peuter slapen

Slaapschema peuter: hoeveel slaapt een peuter?

Dat voldoende en goed slapen belangrijk is, zeker ook voor peuters, weten we allemaal. Maar waarom precies? En hoe weet je nou of je kind op tijd naar bed gaat en genoeg slaapt? Kortom, hoe ziet het ideale slaapschema voor een peuter eruit?

Zo belangrijk is slapen voor peuters

Wat gaat het toch snel: nog niet zo lang geleden zette je kind z’n eerste stapjes en nu rent, klimt en springt hij als de beste. Ook kan je kind steeds meer met twee handen doen, zoals kralen rijgen, en kan hij steeds beter tekenen. En niet alleen de motorische ontwikkeling van je peuter gaat razendsnel, hij kent ook steeds meer woorden en is misschien al (bijna) zindelijk. Al die nieuwe vaardigheden en verkregen kennis kosten je kind niet alleen veel energie, maar zijn hersenen moeten ook de mogelijkheid krijgen om alles te verwerken, nieuwe hersenverbindingen te maken en oude te versterken. Dit gebeurt allemaal tijdens de slaap. En dat is niet het enige: voldoende slaap zorgt er ook voor dat je kind zich goed ontwikkelt, goed groeit en overdag voldoende energie heeft.

Advertentie

De slaapcyclus van je peuter

Slaap bestaat uit verschillende slaapcycli, die weer uit verschillende fases bestaan. Het eerste stadium is de fase waarin je net in bed ligt en je een beetje doezelt, de lichte slaap. In het tweede stadium daalt de lichaamstemperatuur en de hartslag, dit is de voorbereiding op de diepe slaap. Het derde stadium is de diepe slaap en het vierde stadium is de REM-slaap, oftewel droomslaap. Daarna begint de slaapcyclus weer opnieuw.

De fase van de REM-slaap duurt bij jonge kinderen langer dan bij oudere kinderen of volwassenen. Bij baby’s bestaat de slaap voor ongeveer de helft uit de actieve (REM) slaap, bij driejarigen is dit nog ongeveer dertig procent, terwijl bij volwassenen maar ongeveer twintig procent van de slaap uit REM-slaap bestaat. Dit verklaart meteen waarom jij van het minste geluid wakker wordt, terwijl je peuter overal doorheen slaapt. Wordt je kind ’s nachts toch wakker, dan komt dat waarschijnlijk omdat hij in een overgang naar een andere slaapfase zit. Het kan ook zijn dat je kind wakker schrikt omdat hij een nachtmerrie heeft gehad. Meestal gebeurt dit in de tweede helft van de nacht, als de REM-slaap het langst duurt.

Lees ook: Is je peuter altijd te vroeg wakker? Zo leer je hem langer slapen

Middagslaapje

Hoeveel slaap kinderen nodig hebben en het aantal slaapjes dat ze doen, verschilt per kind. De overgang naar één slaapje is meestal rond de 15-18 maanden. Wanneer een kind overdag niet meer hoeft te slapen, valt niet te zeggen. Sommige kinderen slapen rond de twee en een half jaar ’s middags al niet meer, terwijl andere nog een middagdutje doen als ze tegen de vier jaar zijn. Je merkt het meestal vanzelf als je kind er geen behoefte meer aan heeft.

Valt je peuter van twee jaar of ouder ’s avonds moeilijker in slaap, dan kun je het beste eerst het middagslaapje wat vervroegen. Zorg ervoor dat je kind rond 12.30 uur in bed ligt en rond 14.30 uur weer wakker is. Mocht het in slaap vallen dan nog steeds moeilijk gaan, dan wordt het misschien tijd om het middagslaapje af te bouwen. Maar let op, moeilijk in slaap vallen ’s avonds kan ook komen omdat hij te laat naar bed gaat of omdat je peuter nog niet heeft geleerd om zelf in slaap te vallen. Als je problemen ervaart bij het in slaap vallen van je peuter, weet dan dat het inkorten van het middagslaapje van kinderen tot twee, tweeënhalf jaar vaak geen goed idee is. Als een kind oververmoeid gaat slapen, is de kans namelijk groot dat het probleem alleen maar erger wordt. Het is daarom verstandig om je kind ’s avonds niet te laat in bed te leggen. Voor peuters die nog een middagslaapje doen ligt de ideale bedtijd vaak tussen 18.30 uur en 20 uur.

Tip: hoe weet je wanneer je het aantal slaapjes af kunt bouwen? En hoe pak je dat het beste aan? Onze slaapexpert geeft tips.

Slaapschema peuter

Een ideaal slaapschema voor peuters bestaat niet. Gemiddeld heeft een peuter van twee jaar dertien uur slaap per dag nodig, inclusief het middagslaapje. Een kind van drie heeft zo’n twaalf uur slaap per etmaal nodig. Maar misschien heeft jouw kind juist meer of minder behoefte aan slaap. Maak je dus geen zorgen als je kind meer of minder dan het gemiddelde slaapt.

Zolang hij ’s morgens makkelijk wakker wordt, zelfstandig in slaap valt, de nachten zonder problemen doorslaapt en overdag niet moe is, is er geen reden om je ongerust te maken. Is je kind overdag hangerig en snel geïrriteerd, dan heeft hij mogelijk behoefte aan meer slaap.

Gemiddeld slaapschema voor peuters:

 Leeftijd  Dagslaap*  Nachtslaap  Totaal
12 – 18 maanden 2,5 uur 11 13,5 uur
 18 maanden  2,5 uur (1)  11 uur  13,5 uur
 Twee jaar  2 uur (1)  11 uur  13 uur
 Drie jaar  1,5 uur (1)  10,5 uur  12 uur

Meer lezen: Dit is waarom het belangrijk is dat je kind op tijd naar bed

Slaapproblemen bij peuters

Hoewel peuters meestal stukken beter slapen dan baby’s, kun je ook in de peutertijd te maken krijgen met gebroken nachten. Net als jij droomt je kind ’s nachts volop. Zo verwerkt hij alle indrukken van overdag. Meestal zijn het leuke dromen, maar het kan ook gebeuren dat je kind naar droomt en gillend of huilend wakker wordt van een nachtmerrie. Ook hebben sommige peuters last van ‘night terrors’ (nachtsangsten) en kunnen ze rond de 18 en of 24 maanden in een slaapregressie terecht komen. Dit zijn de meest voorkomende slaapproblemen bij peuters mét oplossingen.

Vast dagritme en bedritueel

Je peuter naar bed brengen kan een behoorlijke uitdaging zijn. Een slokje water, nog een kus. Peuters halen soms alles uit de kast om maar niet te hoeven slapen. Dit is volkomen normaal: elke peuter heeft wel eens een fase waarin hij geen zin heeft om te slapen. Dit kan versterkt worden als je peuter te moe is. Heb je het idee dat je kind moe is, vervroeg dan de bedtijd met een kwartier of half uur. Het aanhouden van een vast dagritme én een vaste bedtijd, kan je peuter ook helpen, het zorgt namelijk voor voorspelbaarheid. Net als het maken van vaste afspraken, bijvoorbeeld over het aantal boekjes dat je voorleest en dat er in bed geen water meer wordt gedronken. Zo is het voor je kind duidelijk wanneer hij moet gaan slapen. Een vast bedritueel zorgt er vervolgens voor dat je kind de dag goed kan afsluiten en rustig gaat slapen. Komt hij alsnog uit bed, reageer dan kalm maar resoluut. Zeg bijvoorbeeld: ‘De dag is voorbij, ga maar weer lekker naar bed.’ Blijf dit herhalen en breng hem steeds terug naar bed als hij je opzoekt.

Er kunnen natuurlijk ook andere redenen zijn waarom je peuter (opeens) niet meer naar bed wil of moeite heeft met inslapen. Je kind zit bijvoorbeeld niet zo goed in zijn vel, is ziek of voelt zich niet lekker of heeft de kunst van het zelf in slaap vallen of doorslapen zonder hulp of aanwezigheid van de ouders nog niet onder de knie. Kijk hier voor meer tips als je peuter om welke reden dan ook niet wil slapen.

Inge de Heer

Kinderslaapcoach

Inge de Heer is eigenaar van kinderslaapcoachpraktijk “de Kinderslaapcoach”. Als gecertificeerd kinderslaapcoach coacht ze, sinds 2016, ouders van kinderen met gedragsmatige slaapproblemen. De kinderen zijn in de leeftijd van 0-6 jaar. Inge is getrouwd en is moeder van 2 tieners.