Wat is stotteren?
Stotteren betekent dat je kind niet vloeiend praat, waarbij hij klanken herhaalt, verlengt of lijkt te blokkeren. Je hoort dan bijvoorbeeld 'k-k-k-kikker' of 'ssssssssslang'. Soms valt er een stilte voor een woord en krijgt je kind het woord er met spanning uit, zoals '....koe'.
Waarom stottert je kind ineens?
Tussen de twee en vijf jaar oud is er een grote kans dat je kind ineens een periode onvloeiend spreekt. Dit is een fase die past bij een normale taalontwikkeling. Sommige kinderen vertonen kenmerken die langer aanhouden. Hoe langer dit duurt, hoe kleiner de kans dat het vanzelf weer verdwijnt. Bij ongeveer één procent van de kinderen is het stotteren blijvend.
Wat zijn de kenmerken van stotteren?
De belangrijkste kenmerken van stotteren zijn het herhalen van klanken, woorden met spanning uitspreken en zichtbare emotionele of fysieke spanning. Veel peuters praten nog niet direct vloeiend. Let op deze signalen om stotteren te herkennen:
Het verlengen of herhalen van klanken, lettergrepen en woorden.
Woorden die met spanning uit de mond worden geperst
Emotionele spanning bij het spreken
Fysieke spanning bij het spreken (met de ogen knipperen, de lippen op elkaar persen)
Het vermijden van situaties uit angst om te gaan stotteren
Het omzeilen van woorden of klanken
Lees ook: De meest voorkomende spraakproblemen bij kinderen
Wat is de oorzaak van stotteren?
Waar komt het stotteren bij je kind vandaan? Spreken is een complexe vaardigheid: gedachten, ideeën of gevoelens moeten worden omgezet in taal en vervolgens in spraakbewegingen. Er zijn meer dan honderd spieren die via de zenuwbanen worden aangestuurd om op het juiste moment de juiste beweging te maken, met de juiste snelheid en kracht. Dit vereist een strakke coördinatie en timing.
Bij kinderen die aanleg hebben om te gaan stotteren verloopt dit anders. Er wordt steeds meer bekend over de genetische, neurologische, psychische, persoonlijkheids- en gedragsfactoren bij stotteren, maar wat precies de oorzaak van het stotteren is, is nog niet duidelijk. Meerdere factoren spelen een rol.
Waarom het stotteren bij het ene kind overgaat en bij het andere niet, wordt nog wetenschappelijk onderzocht. Wel is bekend dat de hulp van ouders onmisbaar is om hun kind zo ontspannen mogelijk te laten spreken.
Lees meer: Taalontwikkelingsstoornis: wat is het en wat kun je eraan doen?
Wanneer moet je hulp zoeken bij stotteren?
Zoek direct hulp als je kind langer dan een jaar stottert, als hij praten gaat vermijden, of als jij je als ouder zorgen maakt. Uit wetenschappelijk onderzoek blijkt dat vroegtijdige signalering de kans verkleint dat het stotteren chronisch wordt. De hersenen van je kind zijn op jonge leeftijd nog flexibel genoeg om andere neurologische paden aan te maken voor het spreken. Zodra je merkt dat je kind stottert, kun je contact opnemen met een logopedist-stottertherapeut. Kinderen voelen ouderlijke spanning intuïtief aan, wat het stotteren kan verergeren. Trek dus op tijd aan de bel.
Zal het stotteren van mijn kind vanzelf verdwijnen?
Bij ongeveer 75 procent van de kinderen verdwijnt het stotteren vanzelf, zeker als je in het eerste jaar al een sterke vermindering ziet. Toch blijft het goed om op te letten, want stotteren is erfelijk. Als één van de ouders stottert, is er 25 procent meer kans dat je kind het ook doet. Ook komt het drie keer vaker voor bij jongens dan bij meisjes. Blijft je kind stotteren of zie je veel fysieke druk bij het praten? Informeer dan altijd bij een logopedist.
Lees ook: Spraakontwikkeling van je peuter of kleuter
Wat houdt stottertherapie voor kinderen in?
Stottertherapie voor jonge kinderen bestaat uit indirecte therapie, directe therapie of een combinatie van beide.
- 1
Indirecte therapie
Hierbij wordt een kind niet rechtstreeks behandeld, maar krijgen de ouders tips van een logopedist en/of stottertherapeut, bijvoorbeeld over hoe ze met haperingen kunnen omgaan en waar ze op moeten letten. De deskundige coacht de ouders aan de zijlijn om hun kind zelf te begeleiden. Bij kinderen tot 7 jaar is dit altijd de eerste stap. - 2
Directe therapie
Hierbij werken de logopedist of stottertherapeut en de ouders met het kind zelf. Dit gaat door middel van spelletjes, waarbij het kind begeleid wordt richting vloeiendere spraak en/of hoe om te gaan met de emotionele en fysieke spanning. - 3
Een combinatie van 1 en 2.
Logopedist en praktijkhouder Nicole Roukema geeft hierbij altijd aan: alle vormen van communiceren mogen er zijn, ook stotteren.
Lees ook: Praten over school: zo vertelt je kind meer
Wat krijg je vergoed voor logopedie?
Het onderzoek en de behandeling worden volledig vergoed als de logopedist of stottertherapeut een contract heeft met jouw zorgverzekeraar. Check vooraf of de praktijk werkt via Directe Toegankelijkheid Logopedie, of dat je eerst een verwijzing van de huisarts nodig hebt. Informeer voor de zekerheid altijd even bij je eigen verzekering naar de voorwaarden.
Welke tips helpen als je kind stottert?
De beste tip is om zelf in een rustig tempo te praten en regelmatig een pauze te nemen, in plaats van tegen je kind te zeggen dat hij rustig aan moet doen. Probeer ook de volgende adviezen:
Praat in een rustig tempo. Zo stimuleer je de taalontwikkeling bij een kind.
Wacht een paar tellen als je kind klaar is met een zin, voordat je zelf reageert.
Stel zo min mogelijk directe vragen. Geef liever commentaar op wat je kind vertelt; zo weet hij dat je echt luistert.
Gebruik lichaamstaal om te tonen dat je luistert naar wát hij vertelt, en niet naar de manier waarop.
Plan dagelijks een kwartier in voor onverdeelde aandacht voor je kind. Dit bouwt aan zijn zelfvertrouwen.
Deel deze tips met de omgeving (familie, opvang). Kinderen praten een stuk makkelijker als ze niet onderbroken worden.
Laat merken dat je van hem houdt en hem steunt, hoe hij ook praat.
Lees er samen over, bijvoorbeeld het boek ‘De woordenwolkjesmachine’, 'Help, mijn woorden blijven steken' of 'Ik praat als een rivier'.
Lees ook: Dit is het belang van non-verbale communicatie met je kind
Bron: StotterFonds
