Eikenprocessierups: hoe voorkom je klachten?

Eikenprocessierups: hoe voorkom je klachten?

Wel eens van de eikenprocessierups gehoord? Dit kleine rupsje komt in eikenbomen in dorpen en op campings voor en is een stuk gevaarlijker dan hij eruitziet.

Als je in contact komt met zijn haren, kan dat vervelende klachten geven. Goed dus om te weten hoe je dit voorkomt én wat je moet doen als je kind of jij toch ziek wordt door deze rups.

Wat is de eikenprocessierups?

De eikenprocessierups is de rups van een nachtvlinder met de naam ‘eikenprocessievlinder’. Het beestje eet zich vol aan de bladeren van eikenbomen en gaat ‘s nachts samen met zijn soortgenoten in een soort optocht (processie) op zoek naar eten. De eitjes van de rups komen in het voorjaar uit, als de eerste jonge eikenbladeren tevoorschijn komen. Soms met zoveel tegelijk dat er sprake is van een plaag. En dat is behoorlijk vervelend, want hoewel de eikenprocessierups maar een klein beestje is, is hij zeker niet onschuldig. Zijn haren geven vervelende klachten als je ermee in aanraking komt.

Hier komt hij voor

De eikenprocessierups is ’s zomers te vinden in eikenbomen. Vooral in de maanden mei, juni en juli zitten sommige eikenbomen vol met deze rupsen. Je kunt aan een eikenboom zien dat deze rups erin zit door dicht spinsel rondom de takken en de stam van de boom. Ook zijn de bladeren van eikenbomen met de rups aangevreten. In steden, dorpen en op campings kun je eikenbomen met deze rupsen vinden.

En in het bos?

Daar zul je de rups niet snel aantreffen in bomen. Dankzij zijn natuurlijke vijanden (koolmees, sluipwesp) komt hij hier maar weinig voor.

tip

Brandharen

De eikenprocessierups mag er dan klein en onschuldig uitzien, je kunt maar beter zorgen dat je uit zijn buurt blijft. Dit heeft alles te maken met de brandharen van de rups. Elke rups heeft er honderdduizenden tot een miljoen van. Het zijn pijlvormige haren, die hij afschiet als hij zich bedreigd voelt. Deze haren kunnen de huid, de ogen en de luchtwegen van jou of je kind binnendringen. De stof die van de haren afkomt kan vervolgens onder andere huiduitslag, zwellingen, rode ogen en jeuk veroorzaken.

De rupsen hoeven niet te worden aangeraakt om in contact te komen met de brandharen. Je hoeft zelfs niet eens vlakbij het beestje in de buurt te zijn geweest. Dat zit zo: de haartjes van de rups verspreiden zich met de wind en kunnen zo in contact komen met mensen. En dat gebeurt niet alleen in het voorjaar en de zomer, als de rups actief is; de vervelende haren blijven helaas ook na het vertrek van de rupsen in de nesten aanwezig.

Voorkomen klachten eikenprocessierups

Zoals gezegd komen de rupsen veel voor in natuurgebieden en op campings en geven ze in de zomer de meeste overlast. Even opletten dus als je met je kind naar buiten gaat of op vakantie de tent opzet. Staan er eikenbomen in de buurt? Kijk of de bladeren aangevreten zijn en of er spinsel in de boom zit (een soort spinnenwebben). Zo ja, blijf in elk geval uit de buurt van deze bomen en leg je kind uit waarom hij dat ook moet doen. Ook als je niet direct ziet of er rupsen zijn, maar de kans wel aanwezig is, is het goed om maatregelen te nemen:

  • zorg dat hals, armen en benen bedekt zijn.
  • vermijd direct contact met rupsen, (oude) brandharen, spinselnesten en vervellingshuidjes.
  • leg je kind uit dat hij contact met de eikenprocessierups moet vermijden.
  • vermijd plekken waar eikenbomen met processierupsen staan. Ook bomen met oude nesten kunnen gevaarlijk zijn.
  • heb je in jouw tuin of omgeving last van eikenprocessierupsen? Bestrijd de rupsen niet zelf, maar huur een deskundig bedrijf in of vraag advies bij de gemeente.

Klachten door eikenprocessierups

Kom je toch met de haren van de eikenprocessierups in aanraking, dan betekent dit niet automatisch dat je heftige klachten krijgt. De ene persoon heeft er meer dan last van dan de ander. Komt iemand vaker met brandharen van de rups in contact, dan kunnen de klachten heftiger zijn.

Dit zijn mogelijk gevolgen van contact met de haren van de eikenprocessierups:

  • (heftige) jeuk, bultjes, blaasjes, roodheid van de huid
  • rode en gezwollen ogen
  • een loopneus
  • kriebel in de keel
  • hoesten
  • moeilijk slikken
  • kortademigheid
  • overgeven
  • duizeligheid
  • koorts
  • oogklachten (ga in dat geval direct naar een oogarts)
  • bel direct de huisarts bij benauwdheid, dikke oogleden, dikke lippen of een dikke tong. Dit kan wijzen op een ernstige allergische reactie.

Wat moet je doen?

Is je kind – of ben jij – in contact gekomen met de haren van de rups, dan kun je het volgende doen:

  • trek kleding waarin brandharen van de rups zitten uit en was deze op 60 °C.
  • strip de huid met plakband om haartjes te verwijderen (plak dit op de huid en trek het dan weer los).
  • spoel de huid of ogen goed met lauw water.
  • ga niet krabben of wrijven!
  • bij hevige jeuk kan zalf of crème met menthol, aloë vera of calendula helpen.
  • bel 112 bij ernstige allergische reacties.