Kun je een baby verwennen? Wij zochten het voor je uit

Wat betekent verwennen?

Verwennen betekent dat je iets doet voor je kind wat hij al een tijdje zelf kan, of hem iets geeft wat niet nodig is. Je helpt hem bijvoorbeeld met aankleden terwijl hij dat zelf kan, of je geeft hem een koekje omdat hij daar trek in heeft.

Verwennen kan ook te maken hebben met aandacht geven. Bijvoorbeeld als je kind steeds wil dat jij hem meer verhaaltjes voorleest en je hier aan toe geeft. Een beetje verwennerij op z’n tijd kan geen kwaad, maar doe je dit te vaak en te veel, dan kan je kind verwend raken en beloon je eigenlijk verkeerd gedrag.

Lees ook: Grenzen stellen, hoe zorg je dat je kind zich aan de regels houdt?

Kun je een jonge baby verwennen? (Tot 6 maanden)

Maar hoe zit dat eigenlijk met een baby die jonger is dan een half jaar? Kun je die verwennen? Nee, zeker niet. Een baby is voor honderd procent afhankelijk van de zorg van anderen en kan nog niets zelf. Hoe lief of zielig hij je ook aankijkt, hij bezit nog niet het vermogen om te manipuleren, daardoor kun je hem niet verwennen. Dat jij er voor je baby bent, is dus ook geen verwennerij. Het is emotionele beschikbaarheid en belangrijk voor een veilige hechting.

Als hij huilt, is er iets met hem aan de hand. Misschien voelt hij zich eenzaam, of heeft hij honger of pijn. Het is altijd goed om daar op in te gaan, dat heeft niets met verwennen te maken. Je kunt nooit teveel aandacht aan je baby geven. Het enige wat voor een baby telt, is dat hij krijgt wat hij nodig heeft. Dat laat hij weten door op verschillende manieren te huilen. Als je hier als ouders op reageert, geef je je baby het gevoel dat hij altijd op je kan rekenen. Dit bevordert de hechting en het gevoel van veiligheid.

Lees verder: Dit is het verschil tussen veilig en onveilig hechten

De kracht van dragen: waarom het zo belangrijk is voor je baby

Volgens kinderartsen die hier onderzoek naar deden, is het zelfs zo dat veelvuldig dragen de hoeveelheid huilen doet afnemen. Een Japans wetenschappelijk onderzoek toont aan dat rondlopen met je baby in je armen of het dragen in een draagdoek bewegingssensoren activeren in het zenuwstelsel van de kleine hersenen die betrokken zijn bij gevoelsfuncties van je baby. Dit is een evolutionaire reactie van zoogdieren en het zorgt dat ze zich veilig voelen. Ook daalt de hartslag van een huilende baby als je hem ronddraagt.

Tip: Hier vind je een mooie draagdoek of -zak

Het Japanse onderzoek stelt dat als ouders weten dat rondgedragen worden een kalmerend effect heeft op hun baby – en dit wetenschappelijk bewezen is – langdurig huilen en de daarbij komende machteloosheid bij ouders voorkomen kan worden. Een draagconsulent kan hier meer over vertellen en advies op maat geven over ergonomisch dragen.

Baby’s ouder dan 6 maanden: kun je die verwennen?

Vanaf ongeveer zes maanden beginnen baby’s te begrijpen dat huilen een manier is om contact te maken en aandacht te krijgen. Huilen blijft echter een belangrijke vorm van communicatie, ook op deze leeftijd. Door goed te letten op de signalen van je baby, leer je het verschil herkennen tussen huilen vanuit een echte oerbehoefte (zoals vermoeidheid, honger of behoefte aan nabijheid) en huilen uit frustratie.

De basisbehoeftes wil je natuurlijk alsnog nakomen. Ook als je baby ouder is dan zes maanden, verwen je hem niet door op signalen van honger, pijn of eenzaamheid te reageren. Waar je wel rond die leeftijd aan kunt beginnen, is het stellen van grenzen en opbouwen van goede gewoontes. Wat betekent dat precies? Bijvoorbeeld dit:

• Reageren zonder je baby gelijk op te pakken
  Laat je kind merken dat jij er bent door bijvoorbeeld rustig tegen hem te praten of even te aaien. Zo help je hem alsnog om zijn emoties te reguleren zonder hem meteen op te pakken.

• Stel je reactie uit
  Merk je dat je baby vooral uit frustratie huilt, bijvoorbeeld omdat iets niet lukt? Rond negen maanden kunnen baby’s emoties sterker uiten, en soms helpt het om even af te wachten en te kijken wat je baby zelf kan. Dit is een goed begin van het opbouwen van geduld.

• Aanmoedigen in plaats van oplossen
  In eenzelfde soort situatie kun je ook beginnen met aanmoedigen en steunen zonder de situatie gelijk op te lossen voor je kind. Laat hem zelf proberen een oplossing te vinden en geef hem steeds meer ruimte om zijn eigen emoties te reguleren. Je bent er alsnog en laat hem niet alleen in zijn frustratie, laten huilen zonder troost past namelijk niet bij een veilige hechtingsrelatie. Maar tegelijkertijd leer je hem het begin van zelfstandigheid.

Volg vooral je gevoel en vertrouw erop dat jouw nabijheid en aandacht bijdragen aan het emotionele welzijn van je kind. Door sensitief en afgestemd te reageren, help je je baby om zich veilig te voelen en leer je hem omgaan met emoties.

3 tips om je baby beter te begrijpen

Over het algemeen kun je baby’s dus niet verwennen. Vanaf ongeveer zes maanden kun je rustig beginnen met gewoontes en grenzen, daarbij is het handig om de signalen van je baby goed te kunnen begrijpen. Deze tips kunnen je daarbij helpen.

1. 1

   Leer de signalen van je baby kennen
   Baby’s communiceren via hun lichaam en gedrag. Huilen kan een teken zijn van honger, vermoeidheid, overprikkeling of behoefte aan nabijheid. Door goed te kijken en te luisteren, leer je wat je baby nodig heeft. Soms helpt troosten of vasthouden, soms juist rust en minder prikkels. Signalen zoals wegkijken of zich afduwen kunnen wijzen op overprikkeling.
   Tips: zo ga je om met een onrustige baby.

2. 2

   Frustratie hoort erbij
   Als je baby gefrustreerd raakt omdat iets niet lukt, geef hem dan de ruimte om te oefenen. Blijf in de buurt en bied steun als het nodig is, zonder meteen te helpen. Zo leert je kind omgaan met emoties én ervaart hij dat jij er bent als het moeilijk wordt.

3. 3

   Let op je eigen gedrag
   Tussen de zes en acht maanden beginnen baby’s met het kopiëren van gedrag. Ze kijken naar de gezichtsuitdrukking van hun ouders om te begrijpen hoe je in bepaalde situaties moet reageren. Als jij angstig lijkt tijdens een nieuwe situatie, zal je kind denken dat het normaal is om angstig te reageren op nieuwe dingen en aanhankelijker worden.
   Lees ook: Zo geef je het goede voorbeeld aan je kind.

Het belangrijkste van deze tips is dat je baby er twee dingen van leert: zijn ouders zijn er altijd voor hem maar soms, heel soms, heeft hij ze niet eens nodig en kan hij iets zelf.

Tip: Het boek ‘De taal van huilen’ leert je positief omgaan met het huilen en boosheid van baby’s en kinderen tot 8 jaar.

Wanneer begint verwennen?

Een jonge baby kun je dus niet verwennen. Vanaf een leeftijd van ongeveer zes maanden kun je rustig beginnen met het aanleren van goede gewoontes, zoals geduld en het reguleren van eigen emoties. Daarmee leg je een goede basis voor de rest van zijn leven.

Vanaf (ongeveer) de peuterleeftijd is het belangrijk om hier extra goed op te letten. Stel je geen grenzen, geef je je kind altijd gelijk wat hij wil en los je alle kleine en grote problemen gelijk voor hem op als hij het moeilijk heeft? Dan spreken we van verwennen. Een consequente begeleiding en opvoeding laat je kind op een veilige en zelfstandige manier opgroeien.

Bron: Nederlands Jeugdinstituut, Verloskundige, KU Leuven, American Academy of Pediatrics