Insectenbeet

Insectenbeet bij je kind herkennen en behandelen

De zomer is het favoriete seizoen van muggen, wespen, bijen, dazen en teken. Je kind kan gestoken worden door één van deze insecten, maar wat moet je dan doen? Lees hier alles over de mogelijke allergische reacties, symptomen en behandeling van insectenbeten.

Insectenbeet: mug, daas, bij, wesp en teek

Insecten hebben verschillende redenen om mensen te bijten of te prikken. Soms is het uit verdediging, soms omdat ze uit zijn op bloed als voeding. Is je kind gestoken of gebeten en heb je de dader niet gezien, dan kun je soms aan de reactie van de huid en de mate waarin het pijn doet, herkennen door welk insect je kind te pakken is genomen.

Muggenbeet

Muggen komen met name voor in gebieden met veel water: daar worden de eitjes in gelegd. Het is onduidelijk waarom sommige mensen wel en andere mensen niet of nooit worden gestoken. Een muggenbult ontstaat als reactie op de muggenbeet, op de plek van de huid waar de mug bloed zuigt. De jeuk ontstaat meteen na het steken en de bult is meestal lichtrood of wit. De bult verdwijnt voor het grootste gedeelte binnen een paar uur, maar de jeuk kan ook langer aanhouden. Soms kan er een allergische reactie op een muggenbeet ontstaan, maar dit is gelukkig uiterst zeldzaam.

Overdreven reactie op een muggenbeet

Als je kind overdreven reageert, kan het bultje veranderen in een blaasje of een blaar. Dit kan geen kwaad: de plek droogt vanzelf in. Als de plek open gaat, dan is het verstandig om naar de huisarts te gaan. Als er tekenen zijn van een infectie, dan kan de huisarts besluiten om antibiotica in de vorm van een zalf of drank voor te schrijven. De symptomen kunnen meteen na de muggenbeet ontstaan, maar ook pas enkele dagen later.

Deze verschijnselen kunnen erop wijzen dat je kind overdreven reageert op muggenbeten:

  • De muggenbult heeft een groter oppervlakte dan een normale muggenbult.
  • De bult kan rood worden en een witte rand krijgen.
  • Naast dat de bult jeukt, kan het ook pijnlijk aanvoelen.
  • Er kan een blaasje of blaar op de muggenbult ontstaan.
  • Naast de muggenbult kunnen er meer lichtrode, jeukende bultjes op de huid ontstaan.
  • Je kind kan grieperig worden en koorts krijgen.

Heeft je kind veel last van hevige klachten na een muggenbeet, neem dan contact op met je huisarts. De huisarts kan mogelijk een antihistamine voorschrijven waardoor de jeuk minder wordt. Ook kun je via de huisarts een corticosteroïdenzalf (ook wel hormoonzalf genoemd) krijgen, waardoor de symptomen snel verdwijnen.

Bij een forse zwelling of een bacteriële ontsteking werken ontstekingsremmers het beste. Bijvoorbeeld diclofenac of ibuprofen in de juiste kinderdosering (let op, paracetamol heeft geen ontstekingsremmend effect). Overleg altijd eerst met je huisarts voordat je deze pijnstillers geeft.

Lees hier meer over een allergische reactie op een muggenbeet. 

Dazenbeet

Een daas (ook wel steekvlieg of paardenvlieg genoemd) is een beestje dat bij warm en windstil weer gemeen  kan bijten. De meeste dazen zijn grijs of bruin van kleur en hebben vaak vlekkerige vleugels en een licht gestreept achterlijf. Ze worden vaak verward met horzels, terwijl horzels niet bijten. Een dazenbeet kan heel gemeen en pijnlijk zijn. De zwelling is vaak klein en van vrij korte duur, maar er zijn ook volwassenen en kinderen die heftig reageren met een overdreven ontstekingsreactie en grote zwellingen kunnen krijgen.

Overdreven reactie op een dazenbeet 

Behalve gemeen prikken, kunnen dazen ook bacteriële infecties overbrengen. Zo’n infectie kan erg pijnlijk zijn en voor verdere ontstekingen onder de huid zorgen. Om de infectie te bestrijden, kan de huisarts antibiotica en ontstekingsremmers voorschrijven.

Lees hier waarom artsen terughoudend zijn met het voorschrijven van antibiotica bij kinderen.

Wespensteek

Wespen steken als ze zich bedreigd voelen. Maar ook als ze te weinig voedsel kunnen vinden, kunnen ze agressief worden en sneller steken. Je merkt meestal meteen dat je gestoken bent, want het kan behoorlijk veel pijn doen. De irritatieverschijnselen bij een wespensteek zijn bijna hetzelfde als bij een bijensteek: de plaats van de steek is vaak zichtbaar als een klein gaatje. Bij een wespensteek blijft de angel meestal niet achter in de huid en een wesp gaat niet dood nadat hij heeft gestoken. Meestal verdwijnt de pijn en de jeuk binnen enkele uren, maar sommige mensen zijn gevoeliger voor wespensteken dan anderen.

Tip: zo behandel je een wespensteek.

Allergische reactie wespensteek

Een wespenallergie ontstaat pas ná de eerste steek. Het lichaam maakt dan allergische antistoffen aan tegen het wespengif. Pas als je daarna nog een keer gestoken wordt, kan de allergie tot uiting komen. Het kan ook zijn dat een wespenallergie zich pas ontwikkelt als je al vaker gestoken bent.

Als iemand een wespenallergie heeft, dan kunnen er na een wespensteek zulke hevige reacties optreden dat het levensgevaarlijk wordt. Dat komt door het vrijkomen van het stofje histamine in je lichaam. Hierdoor kunnen allerlei klachten optreden, van mild tot zeer ernstig:

  • Jeukende roodheid over het hele lichaam
  • Zwellingen en bulten op andere plekken dan waar je gestoken bent
  • Opgezwollen lippen of oogleden
  • Opgezwollen handpalmen of voetzolen
  • Zwellingen van de tong of keel
  • Misselijkheid en overgeven
  • Diarree
  • Hartkloppingen
  • Heesheid
  • Benauwdheid of piepende ademhaling
  • Flauwvallen, buiten bewustzijn raken (anafylactische shock)

Bijensteek

Bijen steken alleen wanneer zij zich bedreigd voelen. Je voelt een stekende, brandende pijn. Meteen na de prik ontstaan irritatieverschijnselen. De huid rondom de steek wordt dik en rood. Soms ontstaat er eerst een witte bult, die later rood wordt. Bij een bijensteek blijft de angel meestal in de huid achter. De bij gaat daarna dood. Op de plaats van de steek is na het verwijderen van de angel vaak een klein gaatje zichtbaar.

Allergische reactie bijensteek

Als je kind is gestoken door een bij en allergisch is, merk je dat binnen een aantal minuten tot een uur. Een allergie voor bijengif kan net als een wespenallergie levensgevaarlijk zijn. Dit zijn de symptomen van een allergische reactie bij een bijensteek:

  • Jeuk, rode jeukende bultjes over het hele lichaam
  • Ontstaan van galbulten
  • Zwelling van bijvoorbeeld oogleden, lippen, tong, keel
  • Misselijkheid en/of overgeven
  • Licht gevoel in het hoofd
  • Ademhalingsproblemen, ernstige kortademigheid
  • Bewusteloosheid
  • Verlaagde bloeddruk
  • Shock

Bel meteen 1-1-2 als je kind last heeft van ademhalingsproblemen, ernstige kortademigheid, bewusteloosheid, een verlaagde bloeddruk of shock na een bijensteek. Heeft je kind na een bijensteek last van jeuk over zijn hele lichaam, galbulten, zwellingen of misselijkheid, neem dan contact op met je huisarts.

Lees ook: Zo herken je een allergische reactie bij je kind

Tekenbeet

Een teek lijkt op een plat spinnetje en is vaak bruinzwart van kleur. Een teek is tussen de één en drie millimeter groot. Teken kruipen en kunnen niet springen of vliegen. Ze leven van bloed van dieren of mensen en kunnen ongemerkt uren- of dagenlang op de huid zitten en zich volzuigen met bloed. Een tekenbeet doet meestal geen pijn. Door het opzuigen van het bloed zwellen teken na een paar dagen op tot een bruin of grijs bolletje zo groot als een erwt.

Ziekte van Lyme

De ziekte van Lyme wordt veroorzaakt door de bacterie Borrelia burgdorferi. Je kunt die ziekte via de beet van een besmette teek oplopen. De teek zelf wordt besmet als hij bloed opzuigt van kleine (knaag)dieren of vogels die de bacterie bij zich dragen. Als een teek later een mens bijt, kan de bacterie op de mens worden overgedragen. Ongeveer één op de vijf teken draagt de bacterie bij zich.

Tip: zo behandel je een tekenbeet.

Wat te doen na een insectensteek of -beet?

Meestal is een insectenbeet vooral heel vervelend vanwege de jeuk of pijn, maar kan het verder weinig kwaad. Een aantal tips bij insectenbeten:

  1. Zorg er in ieder geval voor dat je kind niet gaat krabben, hoe lastig ook. Dit kan namelijk leiden tot een infectie en nog meer jeuk. Dek de pijnlijke plek bijvoorbeeld af met een pleister of natte omslag.
  2. Is je kind gestoken door een bij? Verwijder dan de angel. Probeer deze met je nagel of een bot mes uit de huid te vegen. Gebruik liever geen pincet, want dan kan de angel afbreken.
  3. Een insectenbeet kan behoorlijk jeuken en gaan ontsteken. Leg daarom een koud, nat kompres, zoals een gaasje, washand of doekje op de jeukende plek.
  4. Je kunt ook een speciale zalf gebruiken om de pijn of jeuk te verlichten. Mentholpoeder kan ook verlichting geven. Is je kind jonger dan twee jaar? Gebruik dan geen zalf met menthol, want dit kan bij jonge kinderen benauwdheid veroorzaken. Kies in plaats daarvan voor een zalf met bijvoorbeeld aloë vera of calendula.
  5. Om te voorkomen dat de zwelling erg groot wordt, zijn er ook diverse grootmoederstips. Zo kun je de gestoken plek inwrijven met wat azijn of citroensap. Ook kun je de zwelling verminderen door een gesneden ui op de insectenbeet te leggen.
  6. Verder zijn er bij de drogist diverse middeltjes te koop waarmee je de pijn en jeuk van een insectenbeet kunt verzachten, zoals lidocaïne-zalf, Azaron en Nestosyl-crème. Ook is de After Bite pen (speciaal voor kinderen) handig om de jeuk tegen te gaan.
  7. Mocht je een homeopatisch middel willen gebruiken, dan is Prrrikweg (VSM) geschikt.

Wanneer de dokter bellen bij insectenbeet?

Normaal gesproken verdwijnt de jeukende/pijnlijke plek door een insectenbeet na een paar dagen en is er niks aan de hand. In de volgende gevallen moet je wél een arts raadplegen:

  • Allergische reactie
    Dit gebeurt alleen als je kind al eens eerder door hetzelfde insect is gestoken. Bel 1-1-2 als je kind niet alert, bewusteloos en/of erg benauwd is. Soms is overgeven ook een teken van een allergische reactie. In het ergste geval raakt een kind in shock.
  • Insectenbeet op gevaarlijke plek
    Bij een insectenbeet in de mond, keel en hals moet je met een kind naar een arts gaan. Z’n tong en slijmvliezen kunnen namelijk gaan opzwellen, wat de ademhaling kan belemmeren. Ook bij een insectenbeet vlakbij het oog is het belangrijk om een arts te raadplegen.
  • Meerdere insectenbeten
    Als je kind jonger is dan drie jaar én meerdere insectenbeten heeft opgelopen, bel dan even met de huisarts om te overleggen wat je het beste kunt doen. Bij kinderen is de hoeveelheid beten niet bekend, bij volwassen wordt gemeend dat meer dan 50 steken van bij of wesp toxisch en gevaarlijk kunnen zijn.
  • Rode streep
    Wanneer er een pijnlijke rode streep verschijnt op de plek waar je kind is gestoken, kun je het beste de huisarts om advies vragen. Zo’n rode streep kan namelijk wijzen op een ontsteking van het lymfevat.

Lees meer: Hoe herken je of je kind last van allergieën heeft?

Video: Zo kun de pijn en de jeuk van een insectenbeet verzachten.

Insectenbeet of -steek voorkomen

Het is een cliché, maar voorkomen is beter dan genezen. Hou daarom de volgende punten in je achterhoofd:

  • Plaats horren voor de ramen en eventueel deuren, om muggen en wespen buiten te houden.
  • Muggen kunnen niet tegen tocht, dus zet overdag de ramen zoveel mogelijk open om ze te verdrijven. Een ventilator in de slaapkamer kan ook de muggen weghouden.
  • Gebruik een insectenwerend middeltje (dat geschikt is voor kleine kinderen).
  • Slik vitamine B1. Deze vitamine heeft een afstotende werking op muggen. Kleine mensen en kinderen kunnen ook volstaan met lagere doseringen. Het beste is 2 maal daags 1 tablet, 1 ’s ochtends en 1 ’s avonds.
  • Knoflook is voor muggen onaangenaam, omdat het veel zwavel bevat. Het gaat dan wel om échte knoflook, als in verse teentjes, en niet knoflooksaus.
  • Plaats een muskietennet rond het bed of de wieg van je kind.
  • Leer je kind om niet naar insecten zoals wespen en bijen te slaan.
  • Bijen en wespen komen af op zoete geuren. Pas daarom op met frisdranken, ijsjes en fruit.
  • Van geraniums en rozemarijn tot lavendel: er zijn een aantal planten waar muggen absoluut niet tegen kunnen. Daarbij staan ze ook nog eens leuk in je tuin of op je balkon. Check hier welke planten muggen verdrijven.

Lees meer: 10 plaagdiertjes die in de zomer voor overlast zorgen

Hans de Groot

Allergoloog

Hans de Groot ziet als allergoloog zowel kinderen als volwassenen en is gespecialiseerd in o.a. voedselallergie, insectallergie, hooikoorts en de behandeling ervan met immunotherapie. In het Reinier de Graaf ziekenhuis in Delft heeft Hans een allergiecentrum opgezet, inclusief de zogenaamde pindapoli waar met snelle diagnostiek en introductie van voeding een allergie zo snel mogelijk wordt voorkomen bij baby’s met eczeem.