Wanneer ontwikkelt het gehoor van de baby?
Tijdens de laatste maanden van de zwangerschap kan je baby al allerlei geluiden waarnemen. Hij hoort de stem en hartslag van zijn moeder, net als harde muziek met hoge tonen, maar ook allerlei bijgeluiden, zoals blaffende honden, toeterende auto’s en andere harde geluiden.
Na de geboorte ontwikkelt het gehoor zich steeds verder. Je baby hoort, eenmaal uit de baarmoeder, de geluiden die hij al kent nu vanzelfsprekend helderder. Het stimuleren van zijn gehoor speelt een grote rol in de ontwikkeling van het spraakvermogen van je kind.
Als het gehoor van de baby niet goed is
Als je baby niet goed hoort, is het belangrijk dit zo vroeg mogelijk te ontdekken. Hoe eerder een gehoorbeperking wordt ontdekt, hoe eerder er met een behandeling kan worden begonnen. Zo heb je minder kans dat het negatieve gevolgen heeft voor zijn taalontwikkeling. Daarom krijgen baby’s in de eerste weken na de geboorte een gehoortest.
Gehoortest na de geboorte
In de eerste maand na de geboorte komt er iemand van het consultatiebureau bij je langs voor een hielprik en gehoortest. In sommige regio’s wordt er op het consultatiebureau een gehoortest afgenomen. Er zijn geen kosten verbonden aan deze testen.
Ligt je baby nog in het ziekenhuis? Dan wordt hij daar geprikt en getest. Deze gehoortest wordt ook wel de ‘neonatale gehoorscreening’ genoemd, ofwel gehoorscreening bij pasgeborenen. Hierbij wordt gecheckt of en hoe je baby op geluid reageert. Dit is heel belangrijk: een kind kan pas goed leren praten, als hij goed hoort.
Ook interessant: Zo leert je baby praten
Hoe verloopt de gehoortest?
Tijdens de test krijgt je baby een klein dopje in het oor waaruit zacht geluid klinkt. Een gezond oor reageert hierop door zijn ‘eigen geluidjes’ terug te zenden. Een apparaat geeft vervolgens aan of de oren van je baby goed werken. Beide oren worden apart getest. De gehoortest doet geen pijn en duurt maar een paar minuten. Bij voorkeur slaapt je baby, want voor een goed resultaat moet het stil zijn in de kamer.
Uitslag neonatale gehoorscreening
Je krijgt direct na de test de uitslag van de gehoortest. Als alles goed is, hoef je niets te doen. Als de test bij het ene of het andere oor niet goed blijkt te zijn, doet het consultatiebureau de gehoortest een week later nog een keer. Als de test dan ook niet goed is, komt er nog een keer iemand van het consultatiebureau langs met een ander apparaat. Ook het testen met dit apparaat doet geen pijn.
Als de uitslag niet goed is, betekent dit niet meteen dat je baby niets hoort, maar dat er gehoorafwijkingen zijn ontdekt. Het is dus belangrijk dat er dan meer onderzoek wordt gedaan. Samen met je baby ga je dan naar een specialist in het Audiologisch Centrum. Deze afspraak wordt gemaakt door iemand van het consultatiebureau.
Lees ook: Het gezichtsvermogen van je baby van maand tot maand
Wanneer heb je een grotere kans op gehoorverlies?
Er zijn baby’s die een grotere kans hebben op problemen met het gehoor dan andere:
Pasgeboren baby’s die niet spontaan ademhalen in de eerste tien minuten na de geboorte
Pasgeboren baby’s met een Apgar-score lager dan zes
Pasgeboren baby’s die met een bepaalde infectie zijn geboren, zoals rodehond, syfilis of herpes
Pasgeboren baby’s met een beschadiging aan het hoofd of nekje
Pasgeboren baby’s met ernstige geelzucht
Pasgeboren baby’s bij wie gehoorverlies op jonge leeftijd in de familie voorkomt
Welke soorten gehoorverlies zijn er?
Er bestaan verschillende vormen van gehoorproblemen en doofheid bij baby’s:
- 1
Geleidingsdoofheid
Bij baby’s met geleidingsdoofheid is er iets mis met de geleiding van het geluid door het uitwendige oor of vanuit het uitwendige oor naar het binnenoor. Dit komt vaak door oorontsteking of een aangeboren afwijking van het oor. Geleidingsdoofheid kan vaak goed worden behandeld met medicijnen of door een operatie. - 2
Perceptiedoofheid
Dit is gehoorverlies ten gevolge van afwijkingen aan het slakkenhuis of van de gehoorzenuw in het oor. Bij meer dan de helft van de baby’s met (ernstig) perceptieverlies is dit een erfelijke afwijking. Er zijn ook andere oorzaken: ernstige geelzucht, infecties in de baarmoeder en bepaalde bacteriële infecties van het keel-, neus en oorgebied en geneesmiddelen. Perceptiedoofheid is meestal blijvend. - 3
Gemengde doofheid
Deze vorm bestaat uit zowel geleidingsdoofheid als perceptiedoofheid. Dit kan tot ernstig gehoorverlies leiden. Medicijnen en/of een operatie kunnen mogelijk het gehoorverlies van het kind gedeeltelijk herstellen. - 4
Centrale doofheid
Kinderen met een dergelijke gehoorstoornis horen wel geluid, maar dan als een mengsel van lawaai. Dit probleem ontstaat in het centrale gehoorsysteem, de verbinding van de gehoorzenuw met de hersenen.
Ook interessant: Stem van de moeder stimuleert de hersengroei van de baby
Ontwikkeling gehoor baby van maand tot maand
In de eerste maanden na de geboorte beginnen baby’s specifieke geluiden te horen en stemmen te herkennen, al gaat dit geleidelijk. Wanneer reageert een baby op je stem? De gemiddelde gehoorontwikkeling van een baby verloopt als volgt:
Pasgeboren baby: schrikken nog van plotselinge, harde geluiden. Ze kunnen al een voorkeur hebben voor bepaalde geluiden, zoals jouw stem of bepaalde muziek.
1 maand oud: een baby van vier weken oud kan geconcentreerd luisteren naar een plotseling geluid.
2 maanden oud: luistert naar ouders als ze tegen hem praten.
3 maanden oud: reageert op stemgeluid door zelf geluidjes te maken en door te kijken in de richting van mensen die praten. Hij schrikt als iemand dichtbij een hard geluid maakt, zoals niezen, een deur dichtslaan of geblaf.
4 maanden oud: hoort verschil tussen vrolijk en boos stemgeluid en reageert hier verschillend op. Ook begint een baby van vier maanden de stemmen van zijn ouders te herkennen en kan hij medeklinkergeluiden (M, K, G, P en B) en een aantal klinkers maken.
5 maanden oud: je baby reageert nu op zijn naam en gaat geluiden nadoen. Ook kan hij beginnen met kirren/giechelen en zal zijn gebrabbel steeds meer op echte klanken gaan lijken.
6 maanden oud: begint zijn stembanden uit te testen door hard te schreeuwen. Hij draait zijn hoofd naar de plek waar geluid vandaan komt. Tussen de 6 en 9 maanden zijn de hersenfuncties van je baby al zo ontwikkeld dat hij gebaren kan begrijpen, onthouden en steeds beter kan nadoen. Lees meer over communiceren met je baby via babygebaren.
7 maanden: begint geluiden te maken die op woordjes lijken en reageert met bewegingen op simpele woorden als ‘Hallo’.
8 maanden: stopt met spelen als je zijn naam roept.
9 maanden: hij begint het verband tussen woorden en gebaren te begrijpen en stopt met waar hij mee bezig is als je ‘nee’ zegt.
10 maanden: zegt misschien zijn eerste woordjes, al zijn heel wat baby’s ook later met praten.
1 jaar: rond zijn eerste verjaardag begint je baby simpele woorden (bal, poes, pap) te begrijpen en woorden als ‘mama’ of ‘papa’ en ‘dag’ te zeggen. Vanaf nu kan hij ook antwoord geven op vragen als ‘waar is je buik?’ door er naar te wijzen. Bij het horen van muziek wiegt hij vrolijk mee en stampt hij met zijn voeten.
Lees ook: Spraakontwikkeling peuter: wanneer verdwijnt het brabbelen en begint het echte praten?
Hoe weet je of je baby gehoorverlies heeft?
Op het consultatiebureau wordt bij elke afspraak aandacht besteed aan het gehoor van je baby. Check zelf ook regelmatig of je baby zich ontwikkelt zoals hierboven omschreven. Wees je er wel van bewust dat niet elk kind hetzelfde is en zeker niet hetzelfde tempo heeft. Heb je het idee dat het gehoor van je baby zich niet normaal of te langzaam ontwikkelt, neem dan contact op met je huisarts of het consultatiebureau. Die kunnen eventueel meer onderzoek doen.
Gehoorverlies bij oudere kinderen
Bij oudere kinderen kan (gedeeltelijke) slechthorendheid ontstaan door gehoorschade (harde muziek of geluiden) of bepaalde ziektes, maar ook door zoiets simpels als een verkoudheid of oorontsteking. Veelvoorkomend gedrag bij kinderen met gehoorverlies is:
Boos/gefrustreerd zijn: door hun gehoorverlies zijn ze niet goed in staat te communiceren, wat leidt tot boosheid of frustratie. Ook wordt er vaker geschreeuwd tegen kinderen die slecht horen
Verlegen zijn: omdat ze niet alles kunnen verstaan, zijn kinderen met gehoorverlies vaak verlegen, zeker bij mensen die ze niet goed kennen
Stil en teruggetrokken zijn op school: ze kunnen de leraren niet goed verstaan en aanwijzingen niet goed opvolgen
Gedragsproblemen: vaak zijn gedragsproblemen het gevolg van de frustratie over het niet goed kunnen horen
Lage eigenwaarde: omdat een kind met gehoorverlies informatie mist, kan het lijken of dit kind een verstandelijke achterstand heeft. Een kind kan hierdoor zelf ook gaan denken dat hij of zij niet alles kan wat leeftijdgenoten wel kunnen.
Merk je dergelijk gedrag bij je kind, vraag dan bij de huisarts of het consultatiebureau een onderzoek aan.
Lees ook: Dit is waarom het ene kind eerder gaat praten dan het andere
Wat als je kind juist te véél hoort?
Het tegenovergestelde van slechthorendheid kan ook het geval zijn: je kind is overgevoelig voor geluid. Hij ervaart daardoor stress bij bepaalde (harde) geluiden die voor andere mensen niet storend zijn. Dat is niet meteen gek: het geluid van een blender of stofzuiger kan ook een kwestie van wennen zijn. Maar de overgevoeligheid kan ook een diepere oorzaak hebben, zoals een verstoorde (gehoor)filterfunctie van de hersenen, hersenschade, een beschadigde zenuw of na een ongeluk. Meisjes hebben er vaker last van dan jongens. Ook bij kinderen met autistiforme kenmerken (gedrag dat past bij een Autisme Spectrum Stoornis) wordt soms overgevoeligheid voor geluid vastgesteld.
Kinderen die deze overgevoeligheid ervaren, kunnen heftig reageren op harde of onverwachtse geluiden. Ze drukken bijvoorbeeld hun handen op hun oren of beginnen te gillen. Merk je dat je kind in het dagelijks leven echt last heeft van redelijk ‘normale’ geluiden? Bijvoorbeeld omdat hij zich vaker terugtrekt, situaties met hard of veel geluid probeert te ontwijken of vaker vermoeid en prikkelbaar is? Bel dan de huisarts en vraag eventueel om een doorverwijzing naar een KNO-arts.
Bron: Hoorzaken, PNS
