Vruchtbaarheidstest voor vrouwen

Vruchtbaarheidstest voor vrouwen

Als je een kinderwens hebt, maar zwanger worden niet zo makkelijk gaat, dan kun je een vruchtbaarheidstest doen om te checken of je mogelijk verminderd vruchtbaar bent. Hoe werkt zo’n vruchtbaarheidstest en wat betekent de uitslag?

Wat is een vruchtbaarheidstest?

Een vruchtbaarheidstest voor vrouwen meet hoeveel follikelstimulerend hormoon (FSH) er in je urine zit. FSH is een essentieel hormoon voor een zwangerschap: het is het hormoon dat de groei en de rijping van eicellen in je eierstokken stimuleert, waardoor er uiteindelijk een eisprong (ovulatie) plaatsvindt.

Verschil tussen vruchtbaarheidstests en vruchtbaarheidsonderzoek

Een vruchtbaarheidstest is een test die je thuis kunt doen. Wees voorzichtig met het zelf interpreteren van uitslagen van deze testen. Omdat de hoogte van de hormonen in je lichaam dagelijks kan variëren, zijn de uitslagen van bepaalde testen sterk afhankelijk van het moment in de menstruatiecyclus waarop je de test doet. Wanneer de uitslag van deze testen afwijkend is, kan dit alsnog betekenen dat er niets aan de hand is.

Vruchtbaarheidsonderzoek wordt uitgevoerd door de huisarts of door gespecialiseerde fertiliteitsartsen of gynaecologen.

Hoe werkt een vruchtbaarheidstest?

Om zwanger te kunnen worden, maken je hersenen FSH om ervoor te zorgen dat er een eicel gaat uitrijpen. Als het FSH-niveau te laag is, kan het zijn dat er geen eicel gaat uitrijpen en dat je geen eisprong hebt. Dit kun je zelf merken doordat je menstruaties uitblijven. Door de concentratie FSH in je urine te testen, kun je onderzoeken of dat bij jou het geval is.

Het FSH-niveau kan ook juist te hoog zijn: een teken dat de menopauze begonnen is. De FSH-waarden in je bloed gaan omhoog op het moment dat er geen eicellen meer zijn om te rijpen, als je in de overgang bent dus. Je lichaam doet dan z’n best om toch een eicel te laten groeien – ook al zijn de eitjes op – en gaat daarom extra FSH produceren. Wanneer de eicellen (bijna) op zijn, worden de menstruaties onregelmatig, of blijven deze helemaal weg.

Zo doe je een vruchtbaarheidstest

Deze test is alleen zinvol om te doen wanneer de menstruaties niet regelmatig plaatsvinden. Bij een regelmatige menstruatie heb je in de regel iedere maand een eisprong. De betrouwbaarste uitslag krijg je door de test te doen op de tweede of de derde menstruatiedag. Wanneer de menstruaties regelmatig langdurig uitblijven, is het beter om via de huisarts, fertiliteitsarts of gynaecoloog verder onderzoek te doen naar de oorzaak hiervan.

Bij een vruchtbaarheidstest plas je op een teststaafje. Daarna kun je aflezen wat je vruchtbaarheidsniveau is. Is de concentratie FSH in je urine voldoende, dan zou je in principe vruchtbaar moeten zijn. Heb je te weinig FSH, dan kan er een (medische) oorzaak zijn waardoor je verminderd vruchtbaar bent. Is het FSH-niveau te hoog, dan ben je waarschijnlijk in de overgang en niet meer vruchtbaar.

Zelf testen

Vruchtbaarheidstesten om zelf thuis te doen zijn online te bestellen, maar ook bij sommige drogisterijen te koop. De testen claimen een betrouwbaarheid van 95 tot 99%.

tip

Verschil vruchtbaarheidstest en ovulatietest

Een vruchtbaarheidstest is geen ovulatietest. Zoals gezegd meet een vruchtbaarheidstest het hormoon FSH: de uitslag geeft een beeld over jouw vruchtbaarheid in het algemeen.

Een ovulatietest doet iets anders: die meet hoeveel luteïniserend hormoon (LH) er in je urine zit. LH is het hormoon dat de eisprong opwekt. Zo’n twee dagen vóór de eisprong is de LH-waarde in je lichaam veel hoger dan normaal: de zogenoemde LH-piek. Die LH-piek is ook meetbaar in je urine of speeksel. Als je zwanger wilt worden, is het verstandig om seks te hebben op de dagen vlak voor en na je ovulatie, want dat zijn de meest vruchtbare dagen van de cyclus. Aan de hand van de LH-piek kun je dus berekenen wanneer de ovulatie plaatsvindt en wat de meest vruchtbare dagen zijn. Zo’n 24 tot 36 uur na de piek vindt je ovulatie plaats.

Wanneer doe je een vruchtbaarheidstest

Als je zwanger probeert te worden, maar het niet zomaar lukt, is het een idee om een vruchtbaarheidstest te doen. Er zijn testen voor zowel mannen als vrouwen. Als je allebei zo’n test doet, kan dat een indicatie geven waar de problemen bij het zwanger worden vandaan komen. Is jouw FSH-niveau te laag of te hoog, of is misschien het sperma van je partner niet optimaal? Zodra daar meer duidelijkheid over is, kun je vervolgstappen nemen en proberen het probleem op te lossen.

Wat zegt de uitslag?

Als de uitslag luidt dat jouw vruchtbaarheid verminderd is, dan hoeft dat niet direct te betekenen dat je geen kinderen kunt krijgen. Het is verstandig om dan naar de huisarts te gaan en de uitslag met hem te bespreken. Je arts kan dan eventueel vervolgtesten doen, of een oplossing bieden om je vruchtbaarheid te vergroten, bijvoorbeeld met ovulatie-stimulerende medicijnen.

Als je vruchtbaarheid volgens de test in orde is, dan is dat goed nieuws, maar geen garantie dat je zonder problemen zwanger zult worden. Deze test meet alleen de waarde van het hormoon FSH, terwijl er ook andere oorzaken kunnen zijn van een verminderde vruchtbaarheid. Zo zou er bijvoorbeeld ook een probleem kunnen zijn met de kwaliteit van je baarmoederslijmvlies, misschien heb je verstopte of verkleefde eileiders, of lukt het zwanger worden niet door stress of een seksueel probleem.

Medische vruchtbaarheidstest

Tot nu toe hadden we het over een vruchtbaarheidstest die je zelf thuis kunt doen door op een teststaafje te plassen, net zoals je dat bij een zwangerschapstest of ovulatietest doet. De uitslag geeft een indicatie van mogelijke vruchtbaarheidsproblemen, maar wat er dan precies aan de hand is, dat is aan de hand van zo’n test moeilijk te zeggen.

Om daar meer duidelijkheid over te krijgen, kun je een medisch vruchtbaarheidsonderzoek laten doen. Daarbij wordt naar veel meer factoren gekeken dan het FSH-gehalte. Zo wordt je menstruatiecyclus bekeken en onderzocht of je een eisprong hebt of niet. Er wordt gesproken over jullie seksleven (hoe vaak en wanneer jullie vrijen). Je medische voorgeschiedenis wordt onder de loep genomen.

Bloedtest

Met een bloedtest wordt je hormoonhuishouding onderzocht: onder andere of je voldoende FSH produceert, maar ook andere hormonen. De bloedtest kan ook uitwijzen of je mogelijk chlamydia hebt gehad, een soa die tot onvruchtbaarheid kan leiden. Ook wordt er een uitstrijkje gemaakt en eventueel een echo van de baarmoeder, om te controleren of de baarmoeder, eileiders en eierstokken er goed uitzien.

Een arts zal een medisch vruchtbaarheidsonderzoek in principe pas instellen als je ruim een jaar probeert om zwanger te worden, maar het nog niet gelukt is. Je arts of gynaecoloog bepaalt welke van bovenstaande onderzoeken zinvol zijn voor jouw situatie. Niet iedere vrouw met vruchtbaarheidsproblemen hoeft alle onderzoeken te ondergaan.

Tessa Cox

Fertiliteitsarts

Tessa Cox werkt als Arts Voortplantingsgeneeskunde bij Medisch Centrum Kinderwens in Leiderdorp. Tessa heeft jarenlange ervaring in het begeleiden van mensen waarbij zwanger worden op de natuurlijke manier niet lukt. Ze verricht onderzoek naar de oorzaak van het uitblijven van een zwangerschap en begeleidt haar patiënten gedurende verschillende soorten vruchtbaarheidsbehandelingen.