ruzie kinderen

Ruzie tussen kinderen: 5 tips om het op te lossen

Waar kinderen samen spelen, kan ruzie ontstaan. Tussen vriendjes onderling, of tussen broers en zussen. Hoe ga je hier als ouder mee om? En hoe zorg je dat een ruzie niet uit de hand loopt maar wordt opgelost?

Kinderen en ruzie maken

Het is alsof ze het erom doen. Altijd als je denkt: wat zijn ze toch gezellig aan het spelen, is het bingo. Je kind rukt een auto uit de handen van een vriendje, en het vriendje barst in tranen uit. Ook tussen broers en zussen kan er regelmatig strijd zijn. De oudste heeft bijvoorbeeld het idee dat de jongste meer mag. Hij reageert dat op de jongste af door hem dom of klein te noemen. De jongste verweert zich op zijn manier, slaat van zich af en het conflict is geboren.

Advertentie

Ruzie kan ontstaan door allerlei oorzaken. Zo kan ruzie voortkomen uit frustratie, jaloezie of onbegrip. Ruzies kunnen erg van elkaar verschillen: jongens gaan elkaar eerder fysiek te lijf, terwijl meisjes onderling meer hun woorden gebruiken of een koude oorlog voeren en elkaar gaan negeren.

Ruziemaken verschilt per leeftijdsfase

Het verschilt per leeftijd hoe een ruzie verloopt. Bij dreumesen en peuters ontstaat ruzie vaak omdat ze hetzelfde speeltje willen hebben. Bij zo’n ruzie kun je er als ouder meestal makkelijk voor zorgen dat het niet uit de hand loopt, bijvoorbeeld door beide kinderen een ander interessant speeltje aan te bieden. De ruzie is dan vaak snel weer voorbij en vergeten.

Bij kleuters ontstaat ruzie vaak omdat kinderen in de leeftijd van 4 tot 7 jaar nog erg egocentrisch zijn. Ze willen graag alles zelf doen zoals op het knopje drukken, de tv-zender kiezen, een koekje pakken enzovoort. Ze denken niet na over wat het andere kind wil en kunnen zich nog niet goed in de gevoelens van een ander verplaatsen. Kinderen van deze leeftijd kunnen achteraf ook nog niet goed vertellen waarom er nou eigenlijk ruzie was. Wat ze wel heel goed kunnen, is klikken. Ze weten dondersgoed wat de regels zijn. Houdt een ander kind zich daar niet aan, dan vertellen ze dat maar wat graag aan hun vader of moeder. Wat het andere kind natuurlijk niet prettig vindt, waardoor er opnieuw een conflict kan ontstaan.

Vanaf een jaar of 8 kunnen kinderen zich in de gevoelens van een ander verplaatsen. Dat maakt dat ze ruzies zelf makkelijker kunnen oplossen. Ruzies ontstaan nu vaak om andere redenen: zo zijn kinderen tussen de 8 en 12 jaar vaak erg competitief. Onschuldige spelletjes als tikkertje of voetbal kunnen daardoor zomaar in ruzie uitlopen. Op deze leeftijd begint je kind ook zijn eigen mening te ontwikkelen, waardoor hij zich kan gaan verzetten tegen de geldende regels in huis. Als een jonger kind zich netjes aan de regels probeert te houden, terwijl het oudere kind zich er niets meer van aantrekt, kan dat ook tot ruzie leiden.

Lees ook: Zo ontdek je de talenten van je kind

Het nut van ruziemaken

Op zich is ruzie maken niet slecht. Kinderen leren ervan hoe ver ze kunnen gaan in hun communicatie. Wanneer en hoe maak je iemand boos? Hoe leg je het weer bij? Er zijn allerlei vaardigheden die je kind oefent door ruzie te maken, maar vooral door de ruzie weer op te lossen:

  • discussiëren
  • argumenteren
  • je gevoelens uiten naar iemand anders
  • je inleven in de gevoelens van iemand anders
  • voor jezelf opkomen
  • onderhandelen
  • samen een oplossing bedenken of een compromis sluiten

Daarnaast helpt ruziën bij het vinden van je eigen individualiteit. Je kind leert dat er verschillen zijn tussen hem en andere kinderen, waardoor er conflicten of discussies kunnen ontstaan. Maar hij leert ook dat je ondanks die verschillen toch met elkaar kunt spelen, als je de ruzie weer op een goede manier oplost.

Tip: Zo boost je het zelfvertrouwen van je kind

Ruzie tussen broertjes en zusjes

Uit onderzoek blijkt dat er in Nederlandse gezinnen gemiddeld twee keer per week een flinke ruzie ontstaat tussen broertjes en zusjes. De reden dat broers en zussen vaak ruzie hebben is simpel: hoe meer contact er tussen kinderen is, hoe vaker er conflicten (kunnen) ontstaan. Broertjes en zusjes zijn nou eenmaal veel op elkaar aangewezen. Ze zitten samen aan tafel tijdens het eten, ze spelen samen, kijken samen televisie, voeren gesprekken. Dat kan heel gezellig zijn, maar het is niet gek dat het ook weleens misgaat. De ene keer gaat het om wat gekibbel, maar het kan ook echt een knallende ruzie worden: tot slaan en schoppen aan toe. Het kan gaan om simpele dingen; een speeltje dat wordt afgepakt, een bakje chips dat voller is dan het andere bakje. Maar vaak is er ook nog een onderliggende oorzaak, zoals het gevoel van ongelijke behandeling, of het gevoel dat de ander altijd de baas speelt.

Ruzies tussen broers en zussen zijn vaak heviger dan ruzies tussen vriendjes en vriendinnetjes. De reden daarvoor is dat een ruzie tussen kinderen in een gezin niet gelijk de relatie kapot maakt. Een vriendje kan na een flinke ruzie zeggen dat hij nooit meer met je kind wil spelen. Een broer of zus kan dat ook zeggen, maar de volgende dag zitten ze toch weer samen aan het ontbijt. Het heeft dus veel minder consequenties voor de relatie, een ruzie met broers en zussen is daardoor ‘veiliger’. Daarom gebruiken kinderen de ruzies met hun broer en zus vaak ook om te testen hoever ze kunnen gaan. Vervelend voor jou als ouder, maar voor je kind is het leerzaam. Hij leert zo allerlei vaardigheden, zoals onderhandelen en grenzen stellen.

Maak je geen zorgen als je kinderen vaak ruzie hebben; het betekent niet dat ze geen goede band hebben. Uit onderzoek blijkt juist dat een liefdevolle, warme band tussen broers en zussen meestal gepaard gaat met regelmatig geruzie.

Lees ook: Dit is waarom broers en zussen zo vaak ruzie maken

Ruzie met andere kinderen

Je kind kan ook ruziemaken met andere kinderen, zoals met klasgenootjes, kinderen uit de buurt, of zelfs met zijn allerbeste vriendje of vriendinnetje. Dat hoort erbij, kindervriendschappen zijn nog erg veranderlijk. Je kunt je kind en zijn vriendje het beste zelf de situatie laten oplossen, tenzij het echt uit de hand loopt en ze elkaar pijn doen.

Je kunt eventueel naderhand bij je kind peilen of hij het nog leuk vindt om met dat vriendje te spelen, of niet. Maar probeer daar niet in te sturen. Meestal vindt zo’n vriendschap zelf wel zijn weg, of kiest je kind uiteindelijk toch liever voor een ander vriendje of vriendinnetje.

Lees ook: 7 ingrediënten voor een succesvol speelafspraakje

Omgaan met geruzie tussen kinderen

Ruziemaken is dus nuttig voor kinderen. Maar wat het met jou als ouder doet, is een ander verhaal. Je kunt je enorm ergeren aan het gebekvecht en het geschreeuw. En je wilt al helemaal niet dat je kinderen elkaar fysiek pijn gaan doen. Niet zo gek als je de neiging hebt om in te grijpen. Toch kun je dat beter niet doen.

Maar hoe moet je dan reageren? Bedenk eerst hoe je tot nu altijd hebt gereageerd als er ruzie was. Ga je je er snel mee bemoeien of hou je het van een afstand in de gaten? Als je ruziënde kinderen veel aandacht krijgen, is dat voor hen misschien juist een reden om het te blijven doen. Het maakt ook uit hóe je reageert. Word je boos? Word je onderdeel van hun ruzie door partij te kiezen? Stop daar dan mee. Kijk eens wat er gebeurt als je afwacht en niks doet. Ruziemaken is namelijk pas echt leerzaam als kinderen de ruzie uiteindelijk zelf oplossen. Laat je kinderen kortom eerst even samen aanmodderen. De één wil dit, de ander wil dat, maar wie weet vinden ze daar samen een oplossing voor. Kinderen leren al doende; tijdens hun gekibbel leren ze argumenten aan te voeren en te onderhandelen. Kinderen zijn heel vindingrijk, dus misschien sluiten ze wel een compromis die jij niet had kunnen bedenken. Je staat er versteld van waar ze mee komen.

Vind je het heel moeilijk om je er niet mee te bemoeien, trek je dan even terug in een kamer waarvan de deur dicht kan. Doe dit overigens alleen bij wat oudere kinderen (vanaf een jaar of acht) en als je zeker weet dat ze elkaar niet zullen verwonden. Jongere kinderen zijn nog heel zelfgericht. Ze moeten nog leren om bij het spelen rekening te houden met elkaar, en zijn nog niet in staat om er al pratend uit te komen als de één iets anders wil dan de ander.

Tips: een ruzie oplossen tussen je kinderen

Als het je kinderen niet lukt om de ruzie zelf op te lossen, kun je een handje helpen. Dit doe je in vijf stappen:

  1. Laat beide kinderen hun verhaal vertellen
    Geef aan dat je van beide kinderen wilt horen wat er aan de hand is en dat ze elkaar moeten laten uitspreken. Stel je bij de ‘reconstructie’ open op: ‘Ik zie tranen. Is er iets gebeurd?’ Probeer daarbij op ooghoogte van de kinderen te zitten. Dan voelt het alsof je in hun wereld komt en wordt het probleem ‘ons probleem’. Vervolgens kun je hun gevoelens verwoorden. Zeg bijvoorbeeld: ‘Dus jij voelt je aangevallen omdat je zus je stom noemt’. Probeer op deze manier te achterhalen waar de ruzie door is ontstaan.
  2. Stel het probleem vast
    Als je beide verhalen hebt gehoord, gaan jullie samen op zoek naar een oplossing, met jou als bemiddelaar. Help de kinderen op weg door het probleem duidelijk te benoemen. Vervolgens vraag je ze allebei hoe ze denken dit conflict te kunnen oplossen. Leg de focus daarbij echt op de oplossing, niet op wie er schuldig is aan de ruzie. Zorg er ook voor dat jij geen scheidsrechter wordt en geen oordeel velt. Als je een oordeel velt, zal er waarschijnlijk één kind tevreden zijn, maar het andere kind niet. En dat is niet de bedoeling: uiteindelijk moeten de kinderen zelf samen tot een oplossing komen. Ga door met samen zoeken tot alle partijen tevreden zijn. Dat kost tijd, maar de meeste kinderen worden er meteen rustiger van. Zo leren ze hoe je een ruzie bijlegt door te overleggen.
  3. Geef emoties de ruimte
    Geef bij het oplossen van een conflict de kinderen de ruimte om hun emoties te tonen. Ze moeten achteraf het gevoel hebben dat ze konden vertellen wat hen dwarszit. Ontlading zorgt ervoor dat negatieve ervaringen zich niet opstapelen in het kinderhoofd. Als kinderen zich geremd voelen zich te uiten, kan fysiek contact wonderen doen. ‘Sorry’ zeggen, troosten en de ander een dikke knuffel geven, raakt de emotie.
  4. Blik samen terug
    Voor kinderen voelt het oplossen van een conflict als een overwinning. En overwinningen moet je vieren. Daarom kun je later nog even terugblikken: wat was er aan de hand en hoe hebben jullie het opgelost? Geef ze daar een dikke pluim voor. Terugblikken is ook belangrijk als het conflict niet zonder slag of stoot kon worden opgelost. Benoem dan wat er wél goed ging, zodat je het toch positief kunt afsluiten. Daarnaast kun je ook wat positieve afspraken maken voor de volgende keer: ‘als dit nog een keer gebeurt, hoe gaan jullie dan reageren?’ Maak een concreet plan en laat je kinderen daarover meedenken. Als ze dan nog een keer ruzie krijgen, kun je die afspraken benoemen.
  5. Later verder praten
    Misschien wil je al dat geruzie tussen je kinderen het liefst zo snel mogelijk weer vergeten, maar het kan geen kwaad om er later nog eens verder over te praten. Misschien proberen je kinderen je indirect iets te vertellen met hun geruzie. Een van hen kan het idee hebben altijd de schuld te krijgen of achtergesteld te worden. Misschien is er sprake van jaloezie. Kun je daarachter komen door op een rustig moment met ieder apart te praten? Soms helpt het uitspreken van frustraties al om het aantal conflicten te verminderen.

Lees meer: Welk type kind heb jij?

Tips bij hevige ruzies tussen kinderen

Nog een aantal tips als je kinderen vaak en/of hevig ruzie maken:

  • Zet de kinderen liever niet apart. Dan wordt de ruzie namelijk niet opgelost, maar genegeerd of vermeden. Op die manier wordt het conflict niet opgelost en leren de kinderen er niks van. Ook als het een heftige ruzie is waarbij duidelijk een ‘dader’ is die de ander pijn heeft gedaan of heeft gekwetst, is het goed om ze bij elkaar te houden, zodat de dader de gevolgen ziet van zijn daden.
  • Zijn de kinderen echt heel erg boos op elkaar en niet voor rede vatbaar, dan kun je ze wel eerst even apart nemen zodat ze weer rustig worden. Als ze een beetje zijn bijgekomen, breng je ze weer bij elkaar en laat je hen allebei hun verhaal vertellen, zodat jullie samen het conflict kunnen oplossen.
  • Heb je niet gezien wat er is gebeurd? Ga dan niet liever interpreteren wat er is gebeurd. Misschien denk je wel direct: ‘de oudste heeft natuurlijk weer de baas gespeeld’, of ‘de jongste heeft vast weer iets afgepakt’. Misschien heb je gelijk, maar misschien ook niet. Het kan heel frustrerend voor je kind zijn als jij er al gelijk vanuit gaat dat hij iets heeft uitgespookt. Zeker als je ongelijk hebt, dan is dat niet eerlijk naar je kind toe.
  • Wordt er weleens geslagen, geschopt of gebeten tijdens een ruzie, leer je kind dan dat terugslaan, schoppen of bijten geen oplossing is. Leer je kind dat hij in zo’n geval moet weglopen en hulp moet vragen bij een volwassene.
  • Hanteer duidelijke regels. Er zijn kinderen die bijna altijd het onderspit delven in een conflict, voor hen is het belangrijk dat er duidelijke regels zijn waar ze op terug kunnen vallen. Spreek af hoe je kind zijn eigen grenzen aangeeft en die van een ander respecteert. Gebruik bijvoorbeeld de zin: ‘Stop, hou op. Ik wil het niet.’ Als je kind dit zinnetje zegt, dan is zijn grens bereikt en moet de ander luisteren en zijn excuses aanbieden.

Lees ook: Zo leer je je kind ‘sorry’ zeggen

Ruzie voorkomen

Ruzies zijn niet te voorkomen. Dat is ook niet nodig, omdat ruzies belangrijk zijn voor de ontwikkeling van je kind. Toch zouden veel ouders willen dat hun kinderen wat minder vaak ruzie zouden maken, of wat minder hevig. En dat kun je wel voor elkaar krijgen. Een aantal tips die hierbij kunnen helpen:

  • Benoem positief gedrag
    Zie je je kinderen een keer heel lief samen spelen? Geef ze daar dan een compliment voor. Benoem ook dat je het fijn vindt als ze het zo leuk hebben samen. Zijn ze aan het kibbelen en komen ze zonder jouw hulp tot een compromis? Geef ze dan ook een dikke pluim. Laat merken dat je hebt gezien hoe goed ze het probleem hebben opgelost.
  • Vergelijk je kinderen niet met elkaar
    Veel ruzies hebben een onderliggende reden; bijvoorbeeld een ouder kind dat jaloers is op het jongere kind. Probeer dus rivaliteit onder je kinderen te voorkomen. Vertel elk kind regelmatig welke eigenschappen je zo leuk aan hem of haar vindt. Maak nooit vergelijkingen met een broertje of zusje, daardoor kan rivaliteit ontstaan.
  • Geef individuele aandacht
    Een kind wil zich persoonlijk gehoord voelen door zijn ouder(s), ook als hij nog broers of zussen heeft. Daarom is het belangrijk om al je kinderen regelmatig individuele aandacht te geven. Neem elke dag even een momentje met elk kind, los van elkaar dus. Lekker even op schoot, of samen kletsen aan tafel, of nog even napraten en knuffelen in bed voor het slapengaan. Probeer ook af en toe een uitje te plannen met één van je kinderen.
  • Lees boekjes over ruzie
    Net als dat er veel kinderboeken over zindelijkheid zijn, zijn er ook veel boekjes over ruziemaken. Met behulp van zo’n boekje kun je met je kind oefenen hoe hij met ruzies of boosheid om moet gaan. Bijvoorbeeld Kikker is boos, een boek dat gaat over het herkennen van emoties. In de bibliotheek zijn nog veel meer boekjes te vinden voor verschillende leeftijdscategorieën.

Lees ook: Deze sociale vaardigheden moet je kind leren en de reden waarom ze zo belangrijk zijn

Dit artikel is tot stand gekomen en goedgekeurd door artsen en andere (medische) deskundigen van het Ouders van Nu expertteam.

Tischa Neve

Kinderpsycholoog

Tischa Neve is kinderpsycholoog, en opvoedkundige, moeder van Dim en pleegmoeder. Sinds het opvoedtv-programma Schatjes (2006) waarin zij ouders coachte, richt zij zich op het inspireren en ondersteunen van ouders en professionals bij de opvoeding en het grootbrengen van kinderen. Ze schreef het inspiratieboek voor leuker en makkelijker opvoeden, waar praktische tips in staan die je direct in de praktijk kunt brengen bij het opvoeden van je kind.

Contact
Website
Facebook
Instagram