Reflux bij baby’s: wat kun je doen?

Wat is reflux bij je baby?

Reflux komt vaak voor bij baby’s en is meestal onschuldig. Letterlijk betekent reflux: terugstromen. Bij reflux stroomt de maaginhoud terug de slokdarm in. Soms komt daarbij ook melk terug naar boven, maar dat hoeft niet. De baby spuugt er soms bij of slikt een paar keer extra. Dit veroorzaakt meestal geen of weinig klachten.

Hoewel de meeste baby’s geen last hebben van reflux, heeft circa twaalf procent van de baby’s wel klachten. Denk bijvoorbeeld aan: veel huilen, weinig of onrustig slapen, overstrekken en voedsel weigeren. Deze symptomen komen vooral na het eten voor, maar kunnen ook gedurende de dag ontstaan. Je baby kan hierdoor erg prikkelbaar zijn, ontroostbaar huilen, minder goed eten of drinken of in groei achterlopen. Dit wordt ook wel refluxziekte genoemd. Bij refluxziekte is de slokdarm geïrriteerd of zelfs ontstoken.

Melk maakt de maaginhoud minder zuur. Daarom is het niet zozeer het maagzuur dat de slokdarm irriteert, maar het omhoog komen van de voeding zelf dat een vervelend gevoel geeft. Hierdoor kan je baby gaan huilen en lijkt het alsof hij pijn heeft. Een ontstoken slokdarm komt maar heel zelden voor.

Lees ook: Huilt je baby vaak? Pak niet meteen de fles als oplossing

Is het reflux of geeft je baby een mondje terug?

Elke baby heeft wel eens een ‘nat boertje’ of geeft een ‘mondje terug’. Dit heet regurgitatie. Er komt dan wat melk of voeding uit de mond van je baby, maar hij heeft hier geen last van. Dit gebeurt als de maag nog vol is, meestal in het eerste uur na de voeding. Een mondje teruggeven is niet hetzelfde als reflux, maar het kan wel het gevolg zijn van reflux. Het is heel normaal dat baby’s dagelijks minimaal een keer een mondje teruggeven, zeker in de eerste drie maanden. Dat hoeft niet behandeld te worden, het gaat op den duur vanzelf over.

Bij reflux (de medische term is gastro-oesofageale reflux), gaat het om het terugstromen van de maaginhoud naar de slokdarm, met of zonder spugen. Sommige baby’s met reflux spugen na elke voeding wel wat melk uit. Het lijkt soms wel alsof er een hele voeding terugkomt, maar het zijn meestal maar een paar slokjes. Het lijkt meer dan het is.

Je baby kan dus ook reflux hebben zonder dat er voeding uit zijn mond komt. Veel baby’s hebben reflux zonder klachten, of met weinig klachten. Maar sommige baby’s kunnen er flink last van hebben. In dat geval is het verstandig om aan de bel te trekken bij het consultatiebureau.

Lees ook: Zo leg je je baby stap voor stap goed aan de borst

Wat is de oorzaak van reflux?

Reflux wordt meestal veroorzaakt doordat de sluitspier – in de volksmond het ‘klepje’ genoemd – tussen de maag en de slokdarm bij pasgeboren baby’s vaker opengaat dan bij oudere kinderen en volwassenen. Ook de bouw van de maag is nog anders. Doordat baby’s veel liggen, kan de relatief grote hoeveelheid vloeibare voeding makkelijk terugstromen. Zeker als baby’s vanaf een paar maanden hun buikspieren gaan aanspannen, komt door de druk de maaginhoud snel naar boven. Als je kind groter wordt, zit hij vaker en krijgt hij meer vast voedsel. Vaak neemt het probleem dan af. Rond de leeftijd van een jaar tot anderhalf jaar werkt de sluitspier net als bij oudere kinderen en volwassenen.

Reflux kan ook andere oorzaken hebben. Als een baby bijvoorbeeld last van verstopping heeft, kan door de druk de maaginhoud naar boven komen. Ook kan de maaginhoud door een vernauwing in de darmen naar boven komen. Of door een voedselallergie, zoals koemelkallergie.

Spugen kan overigens ook komen doordat je baby te veel voeding krijgt. Uit angst dat hun kind te weinig melk binnenkrijgt, geven ouders soms (te veel) extra. Dat is bijna nooit nodig. Zolang je kind tevreden is en goed groeit, hoef je je geen zorgen te maken.

Meer lezen: Hoe herken je een voedselallergie bij je kind?

Welke vormen van reflux zijn er?

Reflux bij een baby kan in ernstige en minder ernstige mate voorkomen. Artsen maken daarom onderscheid in ongecompliceerde reflux en refluxziekte.

• Ongecompliceerde reflux
  Deze vorm komt het meest voor. Je baby geeft (soms grote hoeveelheden) voeding terug, maar heeft hier verder geen last van. Je baby groeit goed en de klachten verminderen in de loop van het eerste levensjaar. Bij ongecompliceerde reflux is behandeling meestal niet nodig.

• Refluxziekte
  Refluxziekte treedt op als de reflux tot vervelende klachten of complicaties leidt bij je baby, zoals overmatig huilen, prikkelbaarheid, het weigeren van eten en drinken, of een groeiachterstand. In zeldzame gevallen komt de maaginhoud in de luchtwegen terecht. Hierdoor kunnen problemen ontstaan met de ademhaling. Ook kan je baby bronchitis, astma, keelontsteking of apneu krijgen. Bij apneu stopt je kind plotseling tijdelijk met ademhalen.

• Verborgen reflux
  Bij verborgen reflux spuugt je baby weinig tot niet, maar vertoont wel signalen van ongemak. Typische klachten ontstaan doordat maagzuur de slokdarm irriteert. Signalen van verborgen reflux:
  - Veel huilen of jengelen, vooral na de voeding.
  - Onrust tijdens of na het drinken (boogt rug, wegdraaien van borst/fles)
  - Veel slikken of smakken (ook zonder voeding).
  - Regelmatig hoesten of kokhalzen.
  - Slecht slapen of vaak wakker worden.
  - Hese stem of frequent schrapen van de keel.
  - Slecht drinken of weigeren van voeding.
  - Boeren of hikjes, zonder dat er melk mee omhoog komt.
  - Slechte gewichtstoename, bij ernstige gevallen.
  - Onverklaarbaar onrustig gedrag, met name in een liggende houding.

• Pylorushypertrofie
  Pylorushypertrofie is een aandoening waarbij de spier tussen de maag en de dunne darm te dik wordt, waardoor de maaguitgang wordt dichtgedrukt. Voeding kan dan nauwelijks nog doorstromen. Dit komt bij 3 op de 1000 baby’s voor. De klachten lijken in het begin op gewone reflux of krampjes, maar worden snel veel extremer: heftig (projectiel) braken, meteen weer willen drinken, slecht groeien en tekenen van uitdroging.
  
  De klachten beginnen precies hetzelfde, maar komen in een veel extremere vorm voor. Als je dit herkent is het belangrijk direct medische hulp te zoeken.

Hoe herken je de symptomen van reflux bij je baby?

Een baby met reflux laat naast veel spugen en slikken ook andere signalen van ongemak zien. Dit zijn de meest voorkomende symptomen:

• Je hebt een huilbaby of hij is erg prikkelbaar.

• Je baby wil niet slapen en is erg onrustig.

• Pijnlijke gezichten trekken na de voeding.

• Hoofd naar achteren gooien en overstrekken.

• Veel spugen.

• Regelmatig kokhalzen of de hik hebben.

• Veel huilen op het aankleedkussen tijdens het verschonen of aankleden.

• Voeding weigeren of de fles weigeren.

• Een slechte adem die zuur ruikt.

• Heel veel hoesten, rochelen of kwijlen.

Let op: deze signalen kunnen ook duiden op andere oorzaken, zoals een voedselallergie.

Wat kun je zelf doen om reflux te verminderen?

Je kunt de klachten vaak verlichten door kleine aanpassingen te doen in de voeding en de houding van je baby. Werkt dit niet voldoende? Overleg dan met het consultatiebureau.

1. 1

   Kleinere porties: Geef vaker kleine hoeveelheden melk in plaats van één grote fles. De maag is zo minder vol.

2. 2

   Rechtop houden: Houd je baby na de voeding minstens dertig minuten rechtop. Het dragen in een draagdoek is hier ideaal voor.

3. 3

   Voeding verdikken: Overleg met het consultatiebureau of je de melk mag verdikken met johannesbroodpitmeel. Let wel op, dit kan soms voor obstipatie zorgen.

4. 4

   Aangepaste voeding: Er bestaat speciale flesvoeding voor baby's met refluxklachten. Stap hier alleen op over in overleg met een arts.

5. 5

   Minder lucht happen: Zorg voor een correcte aanlegtechniek bij het borstvoeding geven. Raadpleeg eventueel een lactatiekundige. Bij flesvoeding helpt een speen met een klein gat of een fles met speciaal ventiel.

6. 6

   Wipstoel: Laat je baby overdag regelmatig wat meer rechtop zitten in een wipstoel.

7. 7

   Voorzichtig verschonen: Til de billen van je baby niet recht omhoog tijdens het verschonen, maar rol hem rustig op zijn zij. Zo voorkom je druk op de maag.

8. 8

   Houding in bed: Slaaptherapie kan uitkomst bieden. Leg je baby niet uit jezelf op zijn zij of met een verhoogd bed; overleg deze stappen altijd met een arts. Dit helpt ook direct tegen darmkrampjes.

Wanneer moet je medische hulp inschakelen?

Ga direct naar de huisarts als de klachten niet verminderen, je baby stopt met groeien, bloed spuugt, voedsel blijft weigeren of ontroostbaar blijft huilen. De huisarts verwijst je mogelijk door naar een kinderarts om te onderzoeken of een medisch behandelplan nodig is. Twijfel je over wat 'normaal' is? Bekijk dan de meest gestelde vragen over de eerste drie maanden met je baby.

Is medicatie nodig bij reflux?

Artsen zijn terughoudend met het voorschrijven van medicijnen zoals maagzuurremmers. Reflux gaat bij negentig procent van de baby’s voor het eerste levensjaar vanzelf over. Kinderarts maag-darm-leverziekten Elvira George stelt ouders gerust, maar is duidelijk over het gebruik van medicatie: “Zuurremmers hebben bijwerkingen en uit onderzoek blijkt dat ze bij baby’s vaak niet goed helpen. Ze vergroten bovendien de kans op luchtweginfecties en maag- en darmproblemen.” De arts zal dan ook pas medicatie overwegen als alle andere adviezen niet werken en allergieën zijn uitgesloten.

Bronnen: Thuisarts, Refluxziekte bij kinderen