Kleuters en tijd

Tijdsbesef bij kleuters

Als het om tijd gaat, leven kleuters echt in hun eigen wereld. Kleuters ‘beleven’ de tijd. Zij onderscheiden dagen door wat ze op een dag gedaan hebben en terugkerende activiteiten, zoals naar school gaan. Als het donker is, is het nacht. Als het licht is, is het dag. Wanneer kan je je kleuter leren klokkijken? En wanneer krijgt hij wat meer tijdsbesef?

Kleuters en leren klokkijken

Kleuters kunnen nog geen klokkijken, maar je kunt ze wel tijdsbesef bijbrengen. Kinderen leren pas vanaf zes jaar om klok te kijken.

Advertentie

Verschillende soorten tijd

Je hebt niet alleen de dagelijkse tijd, maar ook de biologische tijd. De biologische tijd is het verschil tussen dag en nacht en de wisseling van de seizoenen. Kinderen hebben de biologische tijd sneller door dan de dagelijkse tijd. Als het donker is, is het tijd om te gaan slapen. En als het licht is, worden ze wakker. Het kan voorkomen dat kinderen in de war raken door de overgang van zomertijd op wintertijd en andersom.

Verder heb je nog de historische tijd. Wat is er in het verleden gebeurd en wat gaat er in de toekomst gebeuren? Kleuters kunnen dit soms een beetje verwarrend vinden. Het kan ook lastig voor ze zijn om het verschil te maken tussen ‘gisteren’ en ‘morgen’. Of tussen ‘gisteren’ en ‘vorige week’. Het is niet gek als je kleuter hier in het begin moeite mee heeft.

Tijdsbeleving van een kleuter

Op basisscholen wordt er gewerkt met dagdelen. Zo weten de kleuters wat ze in de ochtend gaan doen en wat ze in de middag gaan doen. Ze leren onbewust het verschil kennen. Je kunt je kleuter helpen om onderscheid te maken door dagen te gebruiken. ‘Nog drie nachtjes slapen en dan is het vakantie.’ Je kleuter begrijpt dat en kan dan zelfs aftellen. Je kunt ook een kleurkalender gebruiken. Je kleuter mag iedere dag een hokje inkleuren en als hij bij het kruisje of hartje (bijvoorbeeld) is, vindt er een bepaalde activiteit plaats. Zo stimuleer je je kleuter om op een speelse manier om te gaan met de tijd.

Je kunt nog niet in exacte tijden tegen je kleuter praten. Hij heeft namelijk nog geen idee wat het verschil is. De klok kun je voorlopig achterwege laten.

Hoe kan je tijdsbesef stimuleren?

Je kunt het tijdsbesef voor zowel dagelijkse, historische als biologische tijd stimuleren. Daar zijn verschillende manieren voor:

  • Praat met je kind en leg verband tussen een activiteit en de tijd.
  • Praat met je kind over het verleden, het heden en de toekomst. Zo kan je kleuter het verschil leren begrijpen.
  • Laat je kleuter de tijd ‘meten’ met een kalender of zandloper.
  • Als je kind over de tijd praat, kun je hem aanvullen of verbeteren.
  • Probeer je kind met plaatjes de verschillende seizoenen te leren.
  • Maak met je kind een tijdlijn van zijn leven (geboorte, eerste tandjes en stapjes etc.).
  • Laat je kind tien minuten zelf spelen aan de hand van de klok: tot de grote wijzer boven/beneden staat.
  • Gebruik een slaaptrainer, dat is een speciale kinderwekker die je kleuter leert wanneer het tijd is om te slapen en op te staan.