Wat is heimwee bij kinderen?
Heimwee is een hevig verlangen naar huis of de vertrouwde omgeving, wat gepaard kan gaan met verdriet of buikpijn. Hoewel het vaak voorkomt als kinderen alleen weggaan (wat eigenlijk scheidingsangst is), is er pas echt sprake van heimwee als een kind ook naar huis verlangt wanneer zijn ouders wél bij hem zijn.
Een kind kan de hele dag fijn gespeeld hebben op vakantie met het hele gezin, maar ’s avonds in bed toch huilen van gemis. Heimwee kan lijken op liefdesverdriet. De situatie op papier kan nog zo leuk zijn, de nadruk ligt voor je kind op wat er ontbreekt. Verreweg de meeste kinderen kunnen er uiteindelijk goed mee omgaan. Het gevoel steekt dan vaak alleen de kop op bij moeheid of ‘s avonds in bed. Na een paar dagen wennen, wordt het gemis meestal minder.
Slechts 15 procent van de kinderen met heimwee ervaart geen opluchting na verloop van tijd. Hoe langer ze van huis zijn, hoe vervelender ze zich voelen.
Wat zijn de oorzaken van heimwee?
Heimwee ontstaat vaak als een stressreactie op onzekerheid, wanneer een kind het lastig vindt zich aan te passen aan een nieuwe, onbekende omgeving. Thuis en bij de ouders voelt een kind zich simpelweg het veiligst.
Logeren bij opa en oma betekent andere regels. Bij een vriendje spelen voelt onwennig en je kind kan zich er niet terugtrekken. Als een kind niet goed kan overzien hoelang het duurt voor hij weer thuis is, brengt dat stress met zich mee.
Het ene kind is hier gevoeliger voor dan het andere. Kinderen die flexibel zijn, makkelijk vriendjes maken of van avontuur houden, hebben vaak minder last. Ook spanningen thuis (zoals zieke of ruziënde ouders) kunnen tijdelijk heimwee uitlokken. Je kind wil dan de situatie thuis in de gaten houden.
Wat zijn de symptomen van heimwee?
Je herkent heimwee bij een kind vaak aan opvallend veel huilen, zich terugtrekken, of lichamelijke klachten zoals buikpijn en misselijkheid. Soms vallen kinderen zelfs terug in gedrag dat niet meer bij hun leeftijd past, zoals bedplassen.
Andere veelvoorkomende symptomen zijn:
Weinig eetlust
Lusteloosheid, moeheid of problemen met slapen
Angstig of prikkelbaar zijn
Op een negatieve manier aandacht vragen (zoals ruzie zoeken)
Hoe kun je heimwee bij je kind verminderen?
Je kunt heimwee bij je kind verminderen door zijn gevoel serieus te nemen, kleine logeer-stapjes te zetten en routines van thuis zoveel mogelijk te behouden. Je kind overbeschermen werkt vaak averechts.
Probeer je kind juist te helpen tóch te durven. Elke positieve ervaring geeft zelfvertrouwen. Gebruik deze tips:
Bespreek het gevoel: Laat je kind vertellen wat er in hem omgaat. Als hij hoort dat hij niet raar is en het uitspreekt, voelt hij zich direct minder eenzaam.
Bouw rustig op: Begin met zonder ouders eten bij opa en oma, ga daarna een keer een film kijken, en probeer pas daarna een nachtje logeren op een heel vertrouwde plek.
Licht begeleiders in: Vertel de kampbegeleiding of het logeeradres over de heimwee. Zo kunnen ze je kind beter steunen.
Geef tijd om te wennen: Doe op vakantie de eerste dagen rustig aan. Verken de camping, de supermarkt en de speeltuin zonder direct volle dagen in te plannen.
Hou routines aan: Zorg dat bedtijden en rituelen zoveel mogelijk hetzelfde blijven als thuis.
Wees voorzichtig met foto's: Een foto van thuis kan helpen, maar kan ook heimwee uitlokken. Geef ze eventueel aan de logeer-ouder, zodat je kind er zelf om kan vragen.
Leid af bij een belletje: Belt je kind met heimwee? Klets even, stel hem gerust, bedenk een oplossing (zoals een nachtlampje) en spreek af dat hij het eerst nog even probeert.
Haal op als het niet gaat: Blijft er paniek en verdriet? Haal je kind dan op. Als hij weet dat hij op je kan rekenen, is weggaan een volgende keer makkelijker.
Hoe ga je om met een logee die heimwee heeft?
Krijg je een kind te logeren dat heimwee heeft? Leid het kind af met een leuke activiteit, wees duidelijk over de huisregels en geef het kind de ruimte om overal om te vragen.
Laat meteen bij binnenkomst het huis en de slaapplek zien. Dit geeft een veilig, welkom gevoel. Vraag ook aan de ouders hoe laat het kind normaal gaat slapen, want overprikkeling kan heimwee versterken. Wil een kind ‘s avonds laat écht niet blijven slapen? Bel de ouders gewoon op. Volgende keer beter!
Hoe kun je heimwee bij kinderen voorkomen?
Heimwee is een gevoel dat je niet kunt voorkomen, maar je kunt je kind wel goed voorbereiden op wat komen gaat. Dit geeft houvast en verkleint de kans op paniek.
Vertel duidelijk wanneer hij weggaat, wanneer hij weer thuiskomt en wie er nog meer zijn. Bekijk vooraf foto’s van het logeeradres. Betrek je kind bij het inpakken van zijn tas. Wil hij zijn eigen, vertrouwd ruikende kussen mee? Doen. Geef eventueel een kleinigheidje of iets lekkers mee voor de gastouder, zodat de logeerpartij direct feestelijk begint.
Volgens jeugdarts Michèle Haagmans is heimwee absoluut geen ziekte of psychische stoornis, maar een volkomen normale reactie op een nieuwe omgeving. Neem de heimwee wel serieus en zoek, als de angst het leven van je kind enorm beheerst, gerust begeleiding bij de huisarts, jeugdarts of kindercoach.
Bronnen: NPO Kennis, CJG043.nl, AD, Opvoedadvies.nl en Thuisarts
