koortsstuip

Koortsstuip bij baby of kind

Ongeveer 5% van alle kinderen heeft een keer een koortsstuip. Als dat gebeurt, ziet het eruit alsof je kind een epileptische aanval heeft. Heel eng om te zien, maar weet: het is bijna altijd ongevaarlijk en gaat weer over. Wat is een koortsstuip precies en wat kun je doen om je kind te helpen?

Een koortsstuip komt voor bij kinderen van van 6 maanden tot 5 jaar. De grootste kans dat het gebeurt, is tussen één en twee jaar. In Nederland hebben 2 tot 5 van de 100 kinderen ooit in hun leven een koortsstuip gehad.

Advertentie

Wat is een koortsstuip?

Als je kind last heeft van plotseling opkomende, snel stijgende koorts – de kans is groot dat je nog niets in de gaten hebt – kan er een soort kortsluiting optreden in de hersenen. Het hele lichaam van je kind kan stijf worden en dan gaan schokken, de armen en benen kunnen flink trekkende bewegingen maken. Het lijkt op een epileptische aanval, maar dat is het niet.

Tijdens een koortsstuip is je kind bewusteloos en het kan zelfs voorkomen dat hij even ophoudt met ademen.

Kortom: het ziet er heel naar en angstaanjagend uit, maar duurt meestal maar een paar minuten tot maximaal vijftien minuten. Kort daarna zijn de meeste kinderen niet aanspreekbaar en vallen ze in een diepe slaap. Soms heeft je kind trouwens nog niet eens koorts, maar komt die pas een tijdje na de koortsstuip opzetten.

Belangrijk om te onthouden: feit is dat er nog nooit een kind is overleden aan koortsstuipen.

Check hier wat de meest nauwkeurige thermometers zijn.

Symptomen koortsstuip

  • Bewusteloosheid
  • Eerst rood, dan blauw en zweterig uiterlijk
  • Je kind kan verstijven, een holle rug opzetten
  • Trekkingen met armen en benen, schokkerig lichaam, soms aan één kant van het lichaam
  • Ogen kunnen wegdraaien
  • Onregelmatige ademhaling, oppervlakkig of stotend. Je kind kan zelfs even stoppen met ademhalen.

Video: zo kan koortsstuip eruit zien

Let op: beelden kunnen als schokkend ervaren worden.

Wat moet je doen?

Heeft je kind een koortsstuip, leg hem dan op zijn zij met het hoofdje omlaag. Voorkom dat hij zich kan bezeren en controleer of hij niets in zijn mond heeft. Zorg voor frisse lucht, maar voorkom dat hij het koud krijgt. Kleed je kind dus niet uit en zorg te allen tijde dat de voeten en handen warm zijn (bijvoorbeeld door een kruik). Als je kind van binnenuit is afgekoeld verdwijnen de stuipen.

  1. Leg je kind op de zij en maak met een vinger de mond leeg. Voorkom dat je kind zich kan bezeren.
  2. Bel direct de huisarts. Als die niet binnen 15 minuten bij je kan zijn, bel dan 112 (zeker voor de eerste keer).
  3. Zorg voor frisse lucht, zonder dat je kind het koud krijgt.
  4. Dek je kind toe met een dunne (katoenen) deken en zorg dat de voeten en handen verwarmd worden.
  5. Je hoeft je kind geen paracetamol te geven. Dat heeft weinig zin. Door het toedienen van paracetamol wordt de temperatuur misschien tijdelijk onderdrukt, maar als het medicijn is uitgewerkt kan de temperatuur weer omhoog schieten. Als de ambulancemedewerkers komen en de koortsstuip is nog niet over, zullen zij je kind naar alle waarschijnlijkheid rectaal diazepam geven.

Belangrijk:

  • Stopt de aanval niet binnen 15 minuten, bel dan direct 112.
  • Neem na een aanval (hoe kort ook) altijd contact op met je huisarts. Die zal dan doorgaans naar je toe komen, ook als de aanval al voorbij is. Er kan dan gezocht worden naar de oorzaak van de koorts.

Tijdens een aanval heb je als ouder de neiging om je kind vast te pakken of aan te raken om hem te troosten of gerust te stellen. Dit wordt door artsen echter afgeraden, omdat je je kind er extra mee belast. Hij heeft dan namelijk meer weerstand bij de stuiptrekkingen. Dit is beter: blijf dichtbij je kind en probeer op rustige en geruststellende toon tegen hem te praten.

Meer lezen: Wat is het verschil tussen een koortsstuip en een ALTE?

Wie krijgt een koortsstuip?

Zoals gezegd komt een koortsstuip het meest voor bij jonge kinderen en baby’s van 6 maanden tot vijf jaar oud en de grootste kans dat het gebeurt, is tussen één en twee jaar. Bij kinderen ouder dan vijf jaar kan het ook voorkomen, maar is de kans veel kleiner.

Het ene kind is sowieso kwetsbaarder voor het ontwikkelen van koortsstuipen dan het andere. Een erfelijke aanleg speelt een rol. Als je als ouder vroeger een koortsstuip hebt gehad, loopt je kind meer risico om er ook een te krijgen. Dat geldt ook voor kinderen van wie de oudere broer of zus er al eens een heeft gehad.

Meer weten? Erfelijkheid is een complex onderwerp, hoe werkt het precies? Wij leggen het hier in Jip en Janneke taal uit.

Hoe ontstaat een koortsstuip?

Koorts is eigenlijk een normale reactie van het lichaam op een infectie. De koorts heeft een functie, hij vecht als het ware tegen de infectie. Dus een koortsstuip zou je kunnen zien als waarschuwing: je kind heeft een onderliggende ziekte.

Meestal ontstaat een koortsstuip als de temperatuur van het kind aan het stijgen is. In tegenstelling tot wat veel ouders denken, krijgen kinderen die al een hoge koorts hebben doorgaans dus geen koortsstuip.

De meeste gevallen worden veroorzaakt door (bijna altijd onschuldig) virussen van de bovenste luchtwegen. Oftewel een flinke verkoudheid, oor– of keelontsteking. De hersens kunnen de snel oplopende temperatuur van het lichaam niet goed aan, daarom functioneren ze tijdelijk niet optimaal. De signalen die de hersens van je kind doorgeven aan de spieren komen verkeerd over, met als gevolg stijfheid of spiertrekkingen.

Lees hier hoe het immuunsysteem van je kind werkt en wanneer het volgroeid is.

Is een koortsstuip ernstig?

Het ziet er ernstig en akelig uit, maar de aanval gaat meestal binnen enkele minuten vanzelf weer over. Na een koortsstuip zijn er geen blijvende gevolgen, een kind herstelt weer volledig. Bij een nieuwe ziekteperiode is er kans op herhaling van een koortsstuip. Dit is bij 1 op de 3 kinderen het geval. Bespreek met je huisarts welke voorzorgsmaatregelen je kan nemen. Geef bijvoorbeeld nooit op eigen initiatief paracetamol, maar overleg dat eerst.

De meeste kinderen die vaker een koortsstuip hebben gehad, groeien eroverheen en krijgen het niet meer als ze ouder dan 5 jaar zijn. Veel ouders zijn bang dat hun kind meer kans heeft op epilepsie, maar dit is nooit wetenschappelijk bewezen.

Kans op herhaling

Na een eerste koortsstuip is de kans dat je kind er nog een krijgt ongeveer 33%. En na een tweede koortsstuip stijgt dat zelfs naar 50%. Zodra je kind in een volgende koortsperiode zit, komen de symptomen vaak terug. Meestal gebeurt dit binnen een half jaar na de eerste koortsstuipen. Hiervoor kan je huisarts medicijnen (diazepam) voorschrijven, die je bij een volgende koortsstuip kan gebruiken.

Duurt een koortsstuip langer dan vijf minuten dan kun je de diazepam rectaal bij je kind inspuiten. Het duurt ongeveer vijf tot tien minuten voordat het middel werkt en de aanval dus stopt. Als de aanval tien minuten nadat het medicijn is toegediend nog doorgaat, bel dan direct 112 bellen.

Zo behandel je koorts

Bij koorts moet het lichaam de warmte kwijt kunnen. Kies daarom voor dunne kleding die losjes om het lichaam zit. Als je kind het koud heeft of rilt, kun je hem tijdelijk extra toedekken. Geef je kind bij koorts extra drinken en eventueel een waterijsje. Eten is minder belangrijk.

Zorg er altijd voor dat je kind bij koorts warme voeten heeft. Veel kinderen hebben ijskoude voeten en handen, waardoor de hitte het lichaam niet via deze weg kan verlaten. Alle warmte stijgt zo naar het hoofd. Verwarm de voeten met je handen of leg er een warme kruik tegenaan. Zo kan de hitte gelijkmatig weg uit het lichaam.
Ook als je kind het heet heeft, kun je hem beter niet uitkleden. Zorg voor luchtige kleding van natuurlijke stoffen (niet synthetisch) en dek hem als hij slaapt toe met een (katoenen) deken, aangepast aan de buitentemperatuur.

Lees hier meer over koorts bij baby’s en koorts bij kinderen.

Video: EHBO bij een koortsstuip

Video: Stappenplan: dit moet je doen als je kind een koortsstuip heeft.