Kies nú voor een abonnement met korting

Abonneer nú met korting

 

Nachtangsten (night terrors)

Kinderen kunnen in hun slaap last hebben van nachtangsten. Dit worden ook wel night terrors genoemd. Wat zijn nachtangsten precies? Wat zijn de symptomen en wat kun je eraan doen?

In samenwerking met expert

Inge de Heer

Kinderslaapcoach & Kindertherapeut

Wat zijn nachtangsten?

Nachtenangsten worden ook wel pavor nocturnus genoemd (pavor betekent ‘angst’ en nocturnus ‘nacht’). Ze zijn ook bekend onder de naam slaappaniekaanvallen of de Engelse term night terrors. Nachtangsten komen vooral voor bij kinderen rond de drie jaar, maar jongere en oudere kinderen kunnen er ook last van hebben. Als je kind vijf jaar of ouder is, komen nachtangsten niet meer zo vaak voor.

Advertentie

Tip: Maak voorlezen een vast onderdeel van het slaapritueel met een van deze leuke boekjes

Oorzaak night terrors

Waardoor de nachtangsten precies ontstaan, is onduidelijk. Vaak ontstaan nachtangsten doordat kinderen eigenlijk last hebben van een slaaptekort of dat ze te laat naar bed gaan. Dit kan het slaappatroon verstoren en kan leiden tot nachtangsten. Ook kunnen er andere oorzaken voor nachtangsten zijn, denk bijvoorbeeld aan:

Het idee bij nachtangsten is dat een deel van de hersenen in slaaptoestand is en een ander deel in waaktoestand. Het deel in waaktoestand is het deel waar de bewegingen, geluiden en woorden van je kind worden geregeld. Dit zorgt ervoor dat je kind tijdens een nachtangst gaat gillen, huilen en allerlei bewegingen maakt. Het deel dat in slaaptoestand is, is het deel waarmee je kind kan horen, voelen en informatie opslaat. Vandaar dat je kind tijdens een nachtangst niet reageert als je hem wilt geruststellen.

Symptomen nachtangst

Voordat je kind gaat slapen, merk je niets aan je kind want hij valt normaal in slaap. De nachtangsten ontstaan tijdens de eerste twee à drie uren van de slaap. Vaak ontstaan de angsten steeds op hetzelfde tijdstip. Je kind wordt tijdens een nachtangst plotseling wakker. Hij is angstig, huilt en maakt allerlei (schoppende) bewegingen, dit kan er flink heftig aan toe gaan. Het lijkt alsof je kind wakker is, omdat hij zijn ogen open heeft, maar dat is hij niet. Het kan ook voorkomen dat je kind gilt, maar vaak is dit onverstaanbaar. Zijn ademhaling is sneller en ook klopt zijn hart veel sneller. Het kan zijn dat je kind zweet en een rood hoofd heeft.

Advertentie

Lees ook: Dit zijn de beste slaaptrainers voor kinderen van dit jaar

Hoe vaak komen nachtangsten voor bij kinderen?

Nachtangsten komen regelmatig voor bij kinderen. Er wordt geschat dat één op de vijftien tot dertig kinderen wel eens één of meerdere keren last heeft (gehad) van nachtangsten. Sommige kinderen hebben elke nacht last van nachtangsten. Dit zijn periodes die weken kunnen duren en daarna weer verdwijnen. Ze kunnen later wel weer terugkomen. Andere kinderen hebben alleen af en toe last van nachtangsten.

Wat kun je doen bij een nachtangst?

Probeer je kind tijdens een nachtangst niet wakker te maken of te troosten. Hij wordt daardoor alleen maar onrustiger en de nachtangst zal daardoor juist langer duren. Een nachtangst duurt meestal 5 tot 25 minuten.

Juist het niets doen, is voor veel ouders heel lastig. Sommige nachtangsten zijn heel intens. Je kunt je heel machteloos voelen als je je kind zo ziet huilen, schreeuwen en/of trappen. Besef wel: als je hem probeert te troosten, maak je de nachtangst alleen maar heftiger. Raak je kind tijdens een night terror dan ook liever niet aan en blijf op afstand zitten. Zo kun je hem wel in de gaten houden dat hij zich niet bezeert. Wat soms ook kan helpen, is de lamp op de gang aan te zetten. Na een nachtangst zal je kind vanzelf weer rustig in slaap vallen.

Lees meer: Met dit slaapritueel slaapt je kind beter

Advertentie

Kun je nachtangst voorkomen?

Het belangrijkste wat je kunt doen, is uitzoeken of je kind wel genoeg slaapt, aangezien de meest voorkomende reden een slaaptekort is. Vervroeg de bedtijd en kijk of dat de nachtangsten stopt. Om meer inzicht te krijgen in het slapen van je kind kun je bijvoorbeeld een logboek bijhouden om te kijken hoeveel je kind slaapt en of het tijdstip wel echt een nachtangst aangeeft. Een nachtangst ontstaat namelijk altijd binnen drie uur na het in slaap vallen.

Blijft de nachtangst terugkomen ondanks de aanpassing van de bedtijd, kijk dan of er een regelmaat zit in het tijdstip van de nachtangst. Als je die kunt herkennen, zorg dan dat je de slaap van je kind vijftien minuten voor dat tijdstip iets onderbreekt. Je hoeft hem daarvoor niet wakker te maken, maar zorg er in elk geval voor dat hij van slaappositie wisselt, omrolt of even wat mummelt in de slaap. Houdt dit zeker een dag of tien vol.

Lees meer: Met dit slaapritueel slaapt je kind beter

Nachtangsten en het verschil met nachtmerries

Misschien denk je dat je kind een nachtmerrie heeft, maar nachtangsten zijn iets anders dan nachtmerries. Als je kind een nachtangst heeft, weet hij zich daar de volgende ochtend niets meer van. Wordt je kind wakker na een nachtmerrie? Dan kan hij zich dat nog herinneren en aan je vertellen waar de droom over ging.

Kenmerk Nachtangsten Nachtmerrie
Leeftijd 2 – 6 jaar Vanaf 2 jaar
Deel nacht Eerste helft Tweede helft
Effect geruststellen Geen effect Wel effect
Wakker te maken Nee ja
In slaap vallen Makkelijk Moeilijk
Herinnering bij je kind Nee Ja

Bron: kinderneurologie.eu

Lees meer: Rond deze leeftijd hebben kinderen meer last van nachtmerries

Wanneer de huisarts inschakelen?

Als je kind last heeft van nachtangsten en je vertrouwt het niet, dan kun je altijd contact opnemen met je huisarts. Aan de hand van wat jij bij je kind hebt gezien, kan de arts de diagnose nachtangsten vaststellen. Het is dan niet nodig om je kind verder te laten onderzoeken.

Mocht de huisarts het niet zeker weten, dan kan hij jullie doorverwijzen om een EEG te laten maken. EEG is de afkorting van elektro-encefalogram. Dit is een onderzoek waarbij de hersenactiviteit elektrisch wordt gemeten. Elektroden op het hoofd van je kind registreren elektrische activiteit (hersengolven) in de hersenen. Er wordt dan gekeken naar de normale activiteit van de hersenen en naar de afwijkende activiteit die normaal niet thuishoort in een EEG.

Wanneer zoek je hulp bij nachtangst?

Je kind weet de volgende dag niks meer van de nachtangst. Nachtangsten zijn voornamelijk vervelend voor de ouders, omdat het er echt heftig aan toe kan gaan en het geen pretje is om je kind zo te zien. Krijg je geen grip op de oorzaak van de nachtangsten en vermoed je een medisch probleem? Bespreek dit dan altijd met een huisarts of het consultatiebureau. Is een medisch probleem uitgesloten en heb je vragen over je kind slaapgedrag of spelen er nog andere problemen rond het slapen, dan kun je ook terecht bij een kinderslaapcoach.

Dit zou je zelf kunnen doen bij nachtangst:

  1. Maak je kind niet wakker: het is misschien voor jou een naar gezicht, maar het is beter om je kind niet wakker te maken als hij een nachtangst heeft. Juist door te proberen hem wakker te maken, duurt de aanval langer. Als je wilt, kun je er wel bij blijven, maar blijf rustig en stil tot je kind weer normaal slaapt.
  2. Maak je kind van tevoren wakker: als je kind frequent last heeft van nachtangsten (en dus op dezelfde tijdstippen zo’n aanval krijgt), kun je hem een kwartier voor de aanval begint wakker maken. Laat je kind bijvoorbeeld plassen of een slokje water drinken en leg hem dan weer in zijn bed. Bij veel kinderen met nachtangsten helpt dit.
  3. Veilige slaapomgeving: let op een veilige slaapomgeving, zodat je kind zich niet kan bezeren als hij een aanval krijgt.
  4. Vaste slaaptijden en slaapritueel: probeer je kind elke avond op een vast tijdstip naar bed te brengen en zorg voor een vast slaapritueel. Het geeft duidelijkheid en biedt veiligheid. Lees dus een verhaaltje voor, doe een nachtlampje aan, sluit af met een liedje en een kus en ga weg. Het is niet gek als je kind even huilt. Hij wil niets liever dan dat je blijft of hij moet de dag nog even verwerken. Dat hoort er nu eenmaal bij.
  5. Logeren: stel dat je kind ergens gaat logeren, dan is het handig als je aan andere ouders, opa’s of oma’s vertelt wat er kan gebeuren tijdens zo’n aanval en wat zij dan het beste kunnen doen.

Lees meer: Slaaptips voor als je kind niet kan slapen

Dit artikel is tot stand gekomen en goedgekeurd door artsen en andere (medische) deskundigen van het Ouders van Nu expertteam.

Bronnen: Centrum Jeugd en GezinKinderneurologie.eu

Inge de Heer

Kinderslaapcoach & Kindertherapeut

Inge helpt kinderen en ouders die vastlopen op verschillende gebieden. Inge is getrouwd met Wouter en samen hebben ze 2 kinderen. Als kinderslaapcoach heeft zij sinds 2016, haar praktijk Gentle Sleep Coach. Dagelijks helpt ze ouders, als gecertificeerd kinderslaapcoach, om de gedragsmatige slaapproblemen van haar kinderen op een liefdevolle manier aan te pakken. De kinderen zijn in de leeftijd van 18 jaar. Inge is medeoprichter van de Nederlandse Beroepsvereniging voor Kinderslaapcoaches.

Tijdens de jarenlange ervaring die ze opgedaan heeft als kinderslaapcoach, kwam ze tot de ontdekking dat veel ouders niet alleen worstelen met de slaapproblemen van hun kinderen. Vaak is het slaapprobleem enkel een symptoom van het werkelijke probleem. Inge kijkt daarom verder dan alleen het slaapprobleem. Spelen er andere problemen bij het kind, of spelen er problemen bij de ouder? In haar praktijk Inge de Heer Coaching en Therapie biedt Inge zowel coaching en therapie aan voor kinderen, jongeren, ouders en voor de relatie aan..

Voor meer informatie: kijk op De Kinderslaapcoach en voor achtergrond:
LinkedIn
Facebook: De Kinderslaapcoach en Jonge Ouder Therapeut
Instagram: Jonge Ouder Therapeut en De Kinderslaapcoach