broodbeleg-baby

Wat is het beste broodbeleg voor je baby?

Het moment is aangebroken: je baby gaat een boterham mee-eten tijdens het ontbijt of de lunch. Maar wat smeer je erop? Alles over gezond broodbeleg voor je baby.

Wanneer beginnen met brood?

Je kunt je kind voor het eerst een hapje brood geven als hij rond de 6 maanden oud is. Tussen de 4 en 5 maanden begin je meestal met oefenhapjes (groente en fruit), die zijn bedoeld om je kind kennis te laten maken met nieuwe smaken, het eten van een lepel en het leren doorslikken van vaster voedsel. Die oefenhapjes kunnen van alles zijn, als het maar gezond is: een groente- of fruithapje. Een kind heeft een natuurlijke voorkeur voor zoet dus aangeraden wordt om juist te beginnen met groentehapjes en daarna pas fruit te introduceren.

Tip: dit zijn superfoods voor je baby.

Let op de signalen

Begin niet eerder dan 4 maanden met vaste voeding en vervolgens brood. Het wordt aangeraden ergens tussen de 4 en 6 maanden te beginnen met het aanbieden van (steeds) vaste(re) voeding. Maar of jouw kind nou met 4, 5 of pas echt bij 6 maanden klaar is voor vaste hapjes verschilt per kind. Soms kun je letten op signalen, zoals enorme interesse in het eten op jouw bord of in je mond. Ook het maken van veel smakgeluiden of kauwbewegingen is een signaal dat je kind eraan toe kan zijn.

Twijfel je of je kind er klaar voor is dan kan je altijd een klein lepeltje voorhouden en bekijken wat de reactie is, sommige kinderen happen gretig en anderen zijn volledig ongeïnteresseerd. Als je kind wat meer gewend is aan het eten van een lepeltje en voldoende sabbelt, kauwt en slikt dan kun je als volgende stap wat brood aanbieden.

Het gaat om het oefenen

Onthoud in ieder geval dat dit de verkenningsfase is, het doel is om smaken en structuren te leren kennen en oefenen met kauwen en slikken, een heel bord of hele boterham opeten is niet je doel. Het kind haalt z’n voedingsstoffen nu nog voornamelijk uit de borst- of kunstvoeding. Het leren kennen van voeding met meer structuur en het oefenen met sabbelen op en kauwen van voeding is belangrijk voor de mondmotoriek en later ook voor de spraakontwikkeling.

Lees hier alles over de smaakontwikkeling van je baby.

Met welk brood kun je het beste beginnen?

Vanaf 6 à 7 maanden heeft een baby vaste voeding zoals pap en brood echt nodig naast zijn melkvoedingen en kun je je kind dit dus regelmatig gaan geven. Je baby heeft brood nodig om voldoende koolhydraten, eiwitten, vezels, jodium, B-vitamines en ijzer binnen te krijgen.

Begin met lichtbruin brood, de darmen van een kind moeten nog wennen aan vezels. Lichtbruin brood bevat ongeveer 4,5 gram vezels per 100 gram. Snij het in kleine stukjes en help je baby door een klein stukje brood aan de binnenkant van de wang te leggen. Door het speeksel wordt het dan nog zachter en lost het langzaam op, je kind went zo langzaam de structuur. Gaat dit goed dan kun je een stukje geven dat ze zelf met hun tong naar binnen werken. Bouw dit, en ook het formaat, langzaam op. Een broodkorst is makkelijk vast te houden voor een baby en hier kunnen ze zelf op sabbelen.

Blijf er wel altijd bij als je je kind een stukje brood geeft, omdat zeker in het begin de kans bestaat dat hij zich erin verslikt.

Tip: De eerste keer brood eten, hoe pak je dat aan?

Brood met boter

Het wordt aangeraden om altijd wat zachte margarine of boter op het brood van je baby te smeren. In boter en margarine zitten een aantal goede vetten die belangrijk zijn voor de groei en ontwikkeling van je kind en het bevat vitamine A, D en E. Die vetten en vitamines zitten zowel in roomboter als margarine en halvarine. Maar de beste keuze is margarine volgens het Voedingscentrum en de Gezondheidsraad. Dit heeft te maken met het soort vet dat in roomboter zit, dit is verzadigd vet en wordt in verband gebracht met hart en vaatziekten op latere leeftijd.

Halvarine is ook een goede keuze, maar in margarine zitten net iets meer onverzadigde (goede) vetten, die je kind hard nodig heeft. Ook zit er in roomboter veel minder vitamine D dan in halvarine en margarine. Het is lastig om echt zachte margarine te vinden in de supermarkt. Bij voorkeur smeer je margarine met 80 procent vet, dus 80 gram vet per 100 gram. Kun je je dit niet vinden kies dan voor 60-70 procent. Geef je af en toe toch graag roomboter, kies dan voor de zachte smeerbare variant, hier is vaak een gedeelte plantaardige olie aan toegevoegd.

Fabel: margarine en halvarine zijn plastic ‘kunstboters’

Dit is onjuist. De link tussen ‘kunst’ of nep wordt gelegd omdat zowel plastic als margarine gemaakt wordt van gezuiverde olie. Alleen de soort olie is totaal anders. Plastic wordt vervaardigd uit aardolie terwijl margarine en halvarine worden gemaakt uit plantaardige olie zoals zonnebloem of raapolie.

Geschikt broodbeleg voor baby

De eerste keren dat je je baby brood geeft als oefenhapje hoef je er alleen maar boter op te smeren. Maar het is ook het uitgelezen moment om de allergenen langzaam te introduceren door er een heel dun laagje pindakaas (zonder suiker en zout) en/of wat geprakt gekookt ei op te doen. Als je kind meteen al heel enthousiast wordt van brood en er flink van eet kun je variëren met beleg en er wat zachte soorten beleg op doen zoals avocado (veel gezonde vetten) en/of wat geprakt fruit (zoals banaan of aardbei)

Update: allergenen

Lange tijd werd er afgeraden om kinderen vanaf de eerste hapjes al allergene voedingsmiddelen te geven zoals ei, pinda’s en noten. Maar dat advies is inmiddels gewijzigd aangezien onderzoek aantoont dat het vroeg starten met het eten van allergenen de kans op het ontwikkelen van een allergie juist verkleint.

Let op uitzondering! Komen er in de familie allergieën voor of heeft je kind snel last van uitslag/eczeem, wacht dan met aanbieden totdat je met een (kinder)arts hebt kunnen overleggen. Lees hier alles over voedselallergieën bij kinderen.

Tussen de 7 en 8 maanden gaat je baby brood steeds meer als een maaltijd eten. Dan is het lekker om er wat beleg op te doen. Maar welk broodbeleg is geschikt voor een baby van 8 maanden? In het begin is smeerbaar beleg het makkelijkst. De gezondste keuzes smeerbaar broodbeleg voor een baby zijn:

Bij voorkeur:

  • geprakte of gepureerde groente of fruit, zoals banaan of avocado
  • zelfgemaakte appelmoes (zonder suiker)
  • zelfgemaakte hummus (kikkererwtenspread) zonder zout
  • er zijn tegenwoordig ook groente- en fruitspreads zonder toegevoegd zout of suiker te koop.
  • appelstroop en (suikervrije) jam kun je je kind ook eenmaal per dag geven, maar dat is door de hoeveelheid suiker minder gezond dan bovenstaande opties.
  • hüttenkäse of cottage cheese
  • light zuivelspread
  • 100% pindakaas of notenpasta

Lees ook: Waarom pindakaas goed is voor je baby

Gaan de hapjes brood met smeerbaar beleg goed? Dan kun je daarna voor een baby vanaf ongeveer 10 maanden kiezen voor deze opties:

  • hardgekookt ei, omelet of roerei
  • vis
  • magere vleeswaren als kipfilet, kalkoenfilet of ham
  • stukjes groente of fruit, zoals aardbei, appel, komkommer of tomaat
  • komkommersalade, selderijsalade of farmersalade
  • vegetarische smeerworst (zonder zout)

Wat niet?

Er zijn ook een aantal soorten broodbeleg die je beter niet aan je baby kunt geven. Het gaat om:

  1. Honing: geef tot de eerste verjaardag van je kind geen honing. In honing kan namelijk een bacterie zitten die levensgevaarlijk is voor baby’s. Lees er hier meer over.
  2. Leversmeerworst of paté: het Voedingscentrum raadt af om je kind leverproducten zoals paté of smeerworst te geven. Niet alleen omdat er veel zout en verzadigd vet in zit, maar ook doordat er meer vitamine A in zit dan de aangeraden dagelijkse hoeveelheid voor kinderen.
  3. Rauwmelkse kaas: het wordt afgeraden om je kind kaas te geven die gemaakt is van rauwe melk (au lait cru), zoals sommige boerenkazen. In deze kaas kan de ziekmakende listeria-bacterie zitten, waar jonge kinderen nog erg gevoelig voor zijn.
  4. Smeerkaas en gewone kaas: ook smeerkaas en gewone kaas worden afgeraden als beleg voor jonge kinderen. Hierin zit te veel zout en verzadigd vet, wat niet goed is voor je baby. De nieren van je baby kunnen zout nog niet goed verwerken.
  5. Rauwe vleeswaren: in rauw vleesbeleg zoals filet americain, rosbief of ossenworst kunnen ziekmakende bacteriën voorkomen. Jonge kinderen zijn nog erg gevoelig voor een voedselinfectie.
  6. Bewerkte vleeswaren: in bewerkte vleeswaren zoals boterhamworst, grilworst en ontbijtspek zit vaak veel zout.

Smeerworst of paté voor baby?

Onlangs is het voedingsadvies voor leverproducten aangepast. Het wordt nu afgeraden om kinderen brood te geven met smeerworst of paté. Het bevat namelijk veel zout, verzadigde (slechte) vetten en vitamine A. De dagelijkse aanbevolen dosis vitamine A voor een kind tot 2 jaar is 300 microgram per dag. De veilige bovengrens ligt op maximaal 800 microgram per dag. In één boterham met smeerworst zit al ongeveer 1200 microgram vitamine A, daarom kun je kinderen tot 4 jaar beter geen smeerworst of paté als beleg geven.

Krijgt je kind structureel te veel vitamine A binnen, dan kan hij daar hoofdpijn van krijgen, misselijk of duizelig van worden en het kan leiden tot vermoeidheid.

Smeerkaas of kaas voor baby?

Het Voedingscentrum raadt af om baby’s en kinderen tot 4 jaar harde kaas op brood te geven, omdat daar te veel zout in zit. Het gaat dan zowel om stukken kaas die je met de kaasschaaf snijdt, als kant-en-klare plakken kaas. Ook smeerkaas is voor jonge kinderen te zout. De nieren van je baby kunnen het zout nog niet goed verwerken. Wil je toch graag kaas of smeerkaas geven aan je kind? Kies dan voor speciale zoutarme 30+ kaas of zoutarme smeerkaas.

Lees ook: Hoeveel zout mag je kind per dag?

Hagelslag, vlokken of chocoladepasta

Bijna elk kind vindt het lekker: een boterham met hagelslag, vlokken of chocoladepasta. Maar het is niet zo gezond. Er zit in vergelijking met andere soorten beleg erg veel suiker en verzadigd vet in. In chocoladepasta zitten meer calorieën, suiker en vet dan in hagelslag. Ook in vruchtenhagelslag zit veel suiker. Vindt je kind andere soorten beleg ook lekker, kies dan liever voor iets anders.

Lees ook: Hoeveel suiker mag je kind per dag?

Appelstroop en jam wel gezond?

Hoewel in appelstroop en jam ook veel suiker zit, kun je dit wel dagelijks aan je kind geven. Als je kind verder gezond eet, is één boterham met jam of appelstroop per dag prima.
Jams zijn er in vele soorten en smaken. De gezondste keuze is een suikervrije jam. Of kies voor halvajam, daar zit veel minder suiker in.

In appelstroop zit veel suiker, maar ook veel ijzer, wat goed is voor je kind. Er bestaat ook appelstroop waaraan geen suiker is toegevoegd. Het gaat dan om pure appelstroop, die alleen van appel is gemaakt. Andere appelstroop, de rinse appelstroop, wordt gemaakt van appel en suikerbietsap en bevat daardoor meer suiker.

Zelf gezond broodbeleg maken

Notenpasta, pindakaas, groentespread of hummus: je kunt het allemaal vrij makkelijk zelf maken met een blender, staafmixer of vijzel. Je weet dan precies wat erin zit. Zout en suiker kun je weglaten. Het is een leuk klusje om samen met je kind te doen. Bijkomend voordeel: misschien vindt je kind het wel leuker om zelfgemaakt beleg te eten, dan beleg uit een pakje.

Tip: combineer met groente of fruit

Het ontbijt en de lunch zijn een uitgelezen moment om je kind wat extra groente of fruit te laten eten. Je kunt geprakte banaan of avocado op zijn brood doen. Of combineer ‘standaard’ broodbeleg met wat plakjes groente of fruit. Zo smaakt hüttenkäse heerlijk met wat stukjes aardbei erop. En een boterham met kipfilet is nog lekkerder met een paar plakjes tomaat of komkommer erop.

Tip: zo leer je je kind (meer) groente eten.

Recept: gezonde chocopasta

Met dit eenvoudige recept maak je verse chocopasta, mét voedingsstoffen en zonder toegevoegde suikers.

Nodig:

  • 1 rijpe banaan
  • 1/2 avocado
  • 1 eetlepel cacaopoeder (zonder toevoegingen)*

*Kies cacaopoeder zonder toevoegingen (suiker.). Kun je dit niet vinden in je supermarkt, probeer het dan in een reformzaak of biologische supermarkt

Hoe maak je het?

Prak de banaan en avocado met een vork door elkaar. Schep nu het cacaopoeder goed doorheen. De smaak van cacao is intens, maar door de zachte smaak van de avocado en de zoete banaan is het goed in balans. Smeer een dun laagje op brood. Deze pasta is het lekkerst als je hem vers eet, dus maak niet te veel in een keer.

Van lichtbruin naar volkoren brood

Als je kind start met het eten van brood kies dan voor lichtbruin brood (4,5 gram vezels per 100 gram). De darmen van een kind moeten namelijk langzaam kunnen wennen aan de vezels. Als dit een tijdje goed gaat en er zijn geen problemen, kun je overstappen op volkoren brood. ‘Volkoren’ is een wettelijke beschermde term en mag alleen op brood staan dat uit de volledige tarwekorrel bestaat. Het bevat veel voedingsstoffen en vezels.

Brood wat er donker of bruin uitziet is lang niet altijd volkoren, brood wordt vaak gekleurd met moutstroop of ander kleurmiddel om het er ‘gezond’ te doen uitzien. Let daarom altijd op de term volkoren of check de verpakking.

Checklist: voedingsschema baby, het eerste jaar

Susanne Verzuu

Voedings- en lifestylecoach

Susanne wil als coach graag alle info, adviezen en nieuwe inzichten over voeding en gezondheid filteren. Dit doet ze door de wetenschap te vertalen naar hands-on tips en haalbare duurzame aanpassingen in leefstijl. In haar werk begeleidt ze zowel volwassenen als kinderen naar een gezonde(re) toekomst. Susanne heeft zelf twee dochters.