Kies nú voor een abonnement met korting

Abonneer nú met korting

 

Endometriose en zwanger worden

Endometriose kan vervelende klachten en zelfs onvruchtbaarheid tot gevolg hebben. Geschat wordt dat 2-10% van de vruchtbare vrouwen deze ziekte heeft. Bij vrouwen met vruchtbaarheidsproblemen komt het vaker voor, mogelijk zelfs in bijna 50% van de gevallen.

Wat is endometriose?

Endometriose is een chronische ziekte waarbij weefsel dat lijkt op baarmoederslijmvlies (ook wel het endometrium genoemd), zich buiten de baarmoederholte bevindt. Bij endometriose bevindt dit weefsel zich bijvoorbeeld op de eierstokken, eileiders, buikvlies en de darmen. Deze plekken buiten de baarmoeder noem je endometriosehaarden.

Advertentie

Het baarmoederslijmvlies is hormoongevoelig. Tijdens je menstruatiecyclus groeit het tegelijkertijd met de groei van een eicel. Wanneer je ongesteld bent, wordt het baarmoederslijmvlies afgestoten. Actieve endometriosehaarden reageren op dezelfde manier op de hormonen als het baarmoederslijmvlies. Daarom kun je bij endometriose op verschillende plekken in de buikholte bloedingen krijgen tijdens de menstruatie. Bloed in de buikholte zorgt vaak voor buikpijn, waardoor vrouwen met endometriose forse buikpijnklachten kunnen hebben tijdens de menstruatie.

Wanneer er bloed aanwezig is op plekken waar dit niet hoort in je lichaam, komt je afweersysteem in actie. Er ontstaat een steriele ontstekingsreactie (een ontsteking zonder dat er bacteriën of virussen aanwezig zijn). Door deze ontstekingsreactie kunnen er vervolgens weer verklevingen in je buik ontstaan.

Lees hier alles over de baarmoeder.

Oorzaken endometriose

De oorzaak van endometriose is niet bekend, maar er zijn verschillende theorieën. Zo lijkt de ziekte een erfelijke component te hebben. Vrouwen met een eerstegraads familielid met endometriose hebben een groter risico om ook met de aandoening te maken te krijgen. Daarnaast spelen er andere factoren een rol, zoals gynaecologische factoren, omgevingsfactoren (milieu) en leeftijd van de eerste menstruatie. Dit vind ik nog niet duidelijk genoeg: welke gynaecologische en omgevingsfactoren dan? En heb je een grotere kans het te ontwikkelen als je vroeg of juist laat gaat menstrueren?

Symptomen van endometriose

De klachten van endometriose kunnen variëren tijdens de cyclus, maar vaak worden de klachten erger net voor en tijdens de menstruatie. Sommige vrouwen met endometriose hebben geen of weinig klachten, andere vrouwen hebben heftige pijnen. De hoeveelheid of grootte van de endometriosehaarden zegt niets over hoeveel klachten je ervan kunt hebben.

Veel vrouwen met endometriose ervaren een heftige menstruatiepijn. Anderen hebben nauwelijks klachten en ontdekken de ziekte pas als het niet lukt om zwanger te worden. Deze klachten komen veel voor bij vrouwen met endometriose:

  • Heftige menstruatiepijn
  • Pijn in de onderbuik
  • Pijn bij ontlasten of urineren (tijdens de menstruatie)
  • Pijn tijdens of na geslachtsgemeenschap
  • Abnormaal bloedverlies
  • Moeheid
  • Vruchtbaarheidsproblemen

Cystes

Endometriosehaarden kunnen zich vermenigvuldigen of langzaam groter worden. Wanneer de aandoening op de eierstokken voorkomt, kunnen er cystes ontwikkelen. Deze cystes vullen zich met bloed en kunnen soms vrij groot worden. In enkele gevallen wordt  een cyste wel 10 centimeter groot. Dit wordt ook wel een chocoladecyste genoemd, vanwege de donkerbruine kleur van het bloed dat erin zit.

Cystes hoeven geen klachten te geven, maar kunnen pijn veroorzaken en van invloed zijn op een eventuele zwangerschap.

Lees ook: Heeft een vleesboom invloed op je kinderwens of een zwangerschap?

(On)vruchtbaarheid

Endometriose hoeft niet te leiden tot verminderde vruchtbaarheid. Het hangt af van de locatie en de ernst van de endometriose. Vrouwen met deze ziekte en een kinderwens hoeven ook niet altijd behandeld te worden.

Toch zijn er veel vrouwen bij wie endometriose wel invloed heeft op de vruchtbaarheid. Zo kan de ziekte in ernstige gevallen leiden tot verkleving van de eileiders. Wanneer een eicel na de eisprong niet in de eileider terecht kan komen, of niet via de eileider naar de baarmoeder getransporteerd wordt, kan dit ervoor zorgen dat je moeilijker, of soms zelfs niet, zwanger kunt raken. Daarnaast kan endometriose in de eierstok de kwaliteit van de eicellen negatief beïnvloeden, waardoor de kans op een zwangerschap afneemt.
De ontstekingsreactie die optreedt bij bloedingen in de buikholte kan ervoor zorgen dat het milieu in de buikholte/baarmoeder verstoord kan raken waardoor een bevruchte eicel minder makkelijk kan innestelen.

Als endometriose een zwangerschap in de weg zit, zijn er verschillende mogelijkheden om toch zwanger te raken. Zo kun je kiezen voor een KID-behandeling (kunstmatige inseminatie). Als dit geen resultaat heeft, kun je kijken of een ivf-behandeling (in-vitrofertilisatie) uitkomst kan bieden.

Lees hier meer over vruchtbaarheidsbehandelingen en de kosten daarvan.

Behandeling endometriose en zwanger worden

De diagnose endometriose kan worden gesteld door middel van gynaecologisch inwendig onderzoek, beeldvormend onderzoek zoals een gynaecologische echo of een MRI. In sommige gevallen is endometriose alleen vast te stellen met een kijkoperatie.

Endometriose kan worden behandeld door de menstruatiecyclus stil te leggen. Wanneer er geen menstruaties optreden, komt de endometriose tot rust. Soms wordt de pil voorgeschreven zonder stopweek. In dit geval komt er geen menstruatie op gang en blijven de klachten vaak ook weg.

Als je een kinderwens hebt, staat de behandeling van endometriose lijnrecht tegenover je kinderwens. Goede pijnstilling kan de klachten van endometriose verminderen, maar endometriose verdwijnt meestal niet tijdens de jaren dat je menstrueert. Met pijnstillers en ontstekingsremmers kunnen de symptomen van de ziekte wel worden bestreden.

Tips: Zwanger worden met een onregelmatige cyclus

Baarmoeder of eierstokken verwijderen

Er kan ook chirurgisch worden ingegrepen. De gynaecoloog verwijdert dan haarden, cysten en/of verklevingen operatief of vermindert ze. Hiermee kan de schade die de ziekte heeft veroorzaakt soms worden hersteld. In zeldzame gevallen wordt ervoor gekozen om de baarmoeder en/of de eierstokken te verwijderen.

Adenomyosis

Wanneer het baarmoederslijmvlies in de spierlaag van de baarmoeder voorkomt, noemen we dit adenomyosis. Adenomyosis geeft vaak dezelfde klachten als endometriose en kan ook dezelfde invloed hebben op je vruchtbaarheid. Bij veel vrouwen komt zowel adenomyosis als endometriose voor.

Endometriose en zwanger worden: wat kun je doen?

Denk je dat je klachten hebt die passen bij endometriose of adenomyosis? Je kunt voor onderzoek hiernaar een afspraak bij je huisarts maken of je laten verwijzen naar een gynaecoloog of vruchtbaarheidscentrum voor verder onderzoek.

Dit artikel is tot stand gekomen en goedgekeurd door artsen en andere (medische) deskundigen van het Ouders van Nu expertteam.

Bronnen: Thuisarts.nl, Endometriose Stichting

Tessa Cox

Fertiliteitsarts

Tessa Cox werkt als Arts Voortplantingsgeneeskunde bij Medisch Centrum Kinderwens in Leiderdorp. Tessa heeft jarenlange ervaring in het begeleiden van mensen waarbij zwanger worden op de natuurlijke manier niet lukt. Ze verricht onderzoek naar de oorzaak van het uitblijven van een zwangerschap en begeleidt haar patiënten gedurende verschillende soorten vruchtbaarheidsbehandelingen.