koortslip baby

Koortslip: wanneer gevaarlijk voor je baby?

Kinderen en volwassen kunnen last hebben van een koortslip. Voor baby’s jonger dan vier maanden is een koortslip gevaarlijk. Waarom is dat zo en hoe kun je je baby hiertegen beschermen?

Wat is een koortslip?

Een koortslip is een infectie van de huid, op of vlakbij de lippen, die wordt veroorzaakt door een herpesvirus (herpes simplex virus). Een koortslip begint met jeuk en een branderig gevoel. Daarna ontstaan er pijnlijke verdikkingen en blaasjes. Deze blaasjes zijn gevuld met vocht waarin zich het herpesvirus bevindt. Ze kunnen openbarsten of verdrogen en worden korstjes. In deze fase is de koortslip besmettelijk, maar net voordat de koortslip ontstaat kan je soms ook al besmettelijk zijn.

Advertentie

Het virus kan worden overgedragen door besmet speeksel of door het geven van een zoen. Als de blaasjes en korstjes zijn verdwenen, kan het virus niet meer worden overgedragen. Het duurt ongeveer twee weken voordat een koortslip is genezen maar als je eenmaal bent besmet, blijft het virus in je lichaam. Als je een koortslip hebt gehad, kan deze dus regelmatig terugkomen. Dit gebeurt meestal als je een lage weerstand hebt.

Wanneer is een koortslip besmettelijk?

Het herpesvirus bevindt zich in het vocht in de blaasjes. Dat vocht is zeer besmettelijk en kan worden doorgegeven door bijvoorbeeld een zoen of knuffelen. Maar het kan ook op een voorwerp zitten. Denk bijvoorbeeld aan een bijtring, ander speelgoed of een drinkbeker.

Het besmettingsgevaar is pas geweken als de blaasjes zijn ingedroogd of als er een korstje op zit. Wees daarom met baby’s in de buurt heel voorzichtig. Zoen of knuffel een baby pas weer als de koortslip helemaal is verdwenen. Neem geen risico.

Vagina besmet met herpesvirus

Je hebt misschien al vaker iets gelezen over het herpesvirus en een koortslip, maar ook de vagina kan besmet zijn met het herpesvirus. Als dit vlak voor de bevalling het geval is, kan een baby tijdens de geboorte besmet raken. Als je weet dat jouw vagina besmet is met het herpesvirus moet je dit altijd aan je verloskundige vertellen.

Waarom is een koortslip gevaarlijk voor een baby?

Besmetting met het herpesvirus kan gevaarlijk zijn voor een baby, omdat het afweersysteem nog niet optimaal ontwikkeld is. Gelukkig komt het zelden voor dat een pasgeboren baby een koortslip krijgt. Veel moeders zijn voor hun zwangerschap al besmet met het herpesvirus. Tijdens de zwangerschap worden waarschijnlijk via de baarmoeder automatisch antistoffen meegegeven aan de baby. Deze baby’s hebben daardoor een natuurlijke bescherming en hebben een kleinere kans om op jonge leeftijd een koortslip te krijgen. Als de moeder geen drager is van het herpesvirus, maakt zij ook die antistoffen niet aan die ze doorgeeft aan de baby. Hierdoor is de baby dus extra kwetsbaar.

Voor baby’s die besmet worden rondom de zwangerschap en bevalling is een herpessimplex infectie extra gevaarlijk. Dit wordt ook wel herpes neonatorum genoemd. Dit is vooral een probleem bij moeders die geen antistoffen bij zich dragen. Deze kinderen hebben kans op een hersenvliesontsteking of een ontsteking van het hersenweefsel of andere organen. Dit zijn ernstige aandoeningen die epilepsie of (blijvende) ontwikkelingsachterstanden kunnen veroorzaken. Of in het ergste geval: een dodelijke afloop. Gelukkig gebeurt dit zelden, maar is het wel iets om rekening mee te houden.

Waarschuwing: Deze kinderziektes zijn gevaarlijk voor zwangere vrouwen

Klachten koortslip baby

Een koortslip bij een baby begint met gezwollen tandvlees en een pijnlijke mond. Ook deze klachten kunnen voorkomen:

  • Blaasjes op of rond de mond
  • Pijn in de mond
  • Koorts
  • Slecht drinken
  • Sufheid
  • Gezwollen lymfeklieren
  • Zere keel

Vaak eten en drinken baby’s slecht als ze last hebben van een koortslip. Houd dit goed in de gaten. Als je baby minder volle plasluiers heeft, is dit een signaal dat hij te weinig drinkt.

Meer lezen: Zoveel vocht moet een baby minimaal per dag drinken

Ooginfectie

Baby’s stoppen regelmatig hun handen in hun mond of wrijven met hun handen over hun gezicht of in hun ogen. Als een baby een koortslip heeft, kan hij met zijn handen aan de blaasjes zitten en daarna in zijn ogen wrijven. Hierdoor kan het herpesvirus naar de ogen verspreiden. Dit kan een (ernstige) ooginfectie veroorzaken.

Eczeem

Kinderen met eczeem hebben een beschadigde huidbarrière. Bij besmetting met het herpesvirus kan dit virus zich snel verspreiden over de huid. Dit wordt ook wel eczema herpeticum genoemd. Hierdoor ontstaan er ernstige huidafwijkingen en kan je kind (ernstig) ziek worden met koorts. Het is belangrijk om snel behandeling te krijgen om ernstige gevolgen te voorkomen.

Behandeling koortslip baby

Neem altijd contact op met het consultatiebureau of je huisarts als je baby een koortslip heeft. Zeker als hij jonger is dan vier maanden. Een koortslip gaat vanzelf weer over. De laatste korstjes gaan meestal zeven tot veertien dagen na de eerste verschijnselen weer weg. Als je baby erg veel pijn heeft, kun je de pijnlijke plekken verkoelen door bijvoorbeeld een natte doek op de plekken te leggen.

Tip: prik nooit je eigen koortslip door. Het genezingsproces wordt er niet mee verkort en daarbij loop je onnodig risico op besmetting; bij het doorprikken komt immers vocht vrij. Komt dit vocht in je oog- of bij je genitaliën, dan kan ook hier een herpesinfectie ontstaan. En natuurlijk kan je anderen besmetten met het herpesvirus.

Er wordt wel eens gezegd dat tandpasta de blaasjes uitdroogt. Feit is dat tandpasta niet bedoeld is om op de huid te smeren. Plus: het doet niets voor de genezing. Ook voor andere huis-tuin-en-keukenmiddeltjes zoals honing, azijn, ijsblokjes en knoflook is geen wetenschappelijk bewijs. Producten met zinkoxide kunnen de blaasjes wel sneller indrogen, maar hebben als nadeel dat je een witte laag krijgt op je lip.

Lees hier waarom elk huishouden zinkzalf in huis moet hebben.

Slaapzak en wanten

Het is belangrijk dat je baby niet aan de koortslip komt. Was regelmatig zijn handjes en houd goed in de gaten dat hij niet aan de blaasjes komt. Je kunt je baby het beste in een slaapzak laten slapen waar hij zijn handen niet vrij heeft. Als je niet zo’n slaapzak hebt, kun je ook wanten of sokjes om zijn handen doen, zodat hij minder aan de koortslip kan komen.

Geen aspirine

Geef je baby nooit een aspirine als hij een koortslip heeft. Dit kan het syndroom van Reye veroorzaken. Dit is een zeer zeldzaam, maar dodelijk syndroom dat schade aan verschillende organen kan veroorzaken. Vooral aan de hersenen en de lever. Vraag altijd om advies aan het consultatiebureau of je huisarts als je een pijnstiller aan je baby wilt geven en lees van te voren goed de bijsluiter.

Voorkomen koortslip baby

Hoe graag je je baby ook wilt kussen en knuffelen, doe het niet als je een koortslip hebt. Ook andere mensen die een koortslip hebben, kun je het beste uit de buurt van je baby houden. Heeft iemand die op kraambezoek wil komen een koortslip? Neem geen risico en vertel diegene dat je het bezoek wilt uitstellen. Ook goed om te weten: kraamverzorgers die er last van hebben moeten een mondmasker en handschoenen dragen. Verder moeten ze zorgen voor (extra) goede hygiëne door middel van goed handen wassen.

Verder kun je je baby op deze manieren beschermen tegen een koortslip:

  1. Plak een pleister op je koortslip.
  2. Smeer Zovirax of een andere crème op je koortslip.
  3. Bij heel jonge baby’s wordt zelfs aangeraden om een mondkapje te dragen.
  4. Wees extra voorzichtig als je borstvoeding geeft. Zet tijdens het voeden een mondkapje op en controleer je tepels en tepelhoven. Ontdek je blaasjes, dan moet je tijdelijk stoppen met de borstvoeding en contact opnemen met je huisarts. Om de melkproductie op gang te houden, kun je kolven. De melk moet je wel weggooien.
  5. Was je handen voor en na de verzorging van je baby. Vraag ook aan het kraambezoek of zij hun handen wassen voordat ze je baby aanraken.
  6. Drink niet uit je baby’s fles en gebruik niet hetzelfde bestek. Als je wilt controleren hoe warm de melk in de fles is, kun je wat melk op je pols druppelen om te voelen of de temperatuur goed is.
  7. Heb je ergens aangezeten wat je baby in zijn mond stopt, was dit dan voordat je het aan je baby geeft.
  8. Neem extra vitaminen in. Je krijgt meestal een koortslip als je minder weerstand hebt.

Meer weten? Van traphekjes tot gehoorbescherming: alle tips over veiligheid rondom je kind


Elodie Mendels

Kinderdermatoloog

Elodie Mendels is kinderdermatoloog in het Erasmus MC-Sophia Kinderziekenhuis in Rotterdam, waar zij kinderen ziet met de meest uiteenlopende huidziekten. Ook is zij bedenker van het vrolijke (voor)leesboek Zalfje voor kinderen met eczeem en hun ouders, om de zorg voor hen op een speelse en eenvoudige manier te kunnen verbeteren.