episiotomie

Inknippen tijdens de bevalling (episiotomie)

Tijdens de bevalling kan de verloskundige of gynaecoloog besluiten om een episiotomie, ook wel knip of epi genoemd, te zetten om de vagina-opening groter te maken. Wanneer is een knip nodig? Doet inknippen pijn? En klopt het dat een scheur sneller en beter geneest dan een knip?

Zo werkt een episiotomie

Een episiotomie (knip) is het inknippen van het perineum, het gebied tussen de vulva en de anus. Net voordat de baby geboren wordt, ontstaat er een grote druk op het perineum. Een knip is soms noodzakelijk om de vagina-opening groter te maken, zodat de bevalling sneller of beter verloopt. Een episiotomie kan variëren tussen de 2,5 en 7,5 centimeter.

De knip wordt geplaatst met behulp van een schaar. De knip wordt vanaf de onderrand van de vagina-opening schuin naar onder gezet, richting je linkerbeen. In Amerika wordt een knip meestal recht gezet. Deze rechte knip geneest vaak beter en is makkelijk te hechten, maar heeft als groot nadeel dat de kans op verder uitscheuren en een totaalruptuur (flinke inscheuring rond de vagina en anus) groter is.

Tips om het risico van uitscheuring tijdens de bevalling te verkleinen. 

Redenen voor inknippen tijdens de bevalling

Er zijn een aantal belangrijke redenen voor de verloskundige of gynaecoloog om te kiezen voor een episiotomie:

  1. De baby meer ruimte geven om geboren te worden.
    Als blijkt dat de vagina niet goed uit kan rekken om de baby erdoor te laten, kan de vagina-opening door middel van een knip vergroot worden.
  2. Ernstig uitscheuren of totaalruptuur voorkomen.
    Op het moment dat het hoofd van een kind wordt geboren, moet de vagina flink uitrekken. Daardoor kunnen er scheurtjes ontstaan in de huid en/of het onderliggende weefsel van de vagina. Om te voorkomen dat de kringspier van de anus gedeeltelijk of geheel (totaalruptuur) doorscheurd, kan er voor gekozen worden om in te knippen. Maak je je zorgen? Slechts twee op de honderd vrouwen krijgen een totaalruptuur tijdens de bevalling.
  3. Bij foetale nood.
    Wanneer er (dreigend) zuurstoftekort bij de baby optreedt is een knip noodzaak. De baby moet in zo’n geval zo snel mogelijk naar buiten en dan is wat extra ruimte wel zo handig.
  4. Bij een stuitligging.
    Bij een stuitbevalling wordt in de meeste gevallen een knip gezet, om zo meer ruimte te maken voor de baby. Je baby wordt tenslotte niet met het hoofd eerstgeboren en dus zal hij minder makkelijk door de vagina kunnen.
  5. Bij een vacuümbevalling.
    Bijna altijd wordt er tijdens een vacuümbevalling een episiotomie gezet om ruimte te maken voor de vacuümpomp die op het hoofdje van je baby wordt gezet om hem te helpen geboren te worden. Deze ingreep gebeurt alleen in het ziekenhuis door een gynaecoloog.
  6. Bij een tangverlossing.
    Deze ingreep wordt toepast als de baby snel moet worden gehaald omdat de harttonen van de baby minder worden. Deze ingreep mag ook alleen door een gynaecoloog in het ziekenhuis worden gedaan.

Nadelen van inknippen tijdens de bevalling

Hoewel het zetten van een knip een aantal belangrijke voordelen heeft (bij foetale nood kan een knip de bevalling versnellen en sommige complicaties kunnen dankzij een knip voorkomen worden) kan een knip ook voor nieuwe problemen zorgen.

  • Door inknippen hebben vrouwen na de bevalling vaak meer klachten en pijn, dan wanneer ze zijn gescheurd.
  • Onderzoek heeft uitgewezen dat een scheur sneller en beter geneest dan een knip.
  • Vaak ervaren vrouwen die een knip hebben gehad later pijn bij het vrijen.
  • Een knip kan een onnodige bloeding veroorzaken als de knip gezet is nog voordat het perineum genoeg is uitgerekt.

Discussie onnodige episiotomie

Al enige tijd is het zetten van een episiotomie onderwerp van discussie. Volgens verschillende deskundigen* worden vrouwen in Nederland tijdens de bevalling vaker ingeknipt dan nodig. Op dit moment bestaat er geen richtlijn voor het zetten van een episiotomie. Maar de KNOV stelt dat op de opleidingen wordt geleerd dat de enige echte indicatie foetale nood (dreigend zuurstoftekort bij de baby) is.

Lees hier meer over asfyxie, zuurstofgebrek bij de geboorte.

Doet een knip pijn?

Er wordt bijna altijd tijdens een perswee geknipt. Natuurlijk wordt je wel van tevoren verteld dat je een knip krijgt. Je bent dan volledig geconcentreerd op de wee en daardoor merk je waarschijnlijk niets van de knip. Vaak wordt er voor een knip voor de zekerheid verdoving van de bekkenbodem gegeven, al is hier niet altijd tijd voor als je baby echt in nood is.

Tip: dit zijn de verschillende pershoudingen.

Hechting na inknippen

Na een knip moet je altijd gehecht worden. Dit gebeurt in de meeste gevallen met oplosbare hechtingen. Het kan soms even duren (ongeveer tien dagen) voordat de hechtingen helemaal zijn opgelost. Een knoopje van de hechting aan het eind van de wond kan soms wat irritatie veroorzaken. De verloskundige kan deze eventueel na zeven dagen weghalen. Het geeft trouwens niet als een hechting loslaat.

Zijn er hechtingen gebruikt die niet vanzelf oplossen, dan worden deze tussen de vijfde en de zevende dag na de bevalling verwijderd. Hiervoor hoef je niet speciaal naar het ziekenhuis, dit kan de verloskundige thuis doen.

Pijn na de knip

Hechtingen horen in principe geen pijn te doen, maar je kunt er wel last van hebben en pijn hebben door de scheurtjes die er omheen zijn ontstaan en de aanslag die de bevalling was op je bekkenbodemgebied. Heb je na de bevalling pijnklachten, dan kun je het volgende doen:

  • Neem ’s ochtends en ’s middags een warme douche
  • Ga op de hechtingen zitten. Het liefst op een harde ondergrond
  • Koel de hechtingen met koude kompressen
  • Neem paracetamol

Medicijnen en borstvoeding, wat mag wel en wat niet?

Plassen na een knip

Na de bevalling is het belangrijk om binnen vier uur te plassen. Heb je hier moeite mee, dan kunnen de volgende tips je misschien helpen:

  • Drink voldoende water
  • Probeer te ontspannen en rustig de tijd te nemen
  • Probeer onder de douche te plassen

Als het plassen gelukt is, is het belangrijk om vervolgens de wond de goed schoon te houden. Spoel na elke plasbeurt de onderkant met water, door bijvoorbeeld een bekertje of een kannetje met lauw water te vullen. Ook tijdens het douchen is het aan te raden om de wond met de douchekop zachtjes schoon te spoelen.

Soms kan de wond van de knip pijnlijk voelen wanneer je plast. Dit komt omdat er naast de wond en de hechtingen ook kleine scheurtjes in de huid zijn ontstaan die niet gehecht hoeven te worden. De onderkant spoelen met lauw water terwijl je plast, kan het prikkende gevoel wegnemen. Na ongeveer drie dagen is de pijn bij het plassen vaak weg.

Verwissel ook het kraamverband na ieder toiletbezoek (of vaker) en laat de wond af en toe luchten als je bijvoorbeeld even op bed ligt. Hierdoor zal de wond sneller genezen.

Ontlasting na een knip

Na de bevalling duurt het meestal twee dagen voor je ontlasting krijgt. Voor veel vrouwen is dit best spannend; zal het pijn doen en laten de hechtingen niet los? Maak je geen zorgen, vaak valt de pijn reuze mee. Om de ontlasting te bevorderen en makkelijker te maken, helpt het om vezelrijke voeding te eten, zoals fruit en brood én voldoende water te drinken.

Zitten na een knip

De eerste dagen na bevalling zwelt de wond vaak op en kan dit pijn doen bij het zitten. Probeer toch zoveel mogelijk gewoon te zitten. Dit zorgt voor een betere doorbloeding, dat weer goed is voor de genezing van de wond en het verminderen van de zwelling. Het beste is om op een harde ondergrond te zitten en niet op een zacht kussen.

Seks na een knip

Van de verloskundige of gynaecoloog krijg je waarschijnlijk het advies zeker de eerste 6 weken na de bevalling geen gemeenschap te hebben. Daarna is normaal gesproken de baarmoedermond goed gesloten, zijn eventuele hechtingen opgelost en is het infectiegevaar verminderd. Seks na de bevalling mag in ieder geval niet zolang je nog vloeit.

Littekenvorming na inknippen

Tijdens het vrijen kan het litteken nog wat stug aanvoelen. Door het litteken regelmatig te masseren met olie of vitamine E-crème, wordt de plek soepel en zal je er minder last van hebben.

Lees ook: Wat niemand je vertelt over de bevalling

*Bron: RTL-nieuws