Kies nú voor een abonnement met korting

Abonneer nú met korting

 

Alles over Cito toetsen

Je kind maakt op de basisschool in acht jaar tijd meerdere Cito toetsen. Wat is een Citotoets, wat wordt er getoetst bij Cito en wat betekent een Citoscore?

Advertentie

Wat zijn Cito toetsen?

Cito staat voor Centraal Instituut voor ToetsOntwikkeling. Dit instituut ontwikkelt examens en toetsen en neemt deze af. In het reguliere basisonderwijs zijn scholen verplicht om een eindtoets af te nemen. Alle leerlingen van groep 8 maken deze toets. De eindtoets meet de kennis die leerlingen hebben van taal en rekenen. Dit kan de Centrale Eindtoets (vroeger Cito eindtoets) zijn of één van deze vijf andere eindtoetsen:

  • ROUTE 8, een digitale, adaptieve eindtoets van A-VISION
  • De IEP Eindtoets van Bureau ICE
  • De Dia-eindtoets
  • De CESAN Eindtoets
  • De AMN Eindtoets

Scholen mogen zelf kiezen met welke toetsen ze werken, op voorwaarde dat die zijn goedgekeurd door het ministerie van Onderwijs. Vooral de IEP Eindtoets en de ROUTE 8-toets worden steeds vaker door scholieren gemaakt. Dat betekent dat de traditionele Centrale eindtoets van Cito minder vaak wordt gekozen (56% van de scholen in 2018 tegenover 85% in 2015). Een van de belangrijkste redenen daarvoor is dat de Citotoets drie dagen duurt en de meeste alternatieven twee of drie dagdelen. Ook vinden sommige scholen de andere toetsen beter aansluiten bij de leermethodes die ze gebruiken.

Welke Cito’s zijn er?

De eindtoets in groep 8 ken je waarschijnlijk nog van vroeger. Tegenwoordig maken kinderen elk jaar twee Citotoetsen. Deze toetsen zijn er:

Citotoetsen voor kleuters zijn sinds 2013 niet meer landelijk verplicht. Scholen mogen zelf bepalen hoe ze de ontwikkeling van hun kleuters volgen. Uit de praktijk blijkt dat veel scholen werken met een test voor kleuters als onderdeel van hun leerlingvolgsysteem. Maar omdat de toets niet verplicht is, dient de uitslag alleen als hulpmiddel voor de leerkracht: het geeft wat extra inzicht in de vaardigheden van de kinderen.

Advertentie

Kwaliteit van onderwijs

Door de toetsuitslagen krijg jij informatie over de leerprestaties van je kind: is de lesstof goed bij hem overgekomen? Wat gaat er goed? Heeft hij ergens moeite mee? De leerkracht kan de uitslagen ook gebruiken om de ontwikkeling van de kinderen te volgen. Wijkt een uitslag heel erg af van het gemiddelde, dan kan de leerkracht dit extra in de gaten houden en eventueel met de intern begeleider en de ouders kijken waar dit aan ligt en wat het kind zou kunnen helpen.

De toetsuitslagen geven de school informatie over alle kinderen, maar ook over de verschillende groepen. Dit geeft een beeld hoe goed het onderwijs dat er wordt gegeven ‘werkt’. Als er aandachtspunten zijn, kan de school daarmee aan de slag om het onderwijs te verbeteren.

Wat wordt er getoetst bij Cito?

Het verschilt per groep welke vaardigheden er worden getoetst, maar de vragen gaan in ieder geval over taal en rekenen-wiskunde. Bij taal wordt er bijvoorbeeld gekeken naar woordenschat, technisch lezen, begrijpend lezen, grammatica en spelling. Bij rekenen-wiskunde bijvoorbeeld naar getallen, verhoudingen, procenten, breuken en meetkunde. Scholen kunnen daarnaast besluiten of ze ook andere vakken willen toetsen, zoals geschiedenis en aardrijkskunde.

Tip! Lees hier meer over de Drie-Minuten-Toets (DMT) voor leesvaardigheid

Advertentie

De betekenis van Cito toets score

De score op de Citotoets wordt omgezet naar een niveau. De niveauverdeling geeft aan hoe je kind het doet ten opzichte van het landelijke gemiddelde. De score op een Citotoets wordt meestal weergegeven met een letter (A t/m E) of met de Romeinse cijfers I t/m V.  Hieronder zie je de betekenis van de letters.

Heeft je kind bij de uitslag van de Citotoetsen een letter staan? Kijk dan in het rijtje hieronder:

  • A – 25% – hoogst scorende leerlingen
  • B – 25% – ruim boven tot net boven het landelijk gemiddelde
  • C – 25% – net tot ruim onder het landelijk gemiddelde
  • D – 15% – ruim onder het landelijk gemiddelde
  • E – 10% – laagst scorende leerlingen

Bij de indeling met de cijfers I t/m V wordt uitgegaan van 5 groepen van 20%.

  • I – 20% – ver boven het gemiddelde
  • II – 20% – boven het gemiddelde
  • III – 20% – de gemiddelde groep leerlingen
  • IV – 20% – onder het gemiddelde
  • V – 20% – ver onder het gemiddelde

De school vergelijkt via het Leerlingvolgsysteem de behaalde score van je kind met zijn eerder behaalde scores. Zo zie je hoe de scores zich ontwikkelen en hoe je kind zich dus ontwikkelt. Als je kind continu veel lager of veel hoger haalt dan gemiddeld, zal de school voor passend onderwijs zorgen. Als je kind eenmalig laag of hoog scoort, gebeurt dit niet.

Cito-score als vergelijkingsmateriaal

De gemiddelde Cito-score van de eindtoets wordt jaarlijks openbaar gemaakt. Zo kun je zien hoe de school waar je kind op zit scoort. Toch hoeven minder goede scores niet te betekenen dat het onderwijs op een school minder goed is. En de ene school met een gemiddelde score kan kwalitatief hoger onderwijs bieden dan een andere school die ook gemiddeld scoort. Een school kan bijvoorbeeld, naast aan rekenen en taal, veel aandacht besteden aan onderwerpen die niet worden getoetst. Of bewust meer leerlingen aannemen die minder goed kunnen leren.

Cito toets groep 7

In groep 7 geven veel scholen al een voorlopig advies voor de middelbare school. Daarbij wordt onder meer gekeken naar de uitslagen van de Cito toetsen, waaronder de Entreetoets aan het eind van groep 7. Die bestaat uit de onderdelen rekenen-wiskunde, taal en studievaardigheden. Veel leerlingen en ouders beginnen door de toetsmomenten in groep 7 de spanning voor het middelbare schooladvies al te voelen. Dat is niet nodig, want naar welk niveau voortgezet onderwijs een kind uiteindelijk gaat, hangt van veel meer factoren af. De ontwikkeling zoals de jaren ervoor is bijgehouden in het Leerlingvolgsysteem speelt mee, maar ook de werkhouding, zelfredzaamheid en de sociaal-emotionele ontwikkeling.

Cito toets groep 8

Het uiteindelijke middelbare schooladvies komt in groep 8. De leerlingen maken dan de verplichte Cito eindtoets. De resultaten daarvan bepalen samen met eerdere resultaten in het leerlingvolgsysteem en observaties door de leerkrachten welk type middelbare school het beste bij een kind past.

Lees hier meer over de Cito eindtoets in groep 8

Advies leerkracht is leidend

Alle basisschoolleerlingen krijgen in groep 8 vóór 1 maart het middelbare schooladvies van de leerkracht. Tussen 15 april en 15 mei maken ze vervolgens de eindtoets. Dat komt omdat het advies van de leerkracht leidend is voor het middelbareschooladvies, en niet de uitslag van de eindtoets. Vroeger was de eindtoets bepalend, maar daar kwam kritiek op: zo’n toets is een momentopname en kinderen hadden er veel stress van. De leerkrachten kennen de leerlingen veel beter en kunnen ook inschatten of toetsstress of andere factoren leiden tot een onverwachte, afwijkende score. Plus: ze hebben jarenlange toetsresultaten van de kinderen in de computer staan.

Herzien van schooladvies

Komt uit de eindtoets een lager niveau dan het middelbareschooladvies dat de leerkracht heeft gegeven, dan verandert er niks. Als uit de eindtoets een hoger niveau blijkt dan de leerkracht een kind heeft gegeven, dan moet de school het advies heroverwegen (als het kind en de ouders dit willen). Ook als het gaat om een half niveau hoger, dus van mavo/havo naar havo/vwo. Het advies kan dan alsnog naar boven worden bijgesteld.

2024: doorstroomtoets

Vanaf schooljaar 2023/2024 gaat de eindtoets ‘doorstroomtoets’ heten. Leerlingen krijgen dan in januari het middelbare schooladvies van de leerkracht, in februari maken ze de doorstroomtoets en in maart krijgen ze een definitief advies. Heeft de leerling de doorstroomtoets beter gemaakt dan het niveau dat de leerkracht adviseert, dan wordt het definitieve advies naar boven bijgesteld. Zo kunnen leerlingen via de doorstroomtoets toch nog een hoger advies krijgen en zich meteen voor de juiste middelbare school inschrijven. Alle leerlingen maken op die manier even veel kans op een plek op de school van hun voorkeur.

De naam doorstroomtoets is gekozen om aan te geven dat het onderwijs en de ontwikkeling van een kind na de toets nog een paar maanden verdergaan voordat hij echt naar de middelbare school gaat. De term eindtoets geeft veel ouders en kinderen de suggestie dat er de rest van het schooljaar weinig meer gebeurt.

Eindtoets afschaffen?

Doordat scholen steeds vaker kiezen voor een alternatief voor de Cito toets, worden er verschillende eindtoetsen afgenomen. Die toetsen zijn dan wel goedgekeurd, maar verschillen wel in opzet, waardoor de resultaten moeilijk objectief te vergelijken zijn. De ene groep critici vindt dat de eindtoets beter afgeschaft kan worden, terwijl een andere groep critici vindt dat de eindtoets juist weer zwaarder moet gaan wegen. Volgens die laatste groep hebben leerkrachten nu te veel invloed. Zij kunnen hun advies baseren op (onbewuste) vooroordelen, waardoor kansenongelijkheid ontstaat. Al sinds de Cito toetsen bestaan is er discussie over het toetsen van basisschoolleerlingen, en dat zal waarschijnlijk zo blijven.

Bronnen: Wijzeroverdebasisschool.nl, Rijksoverheid.nl