Bang voor de bevalling? Dit kun je doen tegen angst

Wat betekent het als je bang bent voor de bevalling?

Het is heel normaal als je tegen je bevalling opziet; het is nogal een gebeurtenis. Je kunt van tevoren niet voorspellen hoe het precies zal gaan. Bij een eerste kind weet je nog niet hoe de weeën voelen en hoe je op de pijn reageert. Krijg je een volgend kindje? Dan denk je misschien te weten wat je kunt verwachten, maar toch kun je het deze keer weer heel anders ervaren. Natuurlijk zijn er ook altijd (kleine) risico’s. Dat is bij alles in het leven zo, maar als het over de geboorte van je kind gaat, sta je daar extra bij stil.

Niks mis met een gezonde dosis spanning, dus. Lastiger is het als je echt bang voor de bevalling bent. Je slaapt bijvoorbeeld slecht door angstige gedachten. De angst overschaduwt je zwangerschap of je durft niet eens aan de bevalling te denken. Maar het gaat wél gebeuren...

Als je van nature angstiger bent, is de kans groter dat je ook wat banger bent voor de bevalling. En hoe je omgaat met angst, wordt gekleurd door je persoonlijkheid en wat je hebt meegemaakt. Als je eerder een trauma, depressie of bijvoorbeeld misbruik hebt meegemaakt, is de kans op angst voor de bevalling ook groter. Gelukkig kun je veel doen om je vertrouwen sterker te maken, waardoor de angst meer naar de achtergrond verdwijnt. Dit artikel vermindert de angst misschien al wat én geeft handvatten.

Waar komt de angst voor de bevalling vandaan?

Angst voor de bevalling kan voortkomen uit een eerdere traumatische ervaring, (goedbedoelde) verhalen van anderen, een teveel aan medische informatie of een gevoel van controleverlies. Zodra je weet waar jouw angst vandaan komt, is het makkelijker om er iets aan te doen.

Veelvoorkomende oorzaken van bevallingsangst zijn:

• Een nare eerdere bevalling
  Angst kan voortkomen uit een eerdere (onverwerkte) bevallingservaring. Maar ook andere nare ervaringen, bijvoorbeeld met een medische situatie of intimiteit, kunnen meespelen. Het is belangrijk om dit te bespreken met je verloskundige of arts. Ze kunnen met je meedenken en helpen bij de voorbereiding op je komende bevalling.

• Verhalen van anderen
  Misschien hebben anderen je iets verteld over hun bevalling, waar je erg van bent geschrokken. Helemaal als je zwanger bent, kun je nare verhalen moeilijker van je afzetten. Het helpt om te beseffen dat elke bevalling anders is. Ook zegt de ervaring van een ander niets over hoe het bij jou zal gaan. Positieve voorbeelden kunnen ook geruststellen, zoals het bevallingsverhaal van Desley.

• Informatie over risico’s en complicaties
  Realistische informatie over de bevalling is belangrijk. Je snapt dan beter wat er gebeurt, kunt beter aangeven wat je wilt en wat jou in die situatie helpt. Daarnaast kan informatie over bevallen je angstig maken: ineens wordt concreet dat er een complicatie kan optreden. Hoor je bij de verloskundige of een zwangerschapscursus iets over bevallen wat je bang maakt? Bespreek dit dan met je verloskundige of gynaecoloog. Hoe groot is de kans op de complicatie waar jij bang voor bent? Wat gebeurt er in dat geval, hoe is de medische begeleiding, welke keuzes heb je daarin? Vaak neemt zo’n gesprek de angst (deels) weg.

• Films en tv
  In series en films met scènes van een bevalling zie je vrijwel altijd stress, paniek en angstige vrouwen, die veel pijn lijden. Als je van jongs af aan nare beelden hebt gezien, zelfs als ze lollig zijn bedoeld, kan dat je verwachting ongemerkt hebben bepaald. Terwijl een bevalling in werkelijkheid meestal zo anders gaat.

• Je niet gehoord voelen
  Juist als je angstig bent, is het belangrijk dat je wordt begeleid door zorgverleners bij wie jij je veilig voelt. Zij zijn er om jou door dit proces te loodsen. Voel je je niet gehoord door je verloskundige of gynaecoloog? Bespreek dit dan, zodat jullie elkaar beter gaan begrijpen. Komen jullie er niet uit en blijf je angstig? Dan kun je ook overwegen om over te stappen naar een andere praktijk of ziekenhuis.

Welke specifieke bevalangsten zijn er?

Zwangere vrouwen zijn het vaakst bang voor de weeënpijn, voor complicaties bij de baby of voor het verlies van controle. Wat kun je tegen deze drie specifieke angsten doen?

1. Angst voor pijn

Met stip op één: pijn. Weeën doen ook pijn (uitzonderingen daargelaten), maar hoe weeënpijn voelt is voor iedere vrouw anders. Bekijk hier de video ‘hoe voelt een wee’.

Bovendien kun je in de voorbereiding op de bevalling aandacht besteden aan het omgaan met weeënpijn. Wat kan jou helpen om de pijn te accepteren en voor zoveel mogelijk comfort te zorgen? Dit kan bijvoorbeeld natuurlijke pijnverlichting zijn of medicijnen, zoals een ruggenprik. Ook zijn er verschillende zwangerschapscursussen met veel aandacht voor het omgaan met pijn en spanning tijdens de bevalling (zie verderop).

Anders dan andere pijn, is weeënpijn geen signaal dat er iets misgaat in je lichaam. Het is functionele pijn: de weeën zijn nodig om je baby geboren te laten worden. Ook is de pijn een seintje van je lichaam om een veilige plek op te zoeken, zodat je in alle rust en veiligheid kunt bevallen. Want laten we eerlijk zijn: het zou nogal onhandig zijn als je kind plotseling tussen de schappen in de supermarkt ter wereld komt.

Meestal bouwen de pijn en de kracht van de weeën zich geleidelijk op. Na elke wee heb je bovendien een paar minuten pauze waarin de pijn weg is. Nog een helpende gedachte: tijdens de bevalling maak je het hormoon endorfine aan. Dit is een natuurlijke pijnstiller die je kracht geeft en in een roes kan brengen, waardoor je de pijn beter kunt opvangen.

2. Bang dat de baby er niet door past

Vaak speelt de zorg of de baby wel door het geboortekanaal past. Maar baby’s zijn zelden te groot om vaginaal geboren te kunnen worden. Zelfs als uit een echo blijkt dat je baby groot is, hoef je je meestal geen zorgen te maken. Het is aan het eind van de zwangerschap moeilijk te meten hoe groot een baby is en echo’s kunnen er flink naast zitten. Ook hoeft een bevalling van een grote baby niet lastiger te gaan dan van een kleinere baby.

Bij de bevalling maak je het hormoon relaxine aan, dat de weefsels in je bekken en vagina soepeler en elastischer maakt. Zo is er meer ruimte om je baby door te laten. En doordat de schedeldelen van de baby nog flexibel zijn, kan het hoofdje zich aanpassen aan het geboortekanaal en tot wel 30 procent kleiner worden. Daarnaast kun je met je bevalhoudingen zorgen voor meer ruimte in je bekken. Hier lees je er meer over.

Ook geduld helpt. Als je tijdens het persen je gevoel volgt – daarbij kan je verloskundige of gynaecoloog je coachen – krijgt je vagina tijd om mee te rekken. Dat kan de kans op inscheuren verkleinen.

Lees ook: Wanneer is een knip tijdens de bevalling (niet) nodig?

3. Bang voor controleverlies

Elke bevalling is anders en je kunt van tevoren niet weten hoe het bij jou zal gaan. Je lichaam neemt het over, er kan medische zorg bij nodig zijn: kortom er is veel waar je geen invloed op hebt. Veel vrouwen die bang zijn voor de bevalling vinden dit een vervelend idee. Ze zijn bang dat ze de controle verliezen of in paniek raken.

Als je kunt besluiten dat je lichaam mag doen wat nodig is, voel je je mentaal sterker. Je kunt het dan ook beter aan. Klinkt makkelijker dan het is? Een goede zwangerschapscursus of -coach kan hierbij helpen (zie verderop). En het voorbereiden van je bevalling, is iets waar je wél grip op hebt. Je kunt jezelf informeren over verschillende (medische) situaties die zich kunnen voordoen, en de keuzes die je kunt maken. Dat geeft overzicht en een gevoel van regie.

Vaak hebben vrouwen ook het idee dat ze bij hun bevalling zijn overgeleverd aan hun verloskundige of ziekenhuispersoneel. Of dat ze weinig in te brengen hebben. Dat is zonde, want waar je ook bevalt en wat er ook gebeurt, je mag altijd de regie nemen. Zorgverleners zijn verplicht je uit te leggen wat ze willen doen en mogen pas handelen als jij toestemming geeft.

Lees ook: Zo hou je zelf de regie over je bevalling

Wat helpt het beste bij angst voor de bevalling?

Een goede fysieke en mentale voorbereiding, het uitspreken van je angsten, het schrijven van een geboorteplan en het inschakelen van je partner helpen om met vertrouwen de bevalling in te gaan. Dit doe je als volgt:

Bespreek je angsten openlijk

Je angst negeren werkt niet. Spreek je zorgen uit tegen je partner en je verloskundige. Volgens Msc Verloskundige en coach Iva Eijke kan adequate (na)zorg en een luisterend oor al veel (irreële) angst wegnemen. Soms kan zij gerichte hulp of coaching aanraden.

Bereid je goed voor

Kennis geeft rust. Bedenk waar je wilt bevallen (thuis, poliklinisch of in een geboortecentrum). Wie wil je bij de bevalling hebben, bijvoorbeeld een doula? Welke pijnbestrijding of bevalbad overweeg je? Verdiep je ook eens in hands-off bevallen. Boeken als Positief over bevallen (Milli Hill) of Als bevallen spannend is (Lilian Wirken) bieden fijne inzichten.

Maak een geboorteplan

Al je wensen en angsten leg je vast in een geboorteplan. Schrijf niet alleen medische wensen op, maar leg ook uit hoe jij reageert op stress. Trek je je terug of heb je juist een stevige peptalk nodig? Dit helpt je zorgverleners om je de beste begeleiding te geven op spannende momenten.

Volg een (specifieke) zwangerschapscursus

Kies een zwangerschapscursus die inspeelt op je angst. Bij Mindfulness train je een open houding richting negatieve gedachten. Haptotherapeut Martine in 't Veld adviseert haptonomische zwangerschapsbegeleiding om het vertrouwen in je eigen lichaam (samen met je partner) te vergroten. Andere ontspannende opties zijn hypnobirthing of zwangerschapsyoga.

Bereid je fysiek voor

Zorg voor rust, massages en slaap om je voor te bereiden. Bang voor de doorgang door het bekken? Een gespecialiseerde bekkenfysiotherapeut of oefeningen via Spinning Babies helpen je bekken te ontspannen voor een soepelere indaling en ontsluiting.

Welke rol speelt de partner bij bevallingsangst?

Je partner is jouw belangrijkste steunpilaar. Het helpt enorm als hij of zij zich ook inleest in het proces (bijvoorbeeld via het boek Wonderbaarlijk van Joyce Schouten en Marijn van der Zwaard). Een partner die goed geïnformeerd en kalm is, kan jou veel beter ondersteunen en geruststellen.

Wat als je extreme angst of paniek voor de bevalling voelt?

Heb je last van extreme paniek of onverwerkt trauma rondom de bevalling? Zoek dan professionele psychische hulp. EMDR-therapie blijkt zeer effectief bij het verwerken van deze diepgewortelde angsten. Via Stichting Bevallingstrauma vind je meer informatie en gespecialiseerde therapeuten.

Bang voor de bevalling: 3 tips

Naast de stappen die hierboven staan beschreven, kun je deze tips elke dag toepassen:

1. 1

   Zorg tijdens de zwangerschap goed voor jezelf. Vermijd stress, luister naar je lichaam en neem genoeg rust. Dat helpt om ook tijdens de bevalling te kunnen ontspannen. Dit helpt om stress te beperken tijdens de zwangerschap.

2. 2

   Bescherm jezelf tegen onnodige informatie of enge verhalen die je bang voor de bevalling maken. Bijvoorbeeld op social media. Voor je het weet heb je al scrollend weer van alles gezien en gelezen waar je onrustig van wordt. Op social media missen vaak de context en nuance, waardoor je een eenzijdig en negatief beeld krijgt.

3. 3

   Doe zoveel mogelijk dingen waar je blij en ontspannen van wordt. Denk aan massages, een boswandeling, creatief bezig zijn of muziek luisteren. Daarbij maak je gelukshormonen zoals endorfine aan en dit heeft een positieve invloed op je mentale gesteldheid.

Lees ook: De 15 beste bevallingstips van verloskundigen

Bron: Deverloskundige.nl