Nachtangsten

Nachtangsten (night terrors)

Kinderen rond de drie jaar kunnen in hun slaap last hebben van nachtangsten. Dit worden ook wel night terrors genoemd. Wat zijn nachtangsten precies? Wat zijn de symptomen en wat kun je eraan doen?

Wat zijn nachtangsten?

Nachtangsten zijn een slaapprobleem waar kinderen last van kunnen hebben. De officiële naam is pavor nocturnus (pavor betekent ‘angst’ en nocturnus ‘nacht’). Het worden ook wel slaappaniekaanvallen of night terrors (dit is de Engelse term) genoemd. Nachtangsten komen vooral voor bij kinderen rond de drie jaar, maar jongere en oudere kinderen kunnen er ook last van hebben. Als je kind vijf jaar of ouder is, komen nachtangsten niet meer zo vaak voor.

Advertentie

Oorzaak

Waardoor de nachtangsten precies ontstaan, is onduidelijk. Vermoedelijk hebben de angsten te maken met de ontwikkeling van het slaappatroon dat kleine kinderen hebben. Hierdoor kunnen ‘verkeerde’ reacties in de hersenen ontstaan, waarbij een deel van de hersenen in slaaptoestand is en een ander deel in waaktoestand. Hoe ouder je kind wordt, hoe beter zijn hersenen in staat zijn om een goed slaappatroon te maken. Daarom verdwijnen nachtangsten als je kind ouder is.

Het idee bij nachtangsten is dat een deel van de hersenen in slaaptoestand is en een ander deel in waaktoestand. Het deel in waaktoestand is het deel waar de bewegingen, geluiden en woorden van je kind worden geregeld. Dit zorgt ervoor dat je kind tijdens een nachtangst gaat gillen, huilen en allerlei bewegingen maakt. Het deel dat in slaaptoestand is, is het deel waarmee je kind kan horen, voelen en informatie opslaat. Vandaar dat je kind tijdens een nachtangst niet reageert als je hem wilt geruststellen.

Lees meer: Dit is de ideale bedtijd per leeftijd: een handig slaapschema

Uitlokkende factoren

Deze uitlokkende factoren kunnen een rol spelen bij de nachtangsten van je kind:

  • Je kind heeft overdag iets emotioneels meegemaakt.
  • Je kind heeft last van spanningen en/of stress.
  • Je kind heeft last van slaapgebrek.
  • Je kind heeft koorts.
  • Je kind neemt medicijnen in die inwerken op zijn hersenen en daardoor kunnen nachtangsten ontstaan.

Symptomen

Voordat je kind gaat slapen, merk je niets aan hem, want hij valt normaal in slaap. De nachtangsten ontstaan tijdens de eerste twee à drie uren van de slaap. De angsten ontstaan vaak op hetzelfde tijdstip. Je kind wordt tijdens een nachtangst plotseling wakker. Hij is angstig, huilt en maakt allerlei bewegingen. Het lijkt alsof je kind wakker is omdat hij zijn ogen open heeft, maar dat is hij niet. Het kan zijn dat je kind praat, maar vaak is dit onverstaanbaar. Zijn ademhaling is sneller en ook klopt zijn hart veel sneller. Het kan zijn dat je kind zweet en een rood hoofd heeft.

Probeer je kind tijdens een nachtangst niet wakker te maken. Hij wordt daardoor alleen maar onrustiger. Een nachtangst duurt meestal een paar minuten. Als je je kind verder met rust laat, kan hij na een paar minuten tot een half uur weer rustig in slaap vallen.

Hoe vaak komen nachtangsten voor bij kinderen?

Nachtangsten komen regelmatig voor bij kinderen. Er wordt geschat dat één op de vijftien tot dertig kinderen wel eens één of meerdere keren last heeft (gehad) van nachtangsten. Sommige kinderen hebben elke nacht last van nachtangsten. Dit zijn periodes die weken kunnen duren en daarna weer verdwijnen. Ze kunnen later wel weer terugkomen. Andere kinderen hebben alleen af en toe last van nachtangsten.

Nachtangsten zijn geen nachtmerries

Misschien denk je dat je kind een nachtmerrie heeft, maar nachtangsten zijn iets anders dan nachtmerries. Als je kind tijdens een nachtangst wakker wordt gemaakt, herinnert hij zich niets over een nare droom. Wordt je kind wakker na een nachtmerrie? Dan kan hij zich dat nog herinneren en aan je vertellen waar de droom over ging.

Kenmerk Nachtangsten Nachtmerrie
Leeftijd 2 – 6 jaar Vanaf 2 jaar
Deel nacht Eerste helft Tweede helft
Effect geruststellen Geen effect Wel effect
Wakker te maken Nee ja
In slaap vallen Makkelijk Moeilijk
Herinnering bij je kind Nee Ja

Bron: kinderneurologie.eu

Lees meer: Rond deze leeftijd hebben kinderen meer last van nachtmerries

Wanneer de huisarts inschakelen?

Als je kind last heeft van nachtangsten en je vertrouwt het niet, dan kun je altijd contact opnemen met je huisarts. Aan de hand van wat jij bij je kind hebt gezien, kan de arts de diagnose nachtangsten vaststellen. Het is dan niet nodig om je kind verder te laten onderzoeken.

Mocht de huisarts het niet zeker weten, dan kan hij jullie doorverwijzen om een EEG te laten maken. EEG is de afkorting van elektro-encefalogram. Dit is een onderzoek waarbij de hersenactiviteit elektrisch wordt gemeten. Elektroden op het hoofd van je kind registreren elektrische activiteit (hersengolven) in de hersenen. Er wordt dan gekeken naar de normale activiteit van de hersenen en naar de afwijkende activiteit die normaal niet thuishoort in een EEG.

Wat kun je tegen nachtangsten doen?

Kinderen die lange tijd last hebben van nachtangsten, kunnen in uitzonderlijke gevallen medicijnen voorgeschreven krijgen. Die medicijnen helpen de aanvallen te voorkomen. Toch zal een huisarts niet zo snel medicijnen voorschrijven, omdat je kind geen last heeft van de aanvallen en er ook niets schadelijks aan overhoudt. Dit zou je zelf kunnen doen als je kind last heeft van nachtangsten:

  1. Maak je kind niet wakker: het is misschien voor jou een naar gezicht, maar het is beter om je kind niet wakker te maken als hij een nachtangst heeft. Juist door te proberen hem wakker te maken, duurt de aanval langer. Als je wilt, kun je er wel bij blijven, maar blijf rustig en stil tot je kind weer normaal slaapt.
  2. Maak je kind van tevoren wakker: als je kind frequent last heeft van nachtangsten (en dus op dezelfde tijdstippen zo’n aanval krijgt), kun je hem een kwartier voor de aanval begint wakker maken. Laat je kind bijvoorbeeld plassen of een slokje water drinken en leg hem dan weer in zijn bed. Bij veel kinderen met nachtangsten helpt dit.
  3. Veilige slaapomgeving: let op een veilige slaapomgeving, zodat je kind zich niet kan bezeren als hij een aanval krijgt.
  4. Vaste slaaptijden en slaapritueel: probeer je kind elke avond op een vast tijdstip naar bed te brengen en zorg voor een vast slaapritueel. Het geeft duidelijkheid en biedt veiligheid. Lees dus een verhaaltje voor, doe een nachtlampje aan, sluit af met een liedje en een kus en ga weg. Het is niet gek als je kind even huilt. Hij wil niets liever dan dat je blijft of hij moet de dag nog even verwerken. Dat hoort er nu eenmaal bij.
  5. Logeren: stel dat je kind ergens gaat logeren, dan is het handig als je aan andere ouders, opa’s of oma’s vertelt wat er kan gebeuren tijdens zo’n aanval en wat zij dan het beste kunnen doen.

Lees meer: Met dit slaapritueel slaapt je kind beter

Wanneer verdwijnen nachtangsten?

Bij de meeste kinderen verdwijnen de nachtangsten spontaan als ze vijf jaar zijn. Een klein deel van de kinderen heeft hier nog last van als ze tien jaar zijn. Van de volwassenen heeft één op de honderd nog last van nachtangsten.

Wel kunnen kinderen die eerder last hebben gehad van nachtangsten, gaan slaapwandelen als ze ouder zijn. Verder ontwikkelen kinderen met nachtangsten zich normaal en houden ze hier niets aan over.

Lees meer: Slaaptips voor als je kind niet kan slapen