied van taal en communicatie. Daarnaast kan een logopedist helpen met stemgebruik en mondmotoriek. Logopedie richt zich niet alleen op kinderen, ook volwassenen kunnen logopedische ondersteuning krijgen.
Wat doet een logopedist bij kinderen?
De logopedist helpt bij het verbeteren of voorkomen van problemen met onder meer de taal- en spraakontwikkeling. Als je kind nog jong is werkt de logopedist vooral met jou als ouder: je krijgt tips en handvatten om de taalontwikkeling van je kind thuis te stimuleren.
Is je kind wat ouder en kan hij zich lang genoeg concentreren, dan doet de logopedist oefeningen met het kind zelf. Dit gebeurt meestal spelenderwijs, bijvoorbeeld met memory, lego, blokken of een bal. De logopedist kiest hierbij de methode en spelvorm die het meest past bij het kind en zijn spraak- of taalprobleem.
Lees meer: Wat doet een logopedist allemaal?
Wanneer ga je met je kind naar een logopedist?
Je schakelt de hulp van een logopedist in wanneer je kind merkbaar achterloopt met praten, de uitspraak onduidelijk blijft, of wanneer er problemen zijn met het gehoor, de stem of het slikken.
Vaak heb je een doorverwijzing nodig van de huisarts, de jeugdarts op het consultatiebureau of de kinderarts. Het kan best lastig zijn om in te schatten of jouw kind écht hulp nodig heeft, of gewoon iets meer tijd. Logopedist en klinisch linguïst Eline Walraven ziet dat problemen zich meestal uiten binnen een aantal specifieke gebieden. Hieronder zetten we de meest voorkomende redenen voor logopedie bij kinderen voor je op een rij.
Welke taalproblemen behandelt een logopedist?
Een logopedist kan vaststellen of een kind een taalachterstand, een taalontwikkelingsstoornis (TOS), dyslexie of auditieve verwerkingsproblemen heeft. Vroege behandeling is essentieel om de taalontwikkeling te stimuleren.
Het ene kind gaat sneller praten dan het andere. Als je vermoedt dat je kind minder begrijpt of praat dan zijn leeftijdsgenootjes, kan de logopedist helpen. De logopedist onderzoekt of er sprake is van een taalachterstand of een taalontwikkelingsstoornis en zo nodig een behandeltraject opstarten. Vroege ondersteuning kan helpen om de taalontwikkeling zo goed mogelijk te stimuleren. Er zijn verschillende soorten taalproblemen:
- 1
Taalontwikkelingsachterstand:
Bij een taalontwikkelingsachterstand verloopt de taalontwikkeling langzamer dan bij leeftijdsgenootjes. Dit kan verschillende oorzaken hebben. Als een kind bijvoorbeeld een probleem heeft met het gehoor, kan het moeilijker zijn om gesproken taal goed op te pikken. Of een kind loopt achter met het leren van een taal, omdat die te weinig wordt gesproken in zijn omgeving. Dit kan bijvoorbeeld voorkomen bij meertalige kinderen. - 2
Taalontwikkelingsstoornis (TOS):
Bij een taalontwikkelingsstoornis (TOS) wordt taal in de hersenen minder goed verwerkt. De taal- en spraakontwikkeling verloopt hierdoor anders dan bij leeftijdsgenoten. Een kind met TOS kent bijvoorbeeld weinig woorden, heeft moeite met het maken van grammaticale zinnen, komt moeilijk op woorden of spreekt onvoldoende verstaanbaar. Een TOS is blijvend, maar met logopedische ondersteuning kan een kind goed leren hiermee om te gaan. - 3
Dyslexie:
Dyslexie is een ernstige en hardnekkige vorm van lees- en spellingsproblemen. Kinderen met dyslexie hebben moeite met het herkennen en verwerken van klanken. In groep 2 moet je kind een woord kunnen ‘hakken’ tot losse klanken (letters) en losse klanken kunnen ‘plakken’ tot een woord. Bijvoorbeeld: tak wordt t-a-k of b-oo-m is boom. Kinderen met dyslexie hebben veel moeite met deze vaardigheden. - 4
Auditieve verwerkingsproblemen (AVP):
Sommige kinderen hebben moeite om verwerken watze horen, terwijl hun gehoor in orde is. Klanken, woorden en zinnen kunnen niet goed worden omgezet tot betekenisvolle informatie. Kinderen met auditieve verwerkingsproblemen hebben vaak moeite met het begrijpen van uitleg of opdrachten op school.
Helpt logopedie bij stemproblemen en heesheid?
Ja, logopedie helpt kinderen die last hebben van chronische heesheid, een schorre stem of verkeerd stemgebruik. Ook bij stemklachten als gevolg van astma kan een logopedist verlichting bieden.
Als een kind zijn stem verkeerd gebruikt, bijvoorbeeld door veel te gillen of te schreeuwen, kunnen er knobbeltjes op de stembanden ontstaan. De logopedist leert het kind hoe hij de stem goed en ontspannen gebruikt, waardoor de knobbeltjes op den duur verdwijnen. Heeft je kind astma en daardoor een piepende ademhaling of een vermoeide stem? Dan geeft de logopedist specifieke ademhalingsoefeningen. Is je kind langer dan zes weken hees? Vraag dan altijd advies aan een specialist.
Wanneer is hulp bij spraak en mondmotoriek nodig?
Logopedie is aan te raden als je kind vanaf vijf jaar nog onduidelijk spreekt, klanken verwisselt of als afwijkend mondgedrag (zoals langdurig duimzuigen) de uitspraak belemmert.
Een kind van vijf jaar is over het algemeen goed verstaanbaar voor vreemden. Verwisselt jouw kind nog steeds letters of spreekt hij erg onduidelijk? Dan is het goed om de logopedist te bezoeken. Jonge kinderen maken woorden vaak makkelijker om uit te spreken (bijvoorbeeld ‘toel’ in plaats van ‘stoel’). De logopedist checkt of dit nog bij de leeftijd past of dat extra hulp nodig is.
Lees ook: Zo zou de spraakontwikkeling van je peuter moeten gaan
Ook afwijkend mondgedrag beïnvloedt de spraak. Baby’s hebben een sterke zuigbehoefte, maar na het eerste jaar kan veelvuldig duimen of het gebruik van een fopspeen de ontwikkeling van de mondspieren verstoren. De tong zakt te laag onder in de mond, waardoor klanken zoals de L, S, T, D en N slissend of onduidelijk klinken. Ook kan dit leiden tot mondademhaling in plaats van neusademhaling. De logopedist traint de juiste tongpositie en ademhaling.
Lees ook: Meest voorkomende spraakproblemen bij kinderen
Wat als je kind niet goed lijkt te horen?
Twijfel je aan het gehoor van je kind? Een logopedist kan uitsluiten of taalproblemen worden veroorzaakt door slecht horen en werkt nauw samen met het consultatiebureau of een arts.
Als een kind geluiden of woorden niet goed hoort, kan hij de taal onmogelijk goed oppikken. Laat bij een vermoeden van taalproblemen dus altijd eerst het gehoor checken.
Lees meer: Het gehoor van je baby: ontwikkeling en screening
Helpt een logopedist ook bij stotteren?
Ja, een logopedist kan helpen wanneer het stotteren bij een kind langer dan een jaar aanhoudt, wanneer de communicatie erdoor belemmerd wordt of als het kind er zelf gefrustreerd door raakt.
Tussen de twee en vijf jaar maken veel kinderen een fase door waarin het praten even niet zo vloeiend gaat. Dit is een normale stap in de taalontwikkeling. Duurt dit echter langer dan een jaar of merk je dat je kind situaties gaat vermijden omdat praten te lastig is? Dan is de begeleiding van een gespecialiseerde stottertherapeut een uitkomst.
Lees meer: Stotteren, wat als je kind stottert?
Logopedie bij eet- en drinkproblemen van jonge kinderen
Bij baby’s, dreumesen en peuters kunnen er problemen zijn met het zuigen, slikken of kauwen. Baby’s kunnen moeite hebben met drinken uit de borst of fles. Soms is de gevoeligheid in de mond te hoog of juist te laag, maar een lange periode van sondevoeding kan ook de oorzaak zijn van eet- of drinkproblemen. Een preverbale logopedist s gespecialiseerd in de begeleiding van jonge kinderen met eet- en drinkproblemen. De logopedist onderzoekt de mondfuncties en kan ondersteunen bij een goede ontwikkeling van het zuigen, kauwen en slikken. Daarnaast krijgen ouders praktische tips om hun kind hierbij te helpen.
Hoe verloopt een sessie bij de logopedist voor je kind?
Een behandeling bij een logopedist duurt meestal een half uur. Tijdens de eerste afspraak, stelt de logopedist vragen over de ontwikkeling van het kind. Ook kan zij beginnen met een onderzoek naar bijvoorbeeld de spraak- en taalontwikkeling. Op basis van het onderzoek bepaalt de logopedist of een behandeling noodzakelijk is en hoe deze eruit zal zien. Meestal krijgt een kind één keer per week logopedie. Tijdens de sessies krijg je als ouder ook tips en oefeningen waarmee je thuis verder kunt oefenen met je kind.
Waarom zijn oefeningen voor thuis zo belangrijk?
Aan het einde van de behandeling geeft de logopedist vaak oefeningen mee naar huis om met je kind te oefenen. Het is belangrijk dat ouders bij de behandeling betrokken zijn en ook thuis oefenen met hun kind. Regelmatig oefenen helpt om de nieuwe vaardigheden sneller te ontwikkelen. Het werkt vaak beter om meerdere keren per week kort te oefenen dan één keer per week lang.
In sommige gevallen geeft de logopedist niet alleen jou als ouder de juiste handvatten, maar betrekt hij ook de rest van de familie, de leerkracht of pedagogisch medewerker bij de behandeling. Zo kan hij duidelijk advies geven over hoe jullie wel of niet kunnen omgaan met het kind.
Hoelang duurt het traject bij een logopedist?
Hoe lang het traject bij de logopedist duurt totdat het gewenste resultaat is bereikt, verschilt per kind. Dit hangt onder andere af van de ernst en aard van het taalprobleem en de hulpvraag. De logopedist bespreekt het verloop van de therapie regelmatig met jou en je kind. Als je kind tegen moeilijkheden aanloopt, denkt de logopedist mee om het oefenen zo makkelijk mogelijk te maken.
Hoe vind je de juiste logopedist voor je kind?
Je huisarts of de jeugdarts op het consultatiebureau kan je doorverwijzen naar een logopedist. Met sommige klachten kun je ook zonder verwijzing bij de logopedist terecht. Via Logopedie.nl kun je zelf een logopedist zoeken en informeren of je terecht kunt met je kind.
Wat kost logopedie voor een kind?
Logopedie voor kinderen tot 18 jaar wordt vergoed vanuit het basispakket van de zorgverzekering., De logopedist moet dan wel een contract hebben met jouw zorgverzekeraar. De behandeling wordt dan vanzelf vergoed. Heeft de logopedist geen contract bij jouw zorgverzekering, dan stuurt hij of zij je een factuur. Deze kun je indienen bij je zorgverzekering. Afhankelijk van je polis kan het zijn dat je een deel van de kosten zelf moet betalen. De logopedist kan je hierover meer informatie geven.
Lees ook: Zo ontwikkelt de woordenschat van je kind
Bron: CJG, Allesovertos.nl, Kentalis
