Elke maaltijd een strijd? Tips voor moeilijke en kritische eters

Waarom wil mijn peuter niet eten?

Een peuter weigert vaak eten omdat de groeisnelheid afneemt, hij zijn eigen wil ontdekt (de peuterpuberteit) en omdat hij behoefte heeft aan controle. Deze combinatie maakt dat hij weigert om te eten of te proeven.

Baby’s in hun eerste levensjaar moeten heel hard groeien. Hun gewicht verdrievoudigt. Tussen het eerste en tweede levensjaar neemt die groeisnelheid flink af. Ze hebben daardoor simpelweg minder voedingsstoffen nodig. Dat de eetlust daalt, is dus volstrekt normaal.

Rond de leeftijd van 1 jaar ontwikkelt je kind bovendien zijn zelfbewustzijn. Door te leren kruipen en lopen voelt hij zich minder afhankelijk van jou. Hij gaat testen wat er gebeurt als hij ‘nee’ zegt tegen eten. Als jij daarop reageert met mopperen, liedjes zingen of boos worden, ontdekt hij dat weigeren hem veel aandacht (en de controle) oplevert.

Daarnaast speelt neofobie vaak op: een afkeer van nieuwe, onbekende eetwaren. Je peuter weigert te eten omdat onbekend voedsel voor hem voelt als een risico. Bekend eten geeft hem een gevoel van veiligheid. Tussen de 4 en 7 jaar bereikt neofobie vaak het hoogtepunt.

Tip: kleine porties en je peuter zelf laten kiezen wat hij gaat pakken: met een vakjesbord maak je eten leuker en makkelijker.

Hoe krijg ik mijn peuter weer aan het eten?

Je krijgt een weigerende peuter het snelst weer aan het eten door de maaltijd gezellig en ontspannen te houden en vooral géén strijd van het eten te maken. Als je de strijd aangaat, versterk je zijn weerzin.

Volgens kinderpsycholoog Tischa Neve zijn er drie gebieden waarop een peuter het altijd wint van zijn ouders: Slapen, Zindelijkheid en Eten. Jij bepaalt wat je kind eet, maar hij bepaalt of hij doorslikt of uitspuugt. Probeer de strijd dus voor te zijn.

Ga gerust in op het woordje ‘nee’ door samen bijvoorbeeld een nee-liedje te zingen voor het eten. Laat je kind zo vaak ‘nee’ roepen als hij wil, waarna jullie overgaan tot de orde van de dag. Schenk er tijdens het eten zo min mogelijk aandacht aan als hij zijn mond stijf dichthoudt.

Tips om de strijd aan tafel te verminderen:

• Laat de maaltijd maximaal twintig minuten duren. Haal het bord weg zonder mopperen.

• Praat over de dag of leuke dingen, niet specifiek over het eten op tafel.

• Laat je peuter zelf ontdekken, knoeien en smakken. Tafelmanieren komen later.

• Laat je kind zelf bepalen hoeveel hij eet. Dring geen eten op; zo leert hij luisteren naar zijn eigen gevoel van verzadiging.

• Geef het gezonde toetje altijd, ook als hij zijn bord niet heeft leeggegeten. Zo krijgt hij toch nuttige voedingsstoffen binnen.

Hoe kan je jouw peuter stimuleren om (groente) te eten?

Je stimuleert een kind om (weer) groente of fruit te eten door geen straf te geven bij weigeren, door zélf het goede voorbeeld te geven, door te variëren en door het kind zelf te laten helpen in de keuken.

Verstoppen of pureren werkt lang niet altijd bij peuters. Pas na 10 tot 15 keer proeven leert een kind een nieuwe smaak waarderen. Blijven aanbieden is dus belangrijk.

Kinderdiëtist Dominique Flink ziet dagelijks ouders worstelen met de eetopvoeding. Zij adviseert om het in de praktijk vooral luchtig en behapbaar te houden met deze handige trucs:

1. 1

   Straf je kind niet (maar applaudisseer ook niet): Vermijd uitspraken als “anders geen toetje”. Hiermee koppelt je kind een negatief gevoel aan eten. Klap ook niet in je handen als hij wél een doperwt opeet. Laat zien dat (groente) eten de normaalste zaak van de wereld is.

2. 2

   Serveer in een vakjesbord: Geef zeer kleine porties op een speciaal vakjesbord. Laat hem om de beurt iets uit een vakje eten, of laat hem zelf opscheppen.

3. 3

   Beperk tussendoortjes en (zoet) drinken: Een volle maag voor de maaltijd is funest voor de eetlust. Houd het bij vier tussendoortjes per dag en geef ze niet vlak voor etenstijd. Let ook op sapjes; suikerrijke drankjes remmen de trek enorm.

4. 4

   Eet samen aan tafel: Zien eten, doet eten. Zit met het hele gezin aan tafel en geef zelf het goede voorbeeld. Benadruk dat je zelf groente of fruit eet, en zeg nooit hardop dat je zelf iets 'vies' vindt; je kind neemt dat gedrag klakkeloos over.

5. 5

   Laat ze meehelpen in de keuken: Samen komkommer wassen of tomaatjes snijden maakt eten interessant en leuk. Wat tijdens het koken alvast in de mond verdwijnt, is mooi meegenomen!

Lees ook: Waarom zegt je peuter zo vaak ‘Nee’? Alles over de peuterpuberteit

Wat als je peuter weigert te ontbijten?

Als je peuter niet wilt ontbijten, kun je een alternatief in drinkvorm proberen, zoals een (tuit)beker met (drink)yoghurt gemengd met wat gepureerd fruit. Ook een tosti met (verstopte) tomaat kan werken.

Soms heeft een kind in de ochtend simpelweg nog geen trek. Maak er geen machtsstrijd van.

Krijgt mijn kind wel genoeg vitamines binnen?

Zolang je kind levendig is, goed slaapt en goed groeit, krijgt hij vrijwel altijd voldoende voedingsstoffen binnen, zelfs als hij tijdelijk slechter eet. Een periode geen groente of geen fruit wordt door het lichaam goed opgevangen.

Ben je ongerust? Houd dan eens een paar dagen een eetdagboek bij. Soupeer je kind veel kleine tussendoortjes of melk in plaats van een grote maaltijd? Pas dat ritme dan aan. Twijfel je structureel of het gewicht eronder lijdt? Overleg dan met de huisarts of de jeugdarts van het consultatiebureau. Mocht je voor je eigen geruststelling een kindervitamine supplement willen bijgeven, check dan altijd het etiket. Zorg dat de vitamines niet boven de 100 procent van de aanbevolen dagelijkse hoeveelheid uitkomen.

Lees ook: Waarom zegt je peuter zo vaak ‘Nee’? Alles over de peuterpuberteit

Podcast ‘Ouders van Nu vraagt door’: Moeilijk etende peuters

Bronnen: Pedagoog Tischa Neve, Voedingscentrum