Hoe herken je de eerste symptomen van een borstontsteking?
Een borstontsteking (mastitis) herken je aan een harde, rode en warme plek op je borst die pijnlijk aanvoelt en niet verdwijnt na een voeding. Vaak gaat dit gepaard met griepverschijnselen, zoals spierpijn en koorts boven de 38,5°C.
Wanneer het evenwicht in je borstweefsel verstoord raakt, bijvoorbeeld door een teveel aan melk, kan het weefsel gaan zwellen. Deze zwelling drukt de melkkanalen dicht, waardoor de melkstroom stagneert en je borst pijnlijk en strak aanvoelt. Je voelt je vaak echt ziek. Lactatiekundige Christine Bulsing adviseert om bij deze signalen direct gas terug te nemen. Zorg dat je een betrouwbare thermometer in huis hebt om je temperatuur goed in de gaten te houden.
Lees ook: Praktische tips voor de eerste nacht met je baby
Hoe ziet een borstontsteking eruit?
De volgende symptomen kun je verwachten bij een borstontsteking:
Je hebt één of meer pijnlijke, rode, warme plekken op je borst die niet verminderen na het voeden
Je hebt pijn tijdens het voeden
Je hebt last van spierpijn
Je hebt flinke koorts, dat wil zeggen boven 38,5 °C
Je voelt je ziek
Lees ook: Praktische tips voor de eerste nacht met je baby
Wat moet je doen als je een borstontsteking hebt?
De belangrijkste stappen bij een borstontsteking zijn rust nemen, je borst koelen en blijven voeden op je normale schema. Masseer de pijnlijke plek absoluut niet; dit beschadigt het gezwollen weefsel en verergert de ontsteking.
Sinds de nieuwe richtlijn van 2022 weten we dat melkkanalen geen rechte 'druiventakken' zijn, maar een kriskras door elkaar lopend 'struikgewas'. Volgens expert Christine Bulsing hoef je de borst daarom niet meer vaker te legen dan normaal. Te veel kolven wakkert de melkproductie juist aan, wat de druk verhoogt. Koel de plek minimaal drie keer per dag tien minuten met een koud kompres in een washandje. Heb je veel pijn? Een ontstekingsremmer zoals ibuprofen (mits je niet zwanger bent) kan de zwelling verminderen. Overleg dit altijd even met je huisarts of verloskundige.
Laat je borst met rust
Deze nieuwe richtlijn adviseert om de pijnlijke borst zo veel mogelijk met rust te laten en niet te masseren. Probeer dus gewoon te voeden zoals je gewend bent. Vaker voeden of kolven hoeft in elk geval niet. Als je dat fijner vindt, kun je je kind eerst aan de andere borst laten drinken.Koel met koude compressen
Het helpt ook om de borst te koelen met koude ijskompressen. Doe dit na elke voeding gedurende tien minuten. Koel bij voorkeur minimaal drie keer per dag. Vaker mag ook als je dat fijn vindt. Gebruik je ijskompressen? Dan kun je hier het beste even iets omheen doen, zoals een washandje. Zo liggen ze niet direct op de huid en kunnen ze je huid niet beschadigen.Neem rust
Als je borst toch ontstoken raakt, is het belangrijk om rust te nemen. Je bent ziek en wilt waarschijnlijk ook het liefst in bed blijven. Verder is het belangrijk om door te gaan met voeden. Als je veel pijn hebt, kun je een pijnstiller nemen. Daarnaast kun je een ontstekingsremmer nemen die ook helpt tegen de pijn. Zoals ibuprofen, als je niet zwanger bent. Deze zorgt ervoor dat de zwelling afneemt. Doe dit wel in overleg met je huisarts of verloskundige.Lecithine tegen borstontsteking
Bij een verstopping met een zichtbare melkblaar kan het voedingssupplement lecithine helpen om dit gemakkelijker op te laten lossen. Dit is een vetachtige stof die in ons lichaam voorkomt. Lecithine is zonder recept verkrijgbaar bij de drogist. Neem hiervan elke dag twee eetlepels in. Er zijn aanwijzingen dat dit een positieve invloed heeft doordat het de melk ‘kleveriger’ maakt. Neem het liefst lecithine op basis van zonnebloemolie.Behandeling met ultrageluid therapie
Sommige vrouwen met een borstontsteking hebben baat bij ultrageluid therapie. Bij deze pijnloze behandeling, die bestaat uit twee sessies, wordt het borstweefsel gemasseerd met ultrageluid. De kleine trillingen van dit onhoorbare geluid geven de borst een soort massage. Hierdoor verbetert de doorbloeding en nemen de pijn, zwelling en ontsteking van de borst af. Als je voldoende verzekerd bent, wordt de behandeling vergoed door je zorgverzekeraar.
Welke natuurlijke middelen helpen tegen de pijn?
Het voedingssupplement lecithine, bij voorkeur op basis van zonnebloemolie, helpt de melk minder kleverig te maken waardoor verstoppingen sneller oplossen. Daarnaast kan ultrageluid therapie de doorbloeding verbeteren en de pijn en zwelling effectief verminderen.
Lecithine is zonder recept verkrijgbaar bij de drogist; twee eetlepels per dag zijn vaak al effectief bij een melkblaar of verstopping. Zoek je professionele hulp? Sommige lactatiekundigen bieden ultrageluid therapie aan. Deze pijnloze behandeling geeft je borstweefsel een micromassage via geluidstrillingen. Informeer bij je zorgverzekeraar of dit in jouw pakket wordt vergoed.
Lees ook: Alles over voeding tijdens borstvoeding
Nieuwe vs. oude richtlijn borstontsteking
De nieuwe richtlijn tegen borstontsteking staat op veel punten haaks op de oude. Zo werd vroeger bijvoorbeeld geadviseerd de baby vaker aan te leggen zodat de borst goed leeg werd gedronken. Dat zou de ontsteking verminderen. Volgens de nieuwste inzichten hoeft de borst niet zo veel mogelijk te worden geleegd.
Ook werd aangeraden de borst niet te koelen, maar juist te verwarmen. Daarnaast zou het goed zijn om de borst tijdens het voeden te masseren, door van de harde plek richting je tepel te strijken. Zo zou de verstopping in het melkkanaaltje eruit gemasseerd worden. Maar inmiddels is bekend dat bij een borstontsteking helemaal geen verstopping in een melkkanaaltje zit. Dat hoeft er dus ook niet uit gemasseerd te worden. Ook werd aangeraden de borst te knijpen of te duwen bijvoorbeeld onder de douche, om zo de zwelling te verminderen.
Al bovenstaande adviezen worden op dit moment dus niet meer aangeraden. Maar het kan zijn dat sommige zorgverleners nog steeds volgens deze oude richtlijnen werken.
Lees ook: Dit is alles wat je wil weten over borstvoeding
Hoe lang duurt een borstontsteking?
Meestal gaat een borstontsteking vanzelf over, binnen een paar dagen. Je merkt dan dat de koorts zakt, je borsten worden minder pijnlijk en de harde, rode plek in je borsten wordt kleiner. Als de ontsteking heftiger is en je antibiotica nodig hebt, wordt de ontsteking binnen een paar dagen meestal al minder, totdat het helemaal over is.
Tip: Hier lees je alles over borstvoedingshoudingen. Je ontdekt vanzelf welke borstvoedingshouding het beste bij jou en je baby past.
Hoe voorkom je een borstontsteking in de toekomst?
Je voorkomt een borstontsteking het beste door je baby op verzoek te voeden en niet meer melk af te kolven dan je kind drinkt. Een te grote voorraad melk in de vriezer lijkt handig, maar overmatige stimulatie vergroot het risico op ontstekingen aanzienlijk.
Natuurlijk borstvoeding geven betekent luisteren naar de behoefte van je baby. Overproductie is vaak de boosdoener bij terugkerende mastitis. Zorg daarnaast goed voor je eigen weerstand: drink voldoende water, eet gevarieerd en pak je rust waar mogelijk. Controleer tijdens de borstvoedingsperiode je borsten dagelijks onder de douche op ongewone harde plekken.
Tip: Kies voor comfortabele voedingskleding die je borsten niet afknelt
Moet je stoppen met borstvoeding bij een ontsteking?
Nee, je hoeft niet te stoppen met het geven van borstvoeding als je een ontsteking hebt. Zelfs als er sprake is van een bacterie, kan je baby de moedermelk veilig drinken zonder ziek te worden.
Sterker nog, plotseling stoppen verergert de stuwing en maakt de ontsteking alleen maar heftiger. Ook als de huisarts antibiotica voorschrijft, bestaan er varianten die veilig zijn in combinatie met voeden. Vermeld altijd dat je borstvoeding geeft wanneer je medicatie krijgt.
Wat als de ontsteking ontstaat tijdens het afbouwen?
Krijg je een borstontsteking terwijl je net bezig bent met afbouwen, stop dan tijdelijk met het schrappen van voedingen en houd je huidige ritme vast tot de klachten verdwijnen.
Zodra je borst weer rustig aanvoelt, kun je het afbouwschema heel geleidelijk weer oppakken. Gun je lichaam de tijd om de melkproductie op een natuurlijke manier te verlagen. Heb je ondersteuning nodig bij het vinden van de juiste balans? Een lactatiekundige kan samen met jou een plan op maat maken.
Lees ook: De draadloze Elvie kolf: is hij het geld waard?
Wanneer ga je naar de dokter?
Als de klachten na 24 uur niet flink verbeterd zijn, of als de koorts heel hoog wordt en je je erg ziek voelt, kan het zijn dat er sprake is van een bacteriële borstontsteking. Neem dan contact op met de huisarts. Misschien heb je antibiotica nodig. Vertel altijd aan de huisarts dat je borstvoeding geeft. Dan krijg je een antibioticum dat je veilig kunt gebruiken als je borstvoeding geeft.
Lees ook: Medicijnen en borstvoeding: wat mag wel en wat niet?
Bronnen: La Leche League, OLVG
