ontwikkeling melkgebit

Ontwikkeling melkgebit bij peuters en kleuters

De meeste kinderen hebben hun melkgebit compleet als ze drie jaar worden. Hoe verzorg je de melktanden van je kind zo goed mogelijk? En wanneer begint het wisselen en krijgt je kind z’n blijvende gebit?

Het complete melkgebit

Meestal is het melkgebit rond het derde levensjaar van je kind compleet. Hoewel: er zijn ook kinderen die pas laat tandjes krijgen en dus ook pas later een volledig melkgebit hebben. Een compleet gebit bestaat uit twaalf tanden en acht kiezen. De kiemen en de kroon van de grotemensentanden en -kiezen zijn al af, maar zitten nog in de kaak verstopt. De wortels daarvan moeten nog groeien en dat duurt ongeveer drie jaar. Daarna zal je kind gaan wisselen en grotemensentanden krijgen.

Waarom een gezond melkgebit zo belangrijk is

Ook al is het melkgebit een tijdelijk gebit en krijgt je kind straks grotemensentanden, een goede verzorging is toch heel belangrijk. Gezonde melktanden vormen de basis voor een gezond blijvend gebit. Als je het moet goed  verzorgt, kan dat vervelende gevolgen hebben:

  • Als je kind door bijvoorbeeld een valpartij een melktand verliest, kan dit ruimteproblemen en scheefstand in het blijvende gebit veroorzaken.
  • Slechte melktanden zijn meestal het gevolg van een slechte verzorging: te weinig of niet goed poetsen of verkeerde voeding. Hierdoor kan ook het blijvende gebit slecht worden.
  • Ontstekingen kunnen schade toebrengen aan de nog niet doorgebroken tanden.
  • Melktanden en kiezen met gaatjes kunnen blijvende tanden die al zijn doorgekomen en ernaast liggen aantasten.

Melkgebit poetsen

Een goede mondverzorging begint natuurlijk met goed poetsen. Als het goed is, poets je al een keer per dag vanaf het moment dat je kind z’n eerste tandje kreeg met peuterpasta. Vanaf de tweede verjaardag van je kind moet je de tanden van je kind twee keer per dag poetsen. Poets rond de twee minuten per keer met een peuter- of kleuterborstel of vingerborstel. Vanaf vijf jaar kunnen kinderen poetsen met junior tandpasta. Gebruik dit tot je kind twaalf jaar is. Hier zit minder fluoride in, zodat het geen kwaad kan als je kind wat tandpasta doorslikt.

Kinderen zijn pas vanaf hun tiende jaar in staat om hun tanden goed zelfstandig te poetsen. Poets daarom tot en met het tiende levensjaar het gebit van je kind of poets het altijd nog even na.

Eten en drinken

Niet alleen poetsen is belangrijk om het gebit van je kind gezond te houden, ook het aantal eetmomenten en wat je kind eet. Probeer het aantal eetmomenten per dag te beperken tot maximaal zeven.

Vrijwel alles wat je kind eet en drinkt bevat (natuurlijke) suikers. Dit wordt door de bacteriën in de mond gebruikt als voedsel en zorgt daarmee voor een zuuraanval zo’n half uur na het eten of drinken. Tanden hebben de tijd nodig om hiervan te herstellen.

Dranken met koolzuur (Fanta, Cola) zijn een aanslag op het glazuur van tanden. Laat je kind dit dus liever niet drinken of spoel even na met water als hij toch eens een glas frisdrank drinkt. Lees ook: is appelsap gezond?

Zuigflescariës

Het drinken uit antilekbekers en flesjes is ook niet goed voor de tanden van je kind. Al helemaal niet als hier vloeistof in zit met suiker, zoals aanmaaklimonade of diksap. Laat je peuter daarom zo snel mogelijk uit een gewone beker drinken. Zo voorkom je dat je kind zuigflescariës krijgt, een vorm van tandbederf die begint bij de voortanden en later ook de andere tanden aantast, vooral de gladde tandvlakken. De tanden worden hierdoor wat bruin of geel en er kunnen gaatjes ontstaan.

Van melkgebit naar blijvend gebit

Tanden wisselen: de meeste kinderen wisselen hun eerste tanden als ze een jaar of vijf zijn. De melktanden gaan los zitten en vallen er vanzelf uit. In een enkel geval zal de tandarts de melktanden moeten trekken. Meestal begint het wisselen met de voortanden: het bekende fietsenrek.

Naast dat het melkgebit wisselt, breken er achter het melkgebit ook acht nieuwe grote kiezen door. Het wisselen is meestal klaar als je kind een jaar of dertien is. Het blijvende gebit is dan nog niet compleet. Als je kind achttien jaar of ouder is, komen er nog vier verstandskiezen door. Of niet, want deze zijn niet bij iedereen aanwezig.

Komen de eerste grote tanden scheef door, dan hoef je je daar geen zorgen over te maken. Vaak gaan ze vanzelf weer recht staan als de kaak van je kind verder groeit. Ook zien grotemensentanden er soms wel behoorlijk groot uit en zijn ze een stuk geler van kleur dan melktanden. Dit is normaal en als je kind straks een compleet blijvend gebit heeft, zie je hier niets meer van.

tandjes-baby

Wanneer naar de tandarts?

Als je kind een jaar of twee is, kun je hem voor het eerst meenemen naar de tandarts. Doe dit bijvoorbeeld als je zelf een controleafspraak hebt. Zo is het minder spannend voor je kind als hij straks zelf ook naar de tandarts moet. De eerste controle voor je kind kan dan wat later plaatsvinden. De meeste tandartsen zullen tijdens die controle alleen even in de mond van je kind kijken en bijvoorbeeld de tandjes tellen, om je kind zo vast te laten wennen aan tandartsbezoek. Vanaf dat moment krijgt je kind, net als jij, een periodieke oproep voor een controle.

Ongelukjes

Het is maar goed dat het melkgebit niet blijvend is, want zo’n 30% van de kinderen heeft wel eens een ongelukje waarbij een melktand beschadigd wordt, afbreekt of er zelfs uitvalt. Meestal heeft dit geen gevolgen voor het blijvende gebit. Als zoiets gebeurt, is het wel verstandig om het even te laten bekijken door de tandarts. Hij kan de schade eventueel herstellen en kijken of het gevolgen heeft voor het blijvende gebit.

Melktanden worden niet teruggezet. Probeer de tand wel terug te vinden zodat je weet dat hij niet is ingeslikt of ingeademd. Wanneer de tand niet door gewoon wisselen is losgeraakt, moet een tandarts naar het tandvlees kijken.

Wat kun je doen als een tand eruit is?

Kinderen spelen, klimmen, stoeien en hebben zo een wat groter risico op een ongelukje met hun gebit. Wat moet je doen als je kind door vallen of stoten zijn grotemensentand is kwijtgeraakt?

  • Het is belangrijk om snel te handelen. Een uitgevallen tand die binnen een uur wordt teruggeplaatst maakt een grotere kans op herstel. Bel dus zo snel mogelijk de tandarts of je meteen kan langskomen. Is de eigen tandarts niet bereikbaar of is het weekend, zoek dan een andere tandarts of een spoedtandarts.
  • Pak een uitgevallen tand alleen bij de kroon vast (gedeelte dat boven het tandvlees uitsteekt). Maak de tand niet schoon en desinfecteer hem niet.
  • Zorg dat de tand nat blijft. Leg hem het liefst in melk of wat spuug. Een uitgedroogde tand zal meestal niet meer succesvol kunnen worden teruggezet.