Waarom zou je eicellen laten invriezen?
Het invriezen van eicellen (ook wel eicelvitrificatie genoemd) gebeurt over het algemeen om twee redenen: een medische indicatie of een sociale indicatie. In een laboratorium worden de eicellen veilig bewaard, totdat je eraan toe bent om ze te laten ontdooien voor een vruchtbaarheidsbehandeling (ICSI).
Bij een medische indicatie loop je het risico op verminderde vruchtbaarheid of onvruchtbaarheid. Dit kan komen door een behandeling tegen kanker (zoals chemotherapie of bestraling), een grote kans op een vervroegde overgang, of het risico op het verlies van een eierstok na een operatie.
Daarnaast kun je kiezen voor sociale indicatie (ook wel social freezing genoemd). Je stelt je kinderwens uit om privéredenen. Vaak is dit omdat vrouwen de juiste partner nog niet zijn tegengekomen en ze de kwaliteit van hun eicellen willen veiligstellen voor de toekomst. Voor dit traject kan de huisarts je doorverwijzen naar de polikliniek voortplantingsgeneeskunde.
Lees ook: Overzicht vruchtbaarheidsbehandelingen, welke opties zijn er?
Tot welke leeftijd kun je eicellen invriezen?
Je kunt in Nederland doorgaans eicellen laten weghalen en invriezen tot en met je veertigste levensjaar. Het later terugplaatsen van een bevruchte eicel mag in Nederland wettelijk gezien tot de dag dat je vijftig wordt.
Hoe jonger je bent bij het invriezen, hoe beter de kwaliteit van de eicellen. Je wordt namelijk geboren met een vaste voorraad van één tot twee miljoen onrijpe eicellen. Rond je veertigste zijn dit er nog zo’n 10.000. Naarmate je ouder wordt, daalt niet alleen dit aantal, maar gaat ook de kwaliteit flink achteruit. Ziekenhuizen zijn dan ook vaak terughoudend met het invriezen van eicellen na je veertigste.
Cato Vrouwenraets, IVF-arts en onderzoeker, voegt daar een belangrijke nuance aan toe: “Hoewel het invriezen op jonge leeftijd de kwaliteit van de eicel mooi veiligstelt, is je lichaam op het moment van een eventuele zwangerschap natuurlijk wél ouder. Een zwangerschap op latere leeftijd is fysiek zwaarder en brengt een hogere kans op complicaties mee, zoals zwangerschapsdiabetes of een hoge bloeddruk. Een succesvolle en gezonde zwangerschap hangt dus niet alleen af van een ‘jonge’ eicel, maar absoluut ook van de conditie van je lichaam op dat moment.”
Lees ook: Wat is de beste leeftijd om zwanger te worden?
Hoe werkt het proces van eicellen invriezen?
Het medische traject voor het invriezen van eicellen duurt gemiddeld twee tot drie weken en lijkt heel erg op de voorbereiding van een reguliere IVF-behandeling.
Het proces bestaat uit de volgende vier stappen:
- 1
Onderzoek
Met een inwendige echo aan het begin van je menstruatiecyclus en een bloedonderzoek (waarbij gekeken wordt naar het AMH-hormoon) brengt de arts je huidige eicelvoorraad in kaart. Hoe hoger de AMH-spiegel, hoe groter de voorraad eicellen. In sommige gevallen wordt ook gekeken naar de waarden van het follikelstimulerend hormoon (FSH). Dit stimuleert de groei en de rijping van eiblaasjes. Een hoge FSH-waarde kan wijzen op veroudering van de eierstokken. - 2
Hormoonstimulatie
Je spuit jezelf dagelijks hormonen in. Dit zorgt ervoor dat er in je eierstokken meerdere eiblaasjes (follikels) tegelijk rijpen, in plaats van de gebruikelijke ene eicel per maand. Dit wordt ook wel ‘stimulatie van de eierstokken’ genoemd. Door middel van echo’s wordt de groei streng gemonitord. - 3
De punctie: eicelpuntie of follikelpunctie genoemd
Vlak voor de eisprong zuigt de arts de rijpe eicellen via de vaginawand uit de eierstokken. Dit heet een follikelpunctie. Het aantal eicellen dat kan worden opgezogen hangt af van het aantal goed ontwikkelde follikels en hoe goed ze te bereiken zijn. - 4
Invriezen (vitrificatie)
De geoogste eicellen worden in het laboratorium direct razendsnel ingevroren. Door dit hoge tempo ontstaan er geen ijskristallen die de cellen kunnen beschadigen. Ze worden bewaard in vloeibare stikstof van -196 graden Celsius. Vaak is dit voor een standaardperiode van vijf jaar, waarna je een contract kunt verlengen.
Wat zijn de risico’s van eicellen invriezen?
De procedure is over het algemeen veilig, al is er bij de punctie altijd een kleine kans op een nabloeding of infectie. Daarnaast kun je last krijgen van het zogeheten overstimulatiesyndroom (OHSS).
Bij een overreactie op de hormonen kun je last krijgen van flinke buikpijn, vocht vasthouden, kortademigheid en een verhoogd risico op trombose. Dit herstelt meestal vanzelf, neem bij twijfel of ernstige klachten wel altijd direct contact op met je arts.
Voor de kinderen die geboren worden uit ingevroren eicellen is deze methode vooralsnog erg veilig gebleken; er zijn niet meer aangeboren afwijkingen geconstateerd dan bij ‘verse’ eicellen of natuurlijke zwangerschappen.
Hoe groot is de kans op een zwangerschap?
De kans dat je daadwerkelijk moeder wordt door middel van eicelvitrificatie, ligt ongeveer op 4 tot 6 procent per ontdooide eicel. Garanties zijn er bij vruchtbaarheidsbehandelingen simpelweg nooit.
Wanneer je de eicellen wilt gebruiken, worden ze ontdooid en in het lab bevrucht met het zaad van je partner of een donor (via ICSI). Groeit dit uit tot een mooi embryo, dan wordt deze in je baarmoeder geplaatst. De succesratio hangt sterk af van de kwaliteit van de ontdooide eicellen en van de embryo’s, en de leeftijd die jij had op het moment van de punctie.
Wat kost het invriezen van eicellen en wordt dit vergoed?
Bij een medische indicatie vergoedt de basisverzekering in principe de eerste drie behandelingen. Bewaarkosten (zo’n 50 euro per jaar) vallen hier echter vaak buiten. Zonder medische indicatie (social freezing) betaal je de volledige kosten zelf. De kosten van het invriezen van de eicellen liggen op ongeveer 400 euro per jaar.
Houd bij social freezing rekening met hoge kosten. Een compleet traject (echo’s, punctie en dure hormoonmedicatie) kost al snel tussen de 2000 en 3000 euro per behandeling. Omdat het vaak wenselijk is om rond de 15 tot 20 eicellen in te vriezen voor een reële zwangerschapskans, hebben veel vrouwen meerdere puncties nodig. In totaal kan het traject daardoor al snel richting de 10.000 euro gaan. Informeer altijd goed bij je ziekenhuis en zorgverzekeraar naar de exacte tarieven en polisvoorwaarden in jouw situatie.
Lees ook: Kans op zwangerschap vergroten, deze tips helpen
Waar kun je terecht?
In Nederland bieden diverse ziekenhuizen en fertiliteitsklinieken dit aan, waaronder:
LUMC (Leiden): Voert maximaal 3 behandelingen uit of stopt bij 25 eicellen.
Amsterdam UMC: Biedt uitgebreide informatie over zowel medische als sociale indicaties.
UMC Utrecht: Organiseert regelmatig webinars over social freezing.
Nij Clinics: Een gespecialiseerde kliniek voor fertiliteitsbehandelingen.
Isala (Zwolle): Hier kun je jezelf zonder verwijzing van een huisarts aanmelden voor social freezing.
