Kies nú voor een abonnement met korting

Abonneer nú met korting

 

Inknippen tijdens de bevalling (episiotomie)

Tijdens de bevalling kan de verloskundige of gynaecoloog adviseren om een episiotomie, ook wel knip of epi genoemd, te zetten om de vagina-opening groter te maken. Wanneer is een knip nodig? Doet inknippen pijn? En klopt het dat een scheur sneller en beter geneest dan een knip?

In samenwerking met expert

Claire Stramrood

Gynaecoloog

Zo werkt een episiotomie

Een episiotomie (knip) is het inknippen van het perineum, het gebied tussen de vulva en de anus. Net voordat de baby wordt geboren, ontstaat er een grote druk op het perineum. Een knip kan worden gezet om de vagina-opening groter te maken, zodat de bevalling sneller of beter verloopt. De grootte van de knip kan variëren tussen de drie en zeven centimeter.

Advertentie

Eerst wordt de plek waar de knip wordt gezet verdoofd door middel van een injectie met een pijnstillend middel (lidocaïne). De knip wordt geplaatst met behulp van een schaar. De knip wordt vanaf de onderrand van de vagina-opening schuin naar onder gezet, richting je linkerbeen.

Tips om de kans op uitscheuren tijdens de bevalling te verkleinen

Redenen voor inknippen tijdens de bevalling

Er zijn een aantal redenen voor de verloskundige of gynaecoloog om een episiotomie voor te stellen:

  1. Bij foetale nood.
    Soms zijn er zorgen over de harttonen van de baby. Om de kans op zuurstoftekort te verminderen kan een knip worden gezet, waardoor de baby (een aantal weeën) sneller wordt geboren.
  2. Bij een vacuümbevalling.
    Meestal wordt er tijdens een vacuümbevalling een episiotomie gezet. Omdat het laatste stuk van de bevalling met een vacuümpomp (of tang) sneller verloopt, krijgt het perineum niet de kans om rustig op te rekken. De kans op een totaalruptuur (naar beneden uitscheuren tot in de kringspier van de anus) neemt daarmee toe. Een knip maakt de kans dat dit gebeurt veel kleiner. Een vacuümpomp wordt alleen gebruikt in het ziekenhuis, door een gynaecoloog.
  3. De baby meer ruimte geven om geboren te worden.
    Als het net niet lukt om het hoofdje van de baby het laatste stukje naar buiten te persen, wordt soms de vagina-opening vergroot door middel van een knip. Dit kan zijn omdat je al heel lang aan het persen bent, je na een tijd persen uitgeput bent, of een heel strakke bekkenbodem hebt.
  4. Ernstig uitscheuren of totaalruptuur voorkomen.
    Op het moment dat het hoofd van de baby wordt geboren, moet de vagina flink uitrekken. Daardoor kunnen er scheurtjes ontstaan in de huid en/of het onderliggende weefsel van de vagina. Om te voorkomen dat de kringspier van de anus gedeeltelijk of geheel doorscheurt (totaalruptuur), stelt de verloskundige of arts soms voor om een knip te zetten. Dit wordt soms geadviseerd als je eerder een totaalruptuur hebt gehad, de baby een sterrenkijker is of men een heel grote (zware) baby verwacht. Maak je je zorgen? Slechts twee op de honderd vrouwen krijgen een totaalruptuur tijdens de bevalling.
  5. Bij een stuitligging.
    Bij een vaginale stuitbevalling wordt het grootste lichaamsdeel van de baby (het hoofdje) als laatste geboren. De baby kan er last van hebben als dit niet vlot verloopt. Een knip kan helpen om de ruimte tijdens dit laatste stukje van de bevalling te vergroten.

Tip: Dit zijn alle verschillende pershoudingen

Advertentie

Kan ik iets doen om een knip te voorkomen?

Al enige tijd is het zetten van een episiotomie onderwerp van discussie, en met name hoe vaak en met welke reden dit gebeurt. Op dit moment bestaat er geen richtlijn voor het zetten van een episiotomie, en het verschilt erg per zorgverlener en regio hoe vaak de knip wordt toegepast.

Het percentage vrouwen in Nederland dat een knip krijgt is een stuk hoger dan in sommige landen om ons heen, hoewel dit de laatste jaren wel is afgenomen. In Denemarken en Zweden is dit bijvoorbeeld 6-7 procent, terwijl in Nederland 30 procent van de vrouwen die van haar eerste kind bevalt een knip krijgt. Bij vrouwen die al eerder zijn bevallen is dit 9 procent. Onderzoek laat zien dat wanneer je niet liggend op je rug perst, de kans op een knip kleiner is.

Het is goed om te weten dat een knip niet zomaar mag worden gezet. Je verloskundige of arts moet het met je bespreken als hij of zij een knip wil gaan zetten en uitleggen waarom, en mag dit alleen doen na jouw toestemming. Sommige vrouwen vinden het vervolgens niet fijn om precies te weten (‘nu!’) wanneer de knip wordt gezet, dit kun je natuurlijk aangeven.

Doet een knip krijgen pijn?

Meestal doet het krijgen van een knip op het moment zelf geen pijn. Je krijgt eerst een verdoving en er wordt bijna altijd tijdens een perswee geknipt, je voelt dan ook al de pijn of druk van het persen.

Advertentie

Lees ook: Dit zijn de verschillende soorten weeën, plus tips hoe je ze het beste kunt opvangen

Pijn na episiotomie

Na de bevalling is het belangrijk om binnen vier uur te plassen. Heb je hier moeite mee, dan kunnen de volgende tips je misschien helpen:

  • Drink voldoende water
  • Probeer te ontspannen en rustig de tijd te nemen
  • Probeer onder de douche te plassen

Soms kan de wond van de knip pijnlijk voelen tijdens het plassen. Spoelen met lauw water terwijl je plast, kan het prikkende gevoel wegnemen. Na ongeveer drie dagen is de pijn bij het plassen vaak weg.

Het is belangrijk om de wond van de knip goed schoon te houden. Spoel na elke keer plassen je vulva en de wond met water. Dit kun je bijvoorbeeld doen met een bidon of een flesje met schoon, lauw water. Ook kun je tijdens het douchen de wond zachtjes schoon spoelen met de douchekop.

Verwissel ook het kraamverband na ieder toiletbezoek (of vaker) en laat de wond af en toe luchten als je bijvoorbeeld even op bed ligt. Hierdoor zal de wond sneller genezen.

Ontlasting na episiotomie

Na de bevalling duurt het vaak één of twee dagen voor je ontlasting krijgt. Voor veel vrouwen is dit best spannend; gaat het pijn doen en laten de hechtingen niet los? Om de ontlasting te bevorderen en makkelijker te maken, helpt het om vezelrijke voeding te eten, zoals fruit en brood, én voldoende water te drinken.

Zitten na episiotomie

De eerste dagen na de bevalling zwelt de wond vaak op en dit kan pijn doen bij het zitten. Probeer toch zoveel mogelijk gewoon te zitten. Dit zorgt voor een betere doorbloeding, wat weer goed is voor de genezing van de wond en het verminderen van de zwelling. Het beste is om op een harde ondergrond te zitten en niet op een zacht kussen.

Seks na episiotomie

Van de verloskundige of gynaecoloog krijg je waarschijnlijk het advies zeker de eerste zes weken na de bevalling geen gemeenschap te hebben. Daarna is normaal gesproken de baarmoedermond goed gesloten, zijn eventuele hechtingen opgelost en is het infectiegevaar verminderd. Seks na de bevalling wordt in elk geval afgeraden zolang je nog vloeit.

Littekenvorming na episiotomie

Tijdens het vrijen kan het litteken van de episiotomie nog wat stug aanvoelen. Door het litteken regelmatig te masseren met olie of vitamine E-crème, wordt de plek soepeler en zul je er minder last van hebben.

Lees ook: Wat niemand je vertelt over de bevalling, maar wel had willen weten

2 style="font-weight: 400;">Nadelen van inknippen tijdens de bevalling

Hoewel het zetten van een knip een aantal belangrijke voordelen heeft (bij foetale nood kan een knip de bevalling versnellen en sommige complicaties kunnen dankzij een knip voorkomen worden) kan een knip ook voor nieuwe problemen zorgen.

  • Door inknippen hebben vrouwen na de bevalling vaak meer klachten en pijn dan wanneer ze zijn uigescheurd .
  • Onderzoek heeft uitgewezen dat een scheur  sneller en beter geneest dan een knip.
  • Regelmatig ervaren vrouwen die een knip hebben gehad later pijn bij het vrijen. Dit gaat vaak over maar niet altijd.
  • Een knip kan een bloeding veroorzaken omdat er bloedvaten lopen in het gebied waar de episiotomie wordt gezet.

Bronnen: RTL-nieuws, Opvoedinformatie, De Verloskundige, KNOV

Dit artikel is tot stand gekomen en goedgekeurd door artsen en andere (medische) deskundigen van het Ouders van Nu expertteam.

Claire Stramrood

Gynaecoloog

Claire is gynaecoloog en eigenaar van Beval Beter. Zij is gespecialiseerd in psychische klachten rondom de zwangerschap. In haar dagelijks werk begeleidt Claire vooral vrouwen met gecompliceerde zwangerschappen en bevallingen, bijvoorbeeld zwangere vrouwen met een hoge bloeddruk, verminderde groei bij de baby, of tweelingzwangerschappen.

Naast een gezonde moeder en baby, is haar doel ook altijd een positieve bevallingservaring, waarbij de autonomie en regie van de barende vrouw voorop staat. Als eigenaar van Beval Beter geeft Claire onderwijs en trainingen over (preventie van) traumatische bevallingservaringen en PTSS na de bevalling, en ze was ook voorzitter van de landelijke commissie die hier een richtlijn voor heeft geschreven.

Voor meer informatie: kijk op: Beval Beter en voor achtergrond:
Instagram @bevalbeter
Facebook
LinkedIn
Twitter
Volkskrant artikel: analyse bevallingscultuur
NRC artikel: Droombevalling? Droom maar lekker verder

Commercieel – Hema – Offer – Zwangerschapsboxer

Zwangerschapsboxer

Naadloze zwarte boxer met een hoge taille
Vind je hier