abortus

Abortus, wat houdt zo’n behandeling in?

In Nederland raakt één op de vijf vrouwen ooit onbedoeld zwanger. Als dat gebeurt, sta je voor een moeilijke keuze. Wil je de zwangerschap uitdragen, of overweeg je een abortus: het afbreken van de zwangerschap? Lees hier wat een abortus inhoudt en wat je na een abortusbehandeling kunt verwachten.

Onbedoeld of ongewenst zwanger

Een onbedoelde zwangerschap kan iedereen overkomen: jonge meisjes, vrouwen met een vaste partner of zonder vaste partner. Vrouwen die (nog) geen kinderen hebben, vrouwen die net bevallen zijn, vrouwen die al een compleet gezin hebben. Je kunt zwanger raken na onveilige seks, maar er bestaat ook een kans dat je zwanger raakt terwijl je anticonceptie gebruikt. Ongeveer 68 procent van die onbedoelde zwangerschappen is ook ongewenst. De meeste ongewenste zwangerschappen komen voor bij vrouwen met een vaste partner (79 procent). In 95 procent van die gevallen is de vaste partner ook de verwekker.

Advertentie

Als je onbedoeld of ongewenst zwanger bent, kun je ervoor kiezen om de zwangerschap uit te dragen, of de zwangerschap af te breken. Het afbreken van de zwangerschap heet een abortus. Jaarlijks kiezen ongeveer 30.000 vrouwen in Nederland voor een abortus.

Wil je de zwangerschap uitdragen, dan kun je ervoor kiezen om de baby zelf op te voeden, of af te staan voor adoptie, of de baby (tijdelijk) te laten opgroeien in een pleeggezin. Lees hier meer over de mogelijkheden die er zijn bij een ongewenste of onbedoelde zwangerschap.

Wat is een abortus?

Een abortus is het afbreken van een zwangerschap. Je kunt voor een abortus kiezen als je onbedoeld of ongewenst zwanger bent, of als er een medische noodzaak is om je zwangerschap af te breken.

Er zijn verschillende manieren om een zwangerschap te beëindigen, afhankelijk van de duur van de zwangerschap. In principe geldt: hoe eerder je de zwangerschap afbreekt, hoe minder zwaar de behandeling is, lichamelijk gezien.

Naast het lichamelijke aspect spelen de mentale gevolgen meestal ook een grote rol. Een abortus kan een ingrijpende gebeurtenis zijn die veel emoties bij je losmaakt. Een abortus is onomkeerbaar; de zwangerschap wordt definitief beëindigd. Daarom is het belangrijk om goed over je keuze na te denken.

Lees ook: Negatieve zwangerschapstest en toch zwanger: hoe kan dat?

Tot wanneer kan abortus?

Wettelijk gezien mag een abortus tot de  24e week van de zwangerschap. Maar in de praktijk is een abortus in Nederlandse abortusklinieken en ziekenhuizen mogelijk tot 22 weken. Een latere abortus, na 22 weken, kan alleen als er zeer zwaarwegende medische redenen zijn, bijvoorbeeld als de baby niet levensvatbaar is.

Als je nadenkt over de optie van abortus, is het verstandig om snel een afspraak te maken met je huisarts. Ook als je nog veel twijfels hebt. Hoe eerder je naar de huisarts gaat, hoe meer opties je nog hebt. De verschillende opties die er zijn, hangen namelijk af van de zwangerschapsduur. Ook moet je rekening houden met de verplichte bedenktijd van vijf dagen.

De verschillende abortusbehandelingen zijn:

  • Overtijdbehandeling: alleen mogelijk als je maximaal zestien dagen overtijd bent, gerekend vanaf de dag dat je ongesteld had moeten worden.
  • Abortuspil: mogelijk tot 9 weken na de eerste dag van je laatste menstruatie.
  • Zuigcurettage: tussen 6 en 12 weken na het begin van je laatste menstruatie.
  • Abortus door middel van een operatie: vanaf 12 weken tot 22 weken na het begin van je laatste menstruatie.

Verplichte bedenktijd

In Nederland geldt een wettelijke verplichte bedenktijd van vijf dagen voor abortus, om te voorkomen dat je overhaast een beslissing neemt. Deze verplichte bedenktijd gaat in vanaf het eerste gesprek dat je met je huisarts hebt over je ongewenste zwangerschap. De bedenktijd geldt niet als je minder dan 16 dagen overtijd bent.

Wil je liever niet naar de huisarts, dan hoeft dat niet. Je kunt ook rechtstreeks een afspraak maken met een abortuskliniek. Ook dan geldt een wettelijke bedenktijd van vijf dagen vanaf het eerste gesprek met de arts van die kliniek.

Kan een abortus anoniem?

Bij de meeste abortusklinieken kun je volledig anoniem een abortusbehandeling krijgen, zonder tussenkomst van je huisarts. Niemand anders hoeft te weten te komen dat je een abortus hebt gehad. Er worden geen inlichtingen over de abortus verstrekt. De vergoeding gaat via een subsidieregeling die de abortuskliniek van de overheid ontvangt, dus je zorgverzekering krijgt er ook niks over te horen.

Als je een abortusbehandeling in een ziekenhuis krijgt, wordt deze vergoed via de zorgverzekering en blijf je niet helemaal anoniem.

Hoe maak je een goede afweging?

Als je onbedoeld zwanger bent, dan sta je voor een ingrijpende keuze. Het is belangrijk dat je die keuze zelf maakt en er goed over nadenkt. Er is geen goed of fout; het gaat erom wat de beste keuze is voor jouw persoonlijke situatie.

Het is belangrijk om daarover te praten met anderen. Praten helpt om je gedachten op een rijtje te zetten. Andere mensen kunnen je helpen om de situatie meer van een afstand te bekijken, zonder dat je emoties de overhand krijgen. Bespreek het met iemand die je vertrouwt, zoals je partner, vader of moeder, broer of zus, of een goede vriendin. Maar ook een gesprek met je huisarts is belangrijk; je huisarts kan je vertellen welke opties je hebt en wat die mogelijkheden precies inhouden.

Hoewel je als vrouw uiteindelijk bepaalt of je een abortus ondergaat, is het belangrijk dat je partner (als je die hebt) ook betrokken is bij je beslissing. Gebrek aan communicatie over de abortus maakt de kans op verwerkingsproblemen groter. Ook voor je partner kan het afbreken van de zwangerschap een heftige gebeurtenis zijn, waar hij (of zij) zich flink machteloos bij kan voelen.

Je kunt ook praten met iemand die je nog niet kent en die jouw situatie van een afstand objectief kan beoordelen. Via de organisatie FIOM kun je in contact komen met een gespecialiseerde hulpverlener voor een keuzehulpgesprek.  Zo’n gesprek kan eventueel anoniem. Op de website van FIOM kun je ook online oefeningen doen die je kunnen helpen om een goede afweging te maken. Lees hier meer adviezen die kunnen helpen om een beslissing te maken over je onbedoelde zwangerschap.

Wat houdt een abortusbehandeling in?

Er zijn verschillende manieren om een zwangerschap af te breken, afhankelijk van de duur van je zwangerschap:

  1. Overtijdbehandeling
    Ben je maximaal zestien dagen overtijd, gerekend vanaf de dag dat je ongesteld had moeten worden, dan kun je kiezen voor een overtijdbehandeling. Voor deze behandeling geldt geen verplichte bedenktijd van vijf dagen. Je kunt dus direct een afspraak maken bij een abortuskliniek en dan ook direct behandeld worden. Bij een overtijdbehandeling wordt eerst een inwendige echo gemaakt, om te controleren of je inderdaad minder dan zestien dagen overtijd bent. Daarna wordt de baarmoedermond verdoofd. Je baarmoeder wordt vervolgens via de vagina leeggezogen met een dun buisje; zo wordt de bevruchte eicel weggehaald. Lees hier meer over de overtijdbehandeling.
  2. Abortuspil
    Ben je pril zwanger, tot 9 weken vanaf de eerste dag van je laatste menstruatie, dan is de abortuspil een optie. Deze behandeling bestaat uit twee stappen. Eerst krijg je een pil in een abortuskliniek of ziekenhuis. Deze pil zorgt ervoor dat de zwangerschap stopt. Voor de tweede stap krijg je vier tabletten mee naar huis, die je een paar dagen later zelf vaginaal inbrengt. Deze tabletten zorgen ervoor dat de baarmoeder gaat samentrekken en er een miskraam optreedt. Dit gaat gepaard met bloedverlies en buikkrampen, die hevig kunnen zijn. Lees hier meer over een behandeling met de abortuspil.
  3. Zuigcurettage
    Als je tussen zes en twaalf weken zwanger bent, gerekend vanaf de eerste dag van je laatste menstruatie, dan is een zuigcurettage een optie. Bij een zuigcurettage wordt de baarmoeder via de vagina leeggezogen met een dun plastic buisje. Dit gebeurt onder plaatselijke verdoving of onder narcose. Deze ingreep duurt ongeveer vijftien minuten. Na de behandeling kun je nog een paar dagen last hebben van bloedverlies en menstruatieachtige krampen. Na de ingreep krijg je een recept mee voor antibiotica, om de kans op infecties te verkleinen. Meer weten? Zo verloopt een curettage.
  4. Abortus door middel van een operatie
    Als je 12 tot 22 weken zwanger bent, is de laatste mogelijkheid voor een abortus een operatieve ingreep. Dit gebeurt onder plaatselijke verdoving of narcose. Met operatie-instrumenten wordt het embryo weggehaald. Deze behandeling duurt ongeveer 30 tot 45 minuten.

Na een abortus

Na een abortusbehandeling kun je de eerste dagen last hebben van:

  • Bloedverlies (heviger dan een menstruatie, soms ook met stolsels).
  • Hevige buikkrampen
  • Diarree
  • Misselijkheid
  • Rugpijn
  • Buikpijn
  • Verhoging of koorts
  • Heftige emoties

Na de abortusbehandeling is je zwangerschap beëindigd. Eventuele zwangerschapsverschijnselen verdwijnen meestal binnen een week.

Je krijgt meestal een recept voor een antibioticakuur om een infectie te voorkomen. Daarnaast wordt aangeraden om de eerste twee weken na een abortusbehandeling geen seks te hebben of tampons te gebruiken, en niet in bad te gaan of te zwemmen.

Ongeveer vier weken na de abortus kun je een zwangerschapstest doen, om te controleren of je inderdaad niet meer zwanger bent. Daarnaast vindt er een nacontrole plaats, waarbij wordt gekeken of je lichamelijk goed herstelt. Ook wordt er gesproken over je emoties en de verwerking van de abortus.

Zijn er risico’s bij een abortus?

Na een abortusbehandeling kunnen er complicaties optreden. Mogelijke complicaties zijn:

  1. Hevig of langdurig bloedverlies: Bloedverlies na een abortus is normaal, je kunt ook stolsels verliezen. Maar als je erg hevig of langdurig blijft vloeien, dan kan het zijn dat er weefsel in de baarmoeder is achtergebleven. Neem contact op met je huisarts bij hevig bloedverlies, of als het langer dan twee weken aanhoudt. Mogelijk moet er door middel van curettage nog wat weefsel verwijderd worden.
  2. Infectie: Je kunt na de behandeling een infectie oplopen. Heb je na een abortus langer dan een dag koorts (meer dan 38 graden), neem dan contact op met je huisarts of de abortuskliniek.
  3. Abortus is niet gelukt: In zeldzame gevallen is de zwangerschap na een abortusbehandeling toch nog niet afgebroken. De kans daarop is ongeveer één tot twee procent. Er is dan nog een abortusbehandeling nodig.

In zeer uitzonderlijke gevallen kunnen er complicaties optreden waardoor je onvruchtbaar wordt. Dat komt dan meestal doordat je na de abortusbehandeling een infectie krijgt, zoals chlamydia. Om dat te voorkomen, krijg je na een abortusbehandeling antibiotica voorgeschreven.

Emoties voor en na abortus

Of je nou honderd procent achter je beslissing staat, of eigenlijk nog twijfels hebt, een abortus kan veel emoties bij je losmaken. Het is een moeilijke beslissing en je gevoel kan iets heel anders zeggen dan je verstand.

Een abortus kan als een heftige gebeurtenis worden ervaren. Emoties na een abortus kunnen variëren van opluchting en berusting, tot verdriet, schaamte, schuld, somberheid, boosheid en spijt. Dat is heel normaal. Ook als je zeker weet dat je de juiste keuze hebt gemaakt, kun je erg verdrietig zijn, of last krijgen van spijt of schuldgevoelens. Meestal worden deze gevoelens op den duur minder, maar bij sommige vrouwen blijven de emoties altijd bestaan of kunnen er mentale klachten ontstaan. Daarom is het belangrijk om je abortus goed te verwerken, op je eigen tempo.

Verwerken van abortus

Het verwerken van een abortus kost tijd. Praat over je gevoelens met je partner, familie of goede vrienden. Vind je het moeilijk om erover te praten, dan kan schrijven vaak ook helpen. Ook kan het fijn zijn om te praten met lotgenoten, bijvoorbeeld via een forum of een geheime Facebookgroep.

Als het je niet goed lukt om de abortus te verwerken, kun je hulp vragen bij organisaties als FIOM of Siriz. Je kunt online begeleiding krijgen of een gesprek aanvragen met een hulpverlener bij jou in de buurt. Je kunt ook naar de huisarts om je verhaal te delen. Je huisarts kan je eventueel doorverwijzen naar een gespecialiseerde deskundige. Dit geldt natuurlijk ook voor je partner.

Zwanger worden na abortus

Na een abortus kun je in principe gewoon weer zwanger worden. Uit onderzoek blijkt dat vrouwen niet verminderd vruchtbaar worden door een abortusbehandeling. Alleen in zeer zeldzame gevallen zijn er vrouwen onvruchtbaar geworden door een infectie die optrad na een abortusbehandeling.

Kosten van een abortus

Alle abortusbehandelingen in Nederland worden vergoed. Een behandeling in een abortuskliniek wordt gesubsidieerd door de overheid. Jij hoeft er niets voor te betalen. Als je een abortusbehandeling krijgt in een ziekenhuis, dan wordt dat vergoed door je zorgverzekering. De kosten vallen wel onder je verplichte eigen risico.

Lees ook: Bevallen van een doodgeboren baby: dit kun je verwachten