difterie

Difterie, wat is het en hoe behandel je het?

Difterie is een ernstige en zeer besmettelijke ziekte bij kinderen en volwassenen. De ziekte komt via de luchtwegen in je lichaam en veroorzaakt een witgrijs vlies achter in de keel.

Door dit vlies kan je kind moeilijk ademhalen. De gifstoffen van de infectie kunnen de stembanden, het hart en het zenuwstelsel aantasten. Symptomen van difterie zijn verkoudheid, keelpijn, (bloederige) afscheiding uit de neus en een hese stem. De bacterie komt in Nederland zelden voor, omdat ertegen wordt gevaccineerd.

INCUBATIETIJD*: twee tot vijf dagen, nooit langer dan zeven dagen.
SYMPTOMEN: verkoudheid, keelpijn, koorts, ernstige benauwdheid wat tot verstikking kan leiden.
BESMETTELIJK:
ja, zeer besmettelijk, tot vier weken na de besmetting.
RISICO VOOR ZWANGEREN:
ga bij verdenking van difterie meteen naar de huisarts.

*De tijd die verstrijkt tussen de besmetting en de eerste symptomen.

Wat is difterie?

Difterie is een besmettelijke ziekte die wordt veroorzaakt door een bacterie die van mens op mens wordt overgedragen. Toen er nog geen vaccinaties tegen de ziekte waren, was difterie een belangrijke doodsoorzaak onder kinderen. Nu komt de ziekte dankzij inenting nog nauwelijks in Nederland voor. Als iemand difterie heeft, komt diegene meestal uit het buitenland.

In deze animatie wordt helder uitgelegd wat de gevaren van difterie zijn. Bron: RIVM.

Oorzaak difterie

Difterie wordt veroorzaakt door de bacterie Corynebacterium diphtheriae. Deze bacterie produceert een gifstof die weefsels beschadigt. Denk bijvoorbeeld aan de huid of de longen. De plaats van de infectie bepaalt welke klachten de patiënt heeft.

Symptomen van difterie

Doordat de plaats van de infectie bepaalt welke ziekteverschijnselen iemand met difterie heeft, zijn er veel verschillende symptomen. Als je kind bijvoorbeeld difterie in de neus heeft, is dat niet zo erg. Je kind voelt zich niet ziek en meestal zijn er geen verdere complicaties. Als de infectie op de huid is, ontstaan daar zweren op.

Keel, luchtpijp en longen

Als de keel, luchtpijp en longen geïnfecteerd zijn, is de ziekte ernstiger. Je kind krijgt koorts is verkouden en heeft keelpijn. Ook kan hij last hebben van heesheid en bloederig slijm, meestal uit één neusgat.

Difterie lijkt op een ernstige keelontsteking. Je kind wordt ziek en kan erg benauwd worden. Het kan zelfs zo heftig zijn dat difterie tot verstikking kan leiden. Bij tien tot twintig procent van de zieke kinderen tast het gif van de bacterie ook de hartspier aan. Ook het zenuwstelsel kan beschadigd raken. Verder kan iemand zich erg verslikken, scheel gaan kijken of minder goed zien. Later kunnen spieren in de armen en benen minder goed werken. De complicaties van de ziekte kunnen dodelijk zijn.

Soms is iemand besmet met de difteriebacterie, zonder enige symptomen te vertonen. Hij wordt niet ziek, maar kan de ziekte wel (lange tijd) verspreiden.

Video: In deze video zie je wat je moet doen als er sprake is van verstikking.

Wie lopen het meeste risico?

De risico’s van difterie zijn het grootst bij jonge baby’s en heel oude mensen.

Hoe vaak komt difterie voor in Nederland?

Difterie komt in Nederland bijna niet meer voor. Dit komt omdat de meeste kinderen in Nederland worden ingeënt tegen difterie. Soms lopen mensen toch difterie op tijdens een (verre) reis. Toen er nog geen vaccin was, overleden er elk jaar honderd tot tienduizend mensen aan difterie. Sinds 1994 is er volgens het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM) geen sterfgeval van difterie in Nederland gemeld.

Is difterie besmettelijk?

Difterie is een zeer besmettelijke ziekte. Mensen besmetten elkaar bijvoorbeeld via kleine druppeltjes uit de neus en de mond. Denk bijvoorbeeld aan hoesten of niezen, of via direct contact zoals zoenen of het aanraken van een besmette wond. 

Soms wordt de difteriebacterie ook bij runderen, paarden, geiten, schapen, honden en katten gevonden. Als je niet tegen de ziekte bent ingeënt, kunnen deze dieren je besmetten. Ook in rauwe, ongepasteuriseerde melk kan de bacterie zitten.

Wanneer neem je contact op met de huisarts?

De kans dat je in Nederland difterie oploopt is klein, want de ziekte komt hier bijna niet meer voor. Soms lopen mensen het nog op als ze op vakantie zijn. Als je denkt dat jij of je kind difterie heeft, bel dan direct de huisarts.

Als je difterie hebt, word je meestal in het ziekenhuis opgenomen. Je wordt daar geïsoleerd verpleegd, zodat je andere mensen niet kunt besmetten. Dat is zeker zoals de luchtwegen zijn geïnfecteerd.

Wat kun je eraan doen (behandeling)?

Wie besmet is met de difteriebacterie moet vaak in het ziekenhuis worden opgenomen. Vaak worden antibiotica en een tegengif tegen de bacterie gegeven. Zonder tijdige behandeling heb je kans op ernstige complicaties, blijvende schade en overlijden. De kans op overlijden is drie tot twaalf procent.

Mag je kind naar het kinderdagverblijf?

Als je kind besmet is met de difteriebacterie, mag hij niet naar het kinderdagverblijf of naar school. Ook niet als je denkt dat hij niet zo ziek is. Bij keel- en/of neusdifterie is een behandeling in het ziekenhuis noodzakelijk. Daar krijgt hij een tegengif tegen het gif van de bacterie en antibiotica. In sommige gevallen is er zuurstof en/of beademing nodig.

Difterie en zwangerschap

Er wordt de laatste tijd veel geschreven over zwangere vrouwen en de kinkhoestvaccinatie (lees hier meer over kinkhoest), maar over difterie wordt weinig geschreven. Dit komt waarschijnlijk omdat difterie in ons land nog maar zelden voorkomt. Als je denkt dat je difterie hebt en je bent zwanger, of als je denkt dat je kind difterie heeft, neem dan meteen contact op met je huisarts. Hij kan je meteen onderzoeken en eventueel doorverwijzen naar het ziekenhuis.

Valt difterie binnen het Rijksvaccinatieprogramma?

Er is geen los difterievaccin. Het difterievaccin zit verwerkt in verschillende combinatievaccins: DTP, DKTP, DKTP-HepB-Hib. In het Rijksvaccinatieprogramma krijgen baby’s vier inentingen. Als je kind op de basisschool zit, krijgt hij als hij vier en negen jaar is nog een inenting. Bij elkaar zorgen de vaccinaties voor ten minste tien jaar bescherming. Als je je kind extra wilt beschermen omdat jullie bijvoorbeeld een verre reis gaan maken, kun je na tien jaar een herhalingsvaccinatie halen. Volledig gevaccineerde mensen overlijden bijna nooit aan difterie.