veilig internetten

Veilig op internet: hoe bescherm je je kind online?

Filmpjes kijken, spelletjes spelen, huiswerk maken: veel kinderen zijn regelmatig online bezig. Super leuk, maar er zitten ook risico’s aan. Goed dus om te weten hoe je kind tegen de online gevaren kunt beschermd, zodat hij veilig kan internetten.

Kind veilig online

De eerste stap naar online veiligheid is bewustzijn. Als je weet welke gevaren er zijn, en hoe je je kind hier tegen kunt beschermen, kun je de risico’s verminderen. Daarom is het belangrijk dat je eerst samen met je kind online op verkenning gaat. Zo kan je je kind stap voor stap wegwijs maken. Daarnaast kun je gebruik maken van technische oplossingen, zoals het instellen van digitaal ouderlijk toezicht op de computer, tablet of smartphone.

Advertentie

Wat je ook doet om je kind veilig te laten internetten, honderd procent garantie heb je nooit. Daarom is het slim om altijd in de buurt te zijn als je kind online is, zodat je een oogje in het zeil kunt houden en meteen hulp kunt bieden wanneer er online iets gebeurt waarvan je kind bijvoorbeeld schrikt of pesten.

Veilig internetten: online gevaren

Uit recent onderzoek onder Nederlandse ouders met kinderen tussen vier en twaalf jaar blijkt dat 91 procent van de ouders zich zorgen maakt over de gevaren van het internet. Vijftien procent de ouders geeft aan dat hun kind een vervelende ervaring op internet heeft gehad. Het meest genoemd worden: in aanraking komen met porno, benadering door een onbekende volwassene en online pesten. Hier alle online gevaren voor je kind op een rijtje:

  1. Ongeschikte beelden

    Wist je dat ruim de helft van de basisschoolkinderen weleens per ongeluk online porno voorbij heeft zien komen? Zonder het instellen van ouderlijk toezicht of andere technische vormen van bescherming, kunnen kinderen onbelemmerd rond surfen op internet en dus alles zien wat er maar te zien is. Ook content die niet voor hun ogen geschikt is. Als je kind zulke beelden ziet, kan hij angstig worden. Met slecht slapen of zelfs nachtmerries tot gevolg.

  2. Grooming: digitaal kinderlokken

    Bij grooming benadert een volwassene via internet een kind voor seksueel contact. Vaak door zich anders voor te doen dan hij is, om zo het vertrouwen te winnen van het kind. Groomers zoeken vaak contact via apps waar vooral kinderen op actief zijn, zoals Minecraft en TikTok, en via social media zoals Instagram. Met de chatfunctie probeert de groomer een kind te verleiden om seksuele handelingen te doen en deze te delen via de camera. Of er wordt gevraagd om naaktfoto’s. Soms gaan groomers zover dat ze proberen om een afspraak in ‘real life’ te maken.

    Gesprekken via de chat en social media zijn niet openbaar en dus moeilijk te controleren (behalve via sommige versies van digitaal ouderlijk toezicht). Zorg daarom dat je kind altijd bij jou in de buurt is als hij online bezig is, zo kun je zijn gezichtsuitdrukking en reacties volgen, en ingrijpen als het nodig is. Waarschuw je kind verder voor digitale kinderlokkers en spreek af dat hij nooit zonder overleg adresgegevens deelt, of een afspraak met iemand maakt.

    Lees ook: Wat is grooming, en hoe ga je hier als ouder mee om?

  3. Cyberpesten: digitaal pesten

    Steeds meer kinderen worden het slachtoffer van cyberpesten. Dit kan op allerlei manieren, bijvoorbeeld via WhatsApp, in chats en ‘ in ‘comments’ op social media. De roddels en ruzies die vroeger vooral op het schoolplein speelden, verplaatsen zich zo naar een online omgeving. Verder wordt er gepest door bijvoorbeeld ongevraagd foto’s van iemand te verspreiden, door nepaccounts aan te maken, te hacken of elkaars computers infecteren met een virus. Cyberpesten is voor kinderen helaas veel makkelijker dan ‘gewoon’ pesten, schelden en roddelen. Er is niemand die direct verhaal kan komen halen en er zijn geen volwassenen die kunnen ingrijpen. En deze manier van pesten heeft ook nog eens een grotere impact, omdat het niet stopt op bijvoorbeeld het schoolplein maar ook thuis doorgaat. Hou daarom de vinger aan de pols als het gaat om online pesten en maak je kind duidelijk wat wel en niet kan.

    Lees ook: Cyberpesten, wat is het en hoe ga je ermee om?

  4. Online challenges

    Een trend van de laatste jaren is het meedoen aan online challenges. Niet alleen onder volwassenen, maar ook onder kinderen. De meeste challenges zijn vrij onschuldig, denk aan de ice bucket challenge en de planking challenge (zolang je dat op een veilige plek doet). Maar helaas komen er soms ook challenges voorbij die levensgevaarlijk zijn en waarbij er ook daadwerkelijk kinderen gewond zijn geraakt of waarbij het zelfs fataal afliep. Zo kwamen in het verleden onder andere de choking challenge voorbij en de tide pot challenge, waarbij je wordt uitgedaagd om een vaatwastablet op te eten. Wil je voorkomen dat je kind meedoet aan een (gevaarlijke) online challenge? Praat erover. Tip: sta hier even bij stil als je (kind) mee wil doen met een challenge.

  5. Foto’s en video’s van je kind

    Een grappige video maken met TikTok of een gekke foto op Instagram zetten. Hoe onschuldig ook, er bestaat een kans dat je kind later spijt krijgt van het online delen van beelden. En ook andere kinderen kunnen zonder toestemming foto’s of video’s van jouw kind online zetten waar hij (later) niet blij mee is. En staat beeldmateriaal eenmaal online, dan is het heel lastig om het weer offline te krijgen. Het is dan ook heel belangrijk om je kind bewust te maken van de mogelijke gevolgen van het online delen van foto’s en video’s. Hou verder ook in de gaten wat hij online deelt.

    Lees ook: Foto’s van je kind op social media, dit moet je weten

  6. Fake news en hoaxes

    Niet alle informatie op internet is betrouwbaar. Helaas is het vaak moeilijk te beoordelen of iets klopt of niet, zeker ook voor kinderen. Iedereen kan online publiceren wat hij wil. Nepnieuws en hoaxes bestaan dan ook al zolang het internet bestaat, en sinds de opkomst van sociale media verspreidt het zich in snel tempo. Ook ziet nepnieuws er steeds echter uit en is het moeilijk te onderscheiden van echt nieuws. Leer je kind daarom kritisch te zijn en niet blind te vertrouwen op de juistheid van informatie op internet.

    Lees ook: Hoe maak je kinderen mediawijs?

  7. Ongewenste of onverwachte aankopen

    Een online aankoop is zo gedaan. Ook door je kind. Zeker als hij spelletjes speelt waarbij je extra credits of nieuwe levels kunt kopen. Dit worden in-app aankopen genoemd. De makkelijkste manier om dit te voorkomen is door ouderlijk toezicht in te stellen op je computer of in-app aankopen onmogelijk te maken of te beveiligen met een wachtwoord op de tablet of smartphone .

  8. Extreme reacties of scheldpartijen

    In de comments op social media en onder Youtube-filmpjes wordt soms heel wat gescholden. Ook kunnen er behoorlijk extreme reacties bij een foto of filmpje staan: veel extremer dan wat je kind in het dagelijks leven hoort. Leer je kind dat dit soort scheldberichten of extreme reacties een vervelend, maar jammer genoeg onvermijdelijk onderdeel van de communicatie op het internet vormen. En dat hij het niet letterlijk moet nemen en vooral dat hij er niet op moet reageren

  9. Spam en virussen

    Een ander risico zijn virussen en ongewenste reclames of mailtjes (malware of spyware). Een actueel antivirusprogramma op je computer installeren is dan ook een must. Maak daarnaast afspraken met je kind; bijvoorbeeld dat hij nooit klikt op linkjes in comments onder een foto of video en dat hij nooit zijn e-mailadres noemt op social media. Er zijn speciale programma’s die internet scannen op alles met een @ erin en zo miljoenen mailadressen verzamelen om spam aan te versturen.

Tips: veilig internetten

Aangezien je natuurlijk niet de hele dag op de vingers van je kind kunt kijken, zeker niet als hij wat ouder is, hier een aantal tips om de online veiligheid van je kind te vergroten.

  1. Praat met je kind

    Voor de online veiligheid is het belangrijk om regelmatig en op een positieve manier met je kind te praten over zijn online gedrag en wat hij allemaal tegenkomt: over de leuke dingen, maar ook over de risico’s en wat je er tegen kan doen. Bespreek verder dingen die langskomen in het nieuws, zoals online challenges of een megapopulaire game. Maak zijn online gedrag liefst zelfs onderdeel van het dagelijkse praatje met je kind. Naast ‘Hoe was het op school?’, ‘Met wie heb je gespeeld?’ kun je ook af en toe vragen: ‘Wat heb je vandaag online gedaan?’ Zo blijf je in contact en kun je in de smiezen houden of er zaken spelen die aandacht nodig hebben. Doe dit niet alleen als je kind jong is, maar juist ook als hij wat ouder is en je minder zicht hebt op wat hij uitspookt.

  2. Digitaal ouderlijk toezicht instellen

    Zo kun je je kind beschermen tegen bepaalde content, en volgen wat hij online doet. Bovendien kun je tijdslimieten instellen, zodat je kind niet langer online kan dan is afgesproken. Je kan ouderlijk toezicht regelen via je internetprovider, het besturingssysteem of via (een app van) externe partijen. Meestal is dit gratis. Ga toch liever voor een betaalde optie via externe partijen, want die zijn meestal het meest compleet. Deze opties kunnen namelijk op verschillende apparaten worden geïnstalleerd en ze draaien los van een bepaald besturingssysteem of browser. Eén versie van ouderlijk toezicht is zo voldoende om alle apparaten te beveiligen.

  3. Beveilig de camera

    Vertel je kind hoe hij moet omgaan met de camera van de computer/tablet/smartphone en welke risico’s er zijn aan het gebruik. Beveilig de camera’s op de verschillende apparaten daarnaast ook tegen hackers die je kind zo ongemerkt filmen. De makkelijkste oplossing is om de lens af te plakken.

  4. Stel een kinderzoekmachine in

    Er bestaat een aantal zoekmachines die alleen resultaten tonen die voor kinderen geschikt zijn. Zo voorkom je bovendien dat je kind zelf op onderwerpen zoekt die nog niet geschikt voor hem zijn.

  5. Youtube Kids

    Kijkt je kind graag naar video’s? Laat hem dit dan doen op YouTube Kids. Deze kindvriendelijke versie van YouTube heeft categorieën voor verschillende leeftijden. Ook kun je de schermtijd beperken of bepaalde video’s blokkeren. Zo voorkom je dat je kind via het doorklikken bij video’s terechtkomt die niet voor hem geschikt zijn.

Lees ook: Hoe herken je geschikte apps voor kinderen?

Meer informatie?

Frederique Olland

Mediapedagoog

Frederique Olland is mediapedagoog, kindertherapeut en moeder van twee zoons. In haar eigen praktijk Bij Frederique werkt zij met kinderen, jongeren en hun ouders. Als expert bij Bureau Jeugd en Media verzorgt Frederique workshops en blogs over mediaopvoeding. Daarnaast is zij vrijwilliger bij De Kindertelefoon.