Kan ik veilig antibiotica gebruiken als ik zwanger ben?
Je kunt bepaalde soorten antibiotica veilig gebruiken tijdens je zwangerschap, mits een arts deze specifiek voorschrijft. Tijdens de zwangerschap ligt je weerstand over het algemeen wat lager, waardoor je simpelweg vatbaarder bent voor bacteriële infecties. Soms is een antibioticum de enige manier om hiervan te genezen. Omdat sommige infecties gevaarlijk zijn voor je ongeboren baby, wegen de voordelen van zo’n behandeling zwaarder dan de risico’s. In Nederland krijgt ongeveer twintig procent van de zwangere vrouwen weleens een antibioticakuur.
Tip: Deze multivitamine ondersteunt je weerstand tijdens (maar ook ervoor en erna) je zwangerschap.
Wanneer gebruik je antibiotica?
Antibiotica zijn medicijnen die helpen om infecties te genezen die door bacteriën zijn veroorzaakt. Ze werken niet tegen ziektes die veroorzaakt zijn door een virus.
Antibiotica gebruik je niet zomaar. Sterker nog: artsen zijn behoorlijk terughoudend in het uitschrijven van antibiotica aan hun patiënten. Dat geldt niet alleen voor zwangere vrouwen, maar voor iedereen. Het te vaak, te lang of verkeerd innemen van antibiotica kan leiden tot resistentie. De bacteriën in je lichaam passen zich dan aan en worden ongevoelig (immuun) voor het antibioticum. Het geneesmiddel doodt ze niet meer.
Waarom artsen terughoudend zijn met medicatie
Artsen zetten antibiotica uitsluitend in om infecties te genezen die door bacteriën zijn veroorzaakt en proberen het gebruik altijd tot het noodzakelijke minimum te beperken. Deze geneesmiddelen doen namelijk niets tegen ziektes die voortkomen uit een virus. Huisartsen zijn extra voorzichtig met het voorschrijven van kuren om antibioticaresistentie te voorkomen. Bij te frequent of verkeerd gebruik passen de bacteriën in je lichaam zich aan. Ze worden daardoor ongevoelig voor het middel, wat betekent dat de medicatie zijn werking verliest.
Welke infecties vragen om een antibioticakuur?
Een arts behandelt ernstige bacteriële infecties of infecties die direct gevaar opleveren voor je baby altijd met antibiotica. Denk hierbij aan heftige ziektes zoals een longontsteking, hersenvliesontsteking of bloedvergiftiging. Je lichaam bezit meestal niet de kracht om hier zelf van te herstellen. Bij mildere klachten, zoals een keelontsteking, kijkt de arts vaak of het vanzelf overgaat. Gebeurt dat niet, dan krijg je een variant voorgeschreven die onschadelijk is voor je kind.
Lees ook: Waarom je meer kans hebt op een blaasontsteking als je zwanger bent
Specialisten schrijven uit voorzorg medicijnen voor bij infecties die grote risico’s met zich meebrengen voor het ongeboren kind. Dit gebeurt onder meer bij:
Veilige soorten antibiotica voor jou en je baby
Amoxicilline en nitrofurantoïne behoren tot de veelgebruikte antibiotica die bewezen veilig zijn voor zwangere vrouwen. Je arts kiest altijd voor middelen waarmee binnen de medische wereld al jarenlang positieve ervaring is opgedaan. Volgens expert en apotheker Annerose van der Mijle is dit een overzicht van veilige keuzes:
Amoxicilline: in Nederland wordt het middel amoxicilline regelmatig voorgeschreven aan zwangere vrouwen. Hiervan is bekend dat het gebruikt kan worden tijdens een zwangerschap. Dit antibioticum wordt vaak gebruikt bij blaasontsteking, hersenvliesontsteking en longontsteking.
Benzylpenicilline en feneticilline: deze penicilline-antibiotica worden onder andere gebruikt bij bestrijding van een streptokokken-bacterie.
Clindamycine: een antibioticum tegen onder andere bronchitis, keelontsteking en bijholteontsteking, maar ook tegen toxoplasmose, malaria en infecties aan de geslachtsorganen, zoals de soa trichomonas. Meestal wordt tijdens een zwangerschap gekozen voor een ander antibioticum.
Erytromycine: dit middel wordt gebruikt tegen geslachtsziekten zoals chlamydia, bij melkklierontsteking en acne.
Flucloxacilline: dit middel wordt vooral gebruikt tegen huidinfecties, zoals ontstoken eczeem, krentenbaard, steenpuisten en wondroos.
Nitrofurantoïne: artsen schrijven dit voor bij blaasontsteking, het is een zevendaagse kuur. Behalve in de periode rond de uitgerekende datum, omdat dit in theorie bloedarmoede kan veroorzaken bij de pasgeborene. Ook mogelijk: een vijfdaagse kuur Amoxicilline (ook een veilig soort antibiotica voor zwangere vrouwen).
Let op: dit is geen totaaloverzicht van alle veilige soorten antibiotica, aangezien er veel verschillende middelen zijn. Het gaat hier om een aantal veelgebruikte types.
Brengt antibioticagebruik risico's met zich mee?
De meest voorgeschreven soorten antibiotica verhogen het risico op aangeboren afwijkingen bij je baby niet. In de zomer van 2017 ontstond er onrust na publicatie van een Canadees onderzoek in The British Journal of Clinical Pharmacology. Dit rapport suggereerde een link tussen specifieke antibiotica en afwijkingen. Latere wetenschappelijke studies spraken deze uitkomsten echter sterk tegen. Bij de middelen die in Nederland veelal worden ingezet (zoals amoxicilline) zagen onderzoekers absoluut geen verhoogd risico.
Omdat de veiligheid van je kind altijd voorop staat, blijven artsen uiterst terughoudend met compleet nieuwe soorten antibiotica. De mogelijke bijwerkingen daarvan zijn simpelweg nog onvoldoende in kaart gebracht.
Welke antibiotica moet je absoluut vermijden?
Chinolonen en tetracyclines zijn antibiotica die de ontwikkeling van je baby negatief kunnen beïnvloeden en vermeden moeten worden. Middelen uit de chinolonen-groep (zoals ciprofloxacine) vermijdt je arts in het tweede en derde trimester. Tetracyclines belemmeren na de vijftiende zwangerschapsweek mogelijk de groei van de botten en de aanleg van het gebit van de baby.
Naast antibiotica bestaan er uiteraard meer geneesmiddelen waarmee je moet oppassen. Meer weten? Lees hier alles over medicijngebruik tijdens je zwangerschap.
Hoe gebruik je een antibioticakuur veilig?
Maak je antibioticakuur altijd volledig af en volg nauwkeurig de instructies in de bijsluiter. Zelfs als je je weer helemaal de oude voelt, bevinden zich vaak nog sluimerende bacteriën in je lichaam. Stop je te vroeg, dan kan de infectie gewoon weer terugkeren. Neem de pillen in op vaste tijdstippen en slik nóóit restjes van een oude kuur die je toevallig nog hebt liggen.
Wat als je twijfelt over de voorgeschreven kuur?
Het is veiliger om de voorgeschreven antibiotica te slikken, omdat een onbehandelde infectie aanzienlijk grotere risico's vormt voor je ongeboren kind dan het medicijn. Het voelt misschien tegennatuurlijk om pillen te slikken als je klachten wel meevallen. Besef goed dat je behandelaar deze keuze nooit lichtzinnig maakt. Infecties zoals listeriose of toxoplasmose merk je zelf nauwelijks op, terwijl ze voor de baby desastreuze gevolgen kunnen hebben. Ze verhogen de kans op een miskraam, een vroeggeboorte of nare afwijkingen.
Antibiotica slikken als je zwanger wilt worden
Vertel je huisarts direct over je kinderwens wanneer je een antibioticakuur nodig hebt. In de eerste wezenlijke aanlegfase is je ongeboren kind extreem kwetsbaar. Je arts zoekt direct naar een middel dat volkomen veilig is voor een mogelijke zwangerschap. Ben je op dit moment bezig met proberen? Bekijk dan deze handige tips voor wie snel zwanger wil worden.
Kan ik antibiotica combineren met borstvoeding?
Je kunt de meeste veilige antibiotica (zoals de groep penicillines) zonder problemen gebruiken terwijl je borstvoeding geeft. Er komen weliswaar minuscule hoeveelheden van de stof in je moedermelk terecht, maar bij een korte kuur brengt dit geen schade toe aan je baby. Benoem voor de zekerheid altijd bij je arts dat je borstvoeding geeft. Ligt er een langdurig traject in het verschiet? Overleg dan samen goed of het verstandig is om de borstvoeding (tijdelijk) te pauzeren.
Lees ook: Antibiotica bij kinderen, waar moet je op letten?
