Wat is een eenoudergezin?
Een eenoudergezin is een gezin waarbij ten minste één minderjarig kind bij één volwassene woont. Het NJi houdt deze cijfers bij. Pleegkinderen tellen niet mee voor deze statistieken, adoptie- en stiefkinderen wel. In 2023 leefden 781.746 jongeren tot 25 jaar bij één van hun ouders. Dat is bijna 16 procent van alle Nederlandse kinderen. Vaak bestaat dit huishouden uit een alleenstaande moeder met één of meerdere kinderen.
Lees ook: Bewust alleenstaande moeder Mirthe: ‘Mijn zoon komt absoluut niets tekort. Ook geen vader’
Hoe deel je je tijd efficiënt in als alleenstaande ouder?
Je deelt je tijd efficiënt in door prioriteiten te stellen, niet te streven naar perfectie en handige routines te creëren. In een eenoudergezin komt alles op jouw schouders neer: opvoeden, verzorgen, werken en het huishouden.
Enkele praktische oplossingen om tijd te besparen:
Kook voor meerdere dagen tegelijk en vries porties in.
Leg kleding de avond van tevoren al klaar.
Accepteer dat een opgeruimd huis minder belangrijk is dan rust in je hoofd.
Lees ook: Wijntje: ‘Je krijgt van alles over je heen als je bewust kiest voor alleenstaand moederschap’
Wat zijn voordelen van een eenoudergezin?
Hoewel het af en toe zwaar kan zijn om in je eentje te zorgen voor je kind, heeft een eenoudergezin ook voordelen. Samen bouwen jullie aan een ijzersterke, unieke band. Jullie zijn een gouden duo. Daar komt niet zomaar iemand tussen. Waar jij bent, daar is je kind en andersom. Je kent je kind door en door en maakt alle mijlpalen intensief en van dichtbij mee.
Ook hoef je bij de opvoeding en alle keuzes die daarbij komen kijken geen rekening te houden met een andere ouder, die daar andere opvattingen over heeft. Hoewel het spannend kan zijn om als ouder alleen de verantwoordelijkheid te dragen, geeft het ook vrijheid.
Hoe bouw je een sterk netwerk op?
Een netwerk bouw je op door proactief hulp te vragen aan familieleden, buren of bevriende ouders voor structurele opvang of speelafspraken. Het is essentieel om mensen om je heen te verzamelen die kunnen inspringen als je moet overwerken of ziek bent.
Volgens orthopedagoog Janneke de Waal-Bogers is het voor alleenstaande ouders cruciaal om niet alles in hun eentje te willen dragen. Andere ouders nemen je kind vaak met liefde een middag over. Regel bijvoorbeeld een vaste oppasdag met een andere ouder; zo vangen jullie elkaars kinderen beurtelings op.
Lees ook: It takes a village: moeten we opvoeden niet veel meer als gezamenlijke taak zien?
Hoe neem je tijd voor jezelf als alleenstaande ouder?
Je neemt tijd voor jezelf door bewuste oplaadmomenten in te plannen en je schroom opzij te zetten om je kind af en toe onder te brengen bij je netwerk. Omdat je continu in de ‘geef-stand’ staat, is me-time geen luxe, maar pure noodzaak.
Voel je niet bezwaard om tijd voor jezelf op te eisen. Ga sporten, rommel een middag alleen in huis of praat bij met een vriendin. Je wordt uiteindelijk een leukere en meer ontspannen ouder als je goed voor jezelf zorgt.
Lees ook: Dilemma: ‘Mijn beste vriendin is boos omdat ik geen tijd meer voor haar heb’
Hoe ga je om met de waarom-vraag?
Vroeg of laat zal je kind zich ongetwijfeld afvragen waarom de meeste vriendjes of klasgenoten wel twee ouders hebben. Leg vanaf het begin duidelijk uit waarom de situatie is zoals die is. Stem wat je erover vertelt af op de leeftijd van je kind. Beantwoord zijn vragen en vertel niet te weinig, maar ook niet te veel. Je kunt sommige details ook bewaren voor later, als je merkt dat je kind eraan toe is.
Wees eerlijk, maar probeer ook neutraal te blijven en let op dat je je kind niet belast met jouw eventuele verdriet of boosheid over de situatie als eenoudergezin. Laat je bijvoorbeeld niet negatief uit over je ex-partner, al is hij/zij niet meer in beeld. Het blijft de vader of moeder van je kind. Zorg dat je kind wel bij jou terecht kan, mocht hij boos of verdrietig zijn of zich dingen afvragen. Dat lukt je kind des te beter als hij weet dat jij er zonder negatieve emotionele lading over kunt praten. Lucht daarna eventueel je hart bij een vriendin, waar je kind niet bij is.
Lees ook: 5 tijd- en strijdbesparende tips voor de ochtend
Waarom zijn meerdere rolmodellen belangrijk?
Meerdere rolmodellen bieden je kind diverse perspectieven, verschillende voorbeelden van gedrag en extra veilige havens. Jij bent het absolute hoofdrolmodel, maar andere volwassenen dragen waardevolle elementen bij aan de opvoeding.
Denk aan de invloed van ooms of tantes of opa’s en oma’s. Zeker voor een kind dat alleen met een moeder opgroeit, is het prettig om ook mannelijke rolmodellen in de buurt te hebben om gewoontes en gedrag van af te kijken.
Hoe voorkom je dat je kind te veel verantwoordelijkheid krijgt?
Je voorkomt dit door volwassen problemen, zoals financiële stress, voor jezelf te houden en je kind te beschermen tegen zorgen die hij nog niet kan oplossen. Natuurlijk is het stimuleren van zelfstandigheid goed en mag je kind best helpen met huishoudelijke klusjes.
Kinderen zijn enorm loyaal en willen hun ouder graag ontzien. Ze missen echter de vaardigheden om volwassen problemen op te lossen, wat kan leiden tot onnodige stress of schuldgevoel. Maak duidelijk dat jij de volwassene bent die de zaken regelt.
Tip: Handig! Deze 10 tips voor alleenstaande ouders
Waar heb je recht op als eenoudergezin?
Als eenoudergezin heb je recht op kinderbijslag en, afhankelijk van je inkomsten, vaak ook op kindgebonden budget. Dit helpt om de financiële zorg iets te verlichten.
Elke drie maanden ontvang je kinderbijslag, ongeacht je inkomen. Als dit niet toereikend is, kun je als alleenstaande ouder (zonder toeslagpartner) met een vermogen onder de grens, aanspraak maken op kindgebonden budget.
Handig: Dit moet je (financieel) regelen als alleenstaande ouder
Bronnen: Nederlands Jeugdinstituut, Icare jeugdgezondheidszorg
