is melk gezond

Is melk gezond voor je kind?

De eerste paar maanden drinkt je baby alleen borst- en/of flesvoeding. Als hij daarnaast ook groente- en fruithapjes begint te eten, blijven melk en melkproducten belangrijk voor zijn groei en ontwikkeling. Waarom is dat en wat zijn de alternatieven als je kind geen melk wil of kan drinken?

Vanaf wanneer ‘gewone’ melk en waarom? 

Melkvoeding blijft tot ongeveer 8 maanden de belangrijkste bron van voedingsstoffen. Als je borstvoeding geeft dan past de voeding zich vanzelf aan aan de ontwikkelingsfase waarin je kind zit. Als je kunstvoeding geeft ga je na 6 maanden over op opvolgmelk, dit is beter afgestemd op de behoefte van je kind. Zo bevat opvolgmelk meer ijzer. Je kind krijgt daarvan een voorraadje mee bij de geboorte, maar het is belangrijk dit weer tijdig aan te vullen. Ook als je rond een half jaar stopt met borstvoeding is opvolgmelk een verstandige keuze. 

Gewone melk geef je pas vanaf één jaar omdat het te weinig ijzer en te veel eiwit bevat, dit laatste kunnen de nieren van een te jong kind nog niet aan. Af en toe een slokje of een klein bakje yoghurt is vanaf 8 maanden niet meteen schadelijk, zolang het geen grote hoeveelheden zijn en het geen voeding vervangt. Na een fase met oefenhapjes kan je de maaltijden zo groot maken dat ze een melkvoeding kunnen vervangen, doe dit stapsgewijs. Neem de tijd om de porties steeds groter te maken.

Tip: handig voedingsschema voor baby’s vanaf 8 maanden.

Belangrijke vitamines en voedingsstoffen in melk

In melk en zuivelproducten (zoals karnemelk en yoghurt) zitten veel stoffen die kinderen nodig hebben. Melk levert eiwitten, calcium, B2 en B12. Deze voedingsstoffen zijn hard nodig om te groeien. Zo is calcium nodig voor sterke tanden en botten, vitamine B2 voor de energievoorziening van het lichaam en vitamine B12 voor de aanmaak van rode bloedcellen. Die cellen zijn nodig om zuurstof in het bloed te vervoeren. 

Ook is vitamine B12 nodig voor een goede werking van het zenuwstelsel. In melk zitten ook eiwitten die belangrijk zijn voor een goede gezondheid. Eiwit verzadigt goed en is belangrijk om spierweefsel in stand te houden. Zo werkt het afweersysteem van je kind.

Vitamine D zorgt ervoor dat de calcium uit o.a. melk goed wordt opgenomen. Dit is heel belangrijk voor sterke botten en tanden, maar ook voor het in standhouden van een goede spierfunctie.  Ook als je overgaat op gewone melk blijft het advies om je kind tot 4 jaar extra vitamine D te geven via de druppels of tabletjes.

Lees ook: Vitamine D, A en K: wat heeft je baby extra nodig?

Hoeveel melk per dag drinken?

Het Voedingscentrum adviseert iedereen om elke dag melk en melkproducten te drinken en te eten. Dit kan een glas gewone melk of karnemelk zijn, maar ook een schaaltje yoghurt.

Vanaf 1 jaar

Als je kind een jaar is, kun je gewone melk geven in plaats van opvolgmelk. Het kan zijn dat je kind even moet wennen aan de smaak. Je kunt dan eerst de helft opvolgmelk en de helft gewone melk in een flesje doen. Vervolgens geef je steeds minder opvolgmelk en meer gewone melk.

Een kind van één tot vier jaar heeft per dag ongeveer 300 milliliter melk of melkproducten nodig. Dit komt neer op twee bekertjes. Meer hoef je niet te geven. Melk verzadigd behoorlijk en als je teveel geeft houdt je kind misschien te weinig eetlust over voor de hoofdmaaltijden, terwijl ze daar ook de nodige voedingsstoffen uit moeten binnen krijgen. Mocht je kind echt geen melk willen drinken dan kun je ook yoghurt, kwark of vla geven.

Tip: dit zijn superfoods voor je baby

Mager, halfvol of vol?

In melk en melkproducten zitten verzadigde (dierlijke) vetten. Vooral in volle melk, volvette kaas en roomboter zitten verzadigde vetten. Er wordt een verband gelegd tussen verzadigde vetten en hart- en vaatziekten, al zijn niet alle deskundigen het daarover eens. Het Voedingscentrum adviseert magere of halfvolle producten. Aangezien kinderen in de groei wel voldoende vetten nodig hebben is het niet nodig om van alles de ‘magere’ variant te kiezen en kun je die prima afwisselen met halfvol of helemaal voor halfvol kiezen. 

Lees meer: Hoeveel moet je baby of kind drinken per dag?

Speciale peutermelk nodig?

Je kind mag vanaf een jaar op gewone melk over, maar er wordt ook peuter- of dreumesmelk aangeboden waaraan vitamine D en ijzer zijn toegevoegd. Als je kind dagelijks vitamine D via druppels of tabletjes binnenkrijgt en gevarieerd eet volgens de schijf van vijf is deze ‘speciale’ melk niet nodig of ‘gezonder’ dan gewone melk aangevuld met gevarieerde voeding.

Koemelkallergie

Voor de meeste kinderen is melk een goede en gemakkelijke manier om de juiste voedingsstoffen binnen te krijgen, maar voor sommige kinderen kan het drinken van melk of het eten van bepaalde melkproducten allerlei klachten veroorzaken. Bij het vermoeden van een allergie is het heel belangrijk om het consultatiebureau of de huisarts te raadplegen.

De klachten en/of symptomen kunnen zeer uiteenlopend zijn van aard en ernst. Dit zijn de meest voorkomende klachten:

  • Huidklachten: jeuk, eczeem, netelroos (galbulten)
  • Maag-en darmklachten: overgeven, diarree, darmkrampen
  • Luchtwegklachten: astma, niesbuien
  • Algemene klachten: groeiachterstand en in zeldzame gevallen anafylactische shock

De meest voorkomende voedselallergie bij baby’s is een koemelkallergie. Dit wordt ook wel een koemelkeiwitallergie genoemd. Bij ongeveer 3500 baby’s wordt jaarlijks een koemelkallergie vastgesteld. Het is een lastige allergie omdat koemelkeiwit in alle melkproducten voorkomt, dus ook in flesvoeding. Ook borstvoeding kan koemelkeiwit bevatten.

Deze allergie komt meestal tot uiting in het eerste levensjaar en de klachten kunnen weer verdwijnen als kinderen ouder worden.

Dit zijn de meest voorkomende voedselallergieën in Nederland.

Oorzaak koemelkallergie

Als je baby last heeft van koemelkallergie ontstaat er een allergische reactie als koemelkeiwit in zijn bloed terechtkomt. Normaal wordt het voedsel in de darmen in stukjes gesplitst, die door de darmen worden gezeefd en in het bloed worden opgenomen.

Bij baby’s zijn de darmen nog niet volgroeid, waardoor ze stukjes koemelkeiwit doorlaten. Deze niet volledig verteerde eiwitten komen in de bloedbaan van je baby terecht. Bij sommige kinderen reageert het immuunsysteem daarop door antistoffen aan te maken. Die antistoffen veroorzaken allergische reacties.

Meer lezen: Mijn baby heeft koemelkallergie, wat nu?

Andere soorten melk

Als je kind allergisch is voor koemelk, kan hij waarschijnlijk ook niet tegen geitenmelk, schapenmelk, paardenmelk, kamelenmelk, buffelmelk en ezelmelk. Plantaardige alternatieven zijn amandelmelk, havermelk, rijstmelk en sojamelk. Ze lijken qua kleur en smaak wel op melk, maar mogen volgens de wet geen melk heten, daarom worden ze verkocht als –drink of –drank. Als je kind geen dierlijke melk verdraagt kunt je op zoek naar een plantaardig alternatief, maar bekijk dan wel goed de verpakking, zodat je kind voldoende voedingsstoffen binnenkrijgt. De voedingswaarde is doorgaans veel minder dan die van melk. 

Alternatieven zoals rijst, amandel, haver en kokosdrink bevatten veel minder eiwitten, calcium en B-vitamines dan gewone melk, die worden er soms wel aan toegevoegd. Sojadrink bevat wel evenveel eiwit als gewone melk (3,5 gram per 100 ml). Kies sojadrink waar ook calcium, vitamine B2 en B12 aan zijn toegevoegd en bij voorkeur zonder toegevoegde suiker.

Let op! De dierlijke koemelkvervangers en de plantaardige alternatieven worden in de eerste zes maanden afgeraden als vervanger van borst- of flesvoeding. Als je baby tussen de zes en twaalf maanden is, adviseert het Voedingscentrum moedermelk of opvolgmelk in plaats van koemelk of de andere alternatieven. Er zitten in die producten vaak niet genoeg belangrijke voedingsstoffen in zoals ijzer, calcium en vitamine B12.

Mocht je een keer geen opvolgmelk hebben dan kan een beetje gewone melk geen kwaad voor je baby. Maar als je baby te veel gewone melk drinkt, krijgt hij te weinig ijzer binnen. En teveel eiwit kan juist schadelijk zijn voor de nieren van je baby.

Lees meer: Hoe herken je allergie bij je kind?

Andere soorten melk vanaf 1 jaar

Als je kind ouder is dan één jaar, kun je hem in plaats van opvolgmelk een plantaardige drank (bijvoorbeeld sojadrink) geven. Als je kind een koemelkallergie heeft of je wilt zelf niet dat je kind koemelk drinkt, kies dan voor een sojadrink met voldoende eiwit en toegevoegd calcium en vitamine B12 en B2.

Lees meer: Belangrijke vitamines voor kinderen

Wanneer mag water?

Een pasgeboren baby mag nog geen water drinken. Vanaf deze leeftijd mag het wel. Lees hier hoe je dat aanpakt.

Is melk gezond?

In melk en melkproducten zitten allerlei voedingsstoffen en vitamines die je kind nodig heeft voor zijn groei en ontwikkeling. Als je je kind een alternatief geeft, is het belangrijk dat hij daarnaast ook de juiste stoffen en vitamines binnenkrijgt.

Volgens het Voedingscentrum kun je van één product niet zeggen of het gezond is, want het hangt er altijd van af hoeveel of hoe vaak je iets eet of drinkt. Wel staat melk (de magere en halfvolle varianten) in de Schijf van Vijf en dat betekent dat melk past in een gezonde voedingsstijl. 

Meer weten? Dit zijn gezonde tussendoortjes voor je baby

Susanne Verzuu

Voedings- en lifestylecoach

Susanne wil als coach graag alle info, adviezen en nieuwe inzichten over voeding en gezondheid filteren. Dit doet ze door de wetenschap te vertalen naar hands-on tips en haalbare duurzame aanpassingen in leefstijl. In haar werk begeleidt ze zowel volwassenen als kinderen naar een gezonde(re) toekomst. Susanne heeft zelf twee dochters.