Wat is een zwangerschapsmasker?
Een zwangerschapsmasker, in medische termen melasma of chloasma genoemd, is een pigmentstoornis waarbij donkergekleurde pigmentvlekken in het gezicht ontstaan tijdens je zwangerschap. Je ziet de vlekken voornamelijk op je wangen, je voorhoofd, rondom je ogen en op je bovenlip. Hier komt de term ‘masker’ vandaan. Soms duiken de vlekken ook op andere delen van je lichaam op, zoals in je hals of op je armen. Dit kan zich uiten in grote, grillige vlekken of in kleinere pigmentvlekken.
Een zwangerschapsmasker is volkomen onschuldig en niet besmettelijk. Toch voelen veel vrouwen zich onzeker over deze kwaal. Dat is nergens voor nodig, want je bent absoluut niet de enige. Tussen de 50 en 75 procent van de zwangere vrouwen krijgt hiermee te maken. Vrouwen met een van nature donkere huidskleur hebben meer pigment en lopen daardoor een grotere kans op het ontwikkelen van melasma.
De rol van hormonen bij pigmentvlekken
Pigment is de bruine kleurstof in je huid die de opperhuid kleur geeft. Zodra je in de zon zit, maakt je huid meer pigment aan om je te beschermen. Hoe meer pigment je aanmaakt, hoe bruiner je huid wordt.
Tijdens je zwangerschap raakt dit proces soms verstoord. Je huid maakt dan op specifieke plekken opeens extra pigment aan, waardoor er donkere vlekken ontstaan. De voornaamste oorzaak hiervan is de enorme toename van zwangerschapshormonen. Hormonen zoals progesteron en oestrogeen stimuleren direct de aanmaak van pigment. Dat is ook de reden dat pigmentproblemen zo vaak voorkomen tijdens je zwangerschap.
Deze hormonen zorgen er ook voor dat bestaande pigmentvlekken en moedervlekken groter of donkerder worden. Je kunt in deze periode sowieso een iets donkerdere teint krijgen. Dit zie je vaak het duidelijkst bij je tepels en de middellijn op je buik, beter bekend als de zwangerschapsstreep. Daarnaast zul je merken dat de structuur van je huid op alle vlakken flink kan veranderen. Je huid kan droger of juist vetter worden, je bloedvaatjes verwijden en je hebt mogelijk meer last van pukkels.
Naast de welbekende hormoonschommelingen speelt erfelijkheid een rol. Had jouw moeder last van een zwangerschapsmasker? Dan is de kans aanzienlijk dat jij ook aanleg hebt voor pigmentvlekken. Andere factoren die melasma kunnen triggeren zijn agressieve peelings, bepaalde cosmeticaproducten, medicatie tegen epilepsie en het gebruik van de pil voorafgaand aan je zwangerschap.
Wanneer ontstaat een zwangerschapsmasker?
Een zwangerschapsmasker ontstaat in de meeste gevallen in het tweede of derde trimester van de zwangerschap. Toch kan het zich gedurende de hele negen maanden ontwikkelen. Zelfs in de eerste maanden na de zwangerschap kunnen er nog vlekken verschijnen, omdat je hormoonhuishouding dan nog volop in beweging is.
Het risico op pigmentvlekken is het grootst in het voorjaar en de zomer, wanneer de uv-straling sterk is. Blijf echter ook alert in de herfst- en wintermaanden, want de winterzon kan eveneens pigmentvlekken uitlokken.
Gaat een zwangerschapsmasker vanzelf weer weg?
Bij de overgrote meerderheid van de vrouwen verdwijnt het zwangerschapsmasker gelukkig vanzelf, meestal binnen een paar maanden na de bevalling. Volgens dermatoloog (Kinder)dermatoloog Elodie Mendels is geduld hierbij belangrijk, omdat het wegebben van hormonen simpelweg tijd kost.
Bij een kleine groep vrouwen blijken de vlekken permanent. Goed om te weten: als je bij een eerdere zwangerschap een zwangerschapsmasker hebt gehad, is de kans groot dat het bij een volgende zwangerschap terugkeert. De vlekken zijn dan vaak iets donkerder.
Zo kun je een zwangerschapsmasker voorkomen
De meest effectieve manier om een zwangerschapsmasker te voorkomen, is je huid consequent insmeren met een zonnebrandcrème van minimaal factor 30 en de zon zoveel mogelijk mijden. Dit advies geldt niet alleen als je zwanger bent, maar ook voor de periode na je bevalling.
Zeker in het voorjaar en de zomer is het beschermen van je huid cruciaal. Gebruik deze handige tips om jezelf te weren tegen overmatig pigment:
Smeer je gezicht en hals elke ochtend royaal in met zonnebrandcrème (minimaal factor 30).
Zorg dat je altijd een tube zonnebrand in je tas hebt als je de deur uitgaat.
Kies op een terras altijd voor een plek in de schaduw.
Zet een grote parasol in je tuin, zodat je toch veilig buiten kunt zitten.
Draag een zonnehoed die je gezicht volledig in de schaduw houdt.
Maak geen gebruik van de zonnebank.
Lees ook: Veilig in de zon als je zwanger bent: dit zijn de do’s en don’ts
Behandelingen en crèmes: wat mag wel en niet?
Heb je al een zwangerschapsmasker? Raak niet in paniek, je hoeft de vlekken niet direct te behandelen. Ze kunnen geen kwaad en trekken meestal rond de drie maanden na je zwangerschap vanzelf weg. Bovendien wordt het gebruik van veel reguliere pigmentcrèmes afgeraden tijdens de zwangerschap, wegens mogelijke risico’s voor je ongeboren baby.
Wil je de vlekken in de tussentijd minder laten opvallen? Gebruik dan dekkende make-up. Met een goede poeder of foundation kom je een heel eind. Hier vind je direct de beste concealers om pigmentvlekken te verdoezelen.
Blijven de vlekken toch zichtbaar na het ontzwangeren? Dan kun je overwegen om actieve ingrediënten te gebruiken. Let op: blijf je huid ook tijdens zo’n behandeling extreem goed tegen de zon beschermen. Werkzame stoffen bij pigmentvlekken zijn:
Hydrochinon: Dit effectieve bestanddeel bleekt de huid gelijkmatig en is uitsluitend op recept verkrijgbaar via je huisarts of dermatoloog. Gebruik dit absoluut niet tijdens de zwangerschap.
Azelaïnezuur: Dermatologen schrijven regelmatig azelaïnezuur (20%) voor vanwege het licht blekende effect.
Vitamine A-zuur: Crèmes met vitamine A-zuur zijn receptplichtig en worden eveneens sterk afgeraden tijdens de zwangerschap.
Niacinamide: Diverse studies tonen aan dat een crème met 2 tot 5 procent niacinamide effectief is bij oppervlakkige pigmentvlekken.
Vitamine C: Huidverzorging of crèmes met vitamine C (in een concentratie van 5 procent of hoger) kunnen je zwangerschapsmasker helpen vervagen.
Voor sommige pigmentvlekken is een laserbehandeling de perfecte uitkomst. Bij melasma valt het effect van een laser echter vaak tegen; het kan de vlekken in sommige gevallen zelfs donkerder maken.
Let op: als je zwangerschapsmasker na een behandeling met crèmes, laseren of peelings is verdwenen, kan het later wel weer terugkomen na (overmatige) blootstelling aan zonlicht. Bescherm je gezicht dus goed met een hoge factor zonnebrandcrème om een zwangerschapsmasker tegen te gaan.
Lees ook: Striae (striemen) tijdens de zwangerschap voorkomen, kan dat?
Bronnen: Huidinfo.nl, DrLeenarts
