Kies nú voor een abonnement met korting

Abonneer nú met korting

eendenbek

Angst voor een inwendig onderzoek (eendenbek)

Als je naar de gynaecoloog moet, ontkom je er vaak niet aan: een inwendig onderzoek. De meeste vrouwen zien op tegen zo’n onderzoek (de eendenbek) en vinden het gênant of spannend om verschillende redenen. Hier tips om het wat makkelijker te maken.

Als zwanger worden moeilijk gaat of als je een zwangerschap met complicaties of risico’s hebt (medische indicatie), word je vaak door een gynaecoloog begeleid. Regelmatig vindt er tijdens een controle ook inwendig onderzoek plaats. Er zijn verschillende soorten inwendig onderzoek: door middel vaneen eendenbek (speculum), een vaginale echo of een vaginaal toucher. Dit artikel gaat over het inwendig onderzoek door middel van een eendenbek. En wat je kunt doen om het jezelf wat makkelijker te maken tijdens zo’n onderzoek.

Advertentie

Wat is een eendenbek?

De eendenbek wordt zo genoemd omdat het een beetje lijkt op de snavel van een eend. Het is een instrument dat regelmatig wordt gebruikt bij een inwendig onderzoek. Dit kan bijvoorbeeld nodig zijn als je een uitstrijkje of kweek moet laten maken, als je last hebt van meer afscheiding dan normaal, pijn in de onderbuik of als je tussentijdse bloedingen hebt. De huisarts of gynaecoloog kan met de eendenbek de vagina openen, zodat de binnenkant van de vagina en ook de baarmoedermond kunnen worden onderzocht. Dit onderzoek kan zowel bij zwangere als niet-zwangere vrouwen veilig worden verricht.

Lees meer: Deze functies heeft de baarmoeder, zowel voor, tijdens als na de zwangerschap

eendenbek

Hoe gaat het onderzoek?

Een inwendig onderzoek gebeurt meestal bij de gynaecoloog, maar kan ook bij de huisarts. Je gaat op een onderzoeksbank liggen en de meeste onderzoeksbanken hebben knie- of voetsteunen waar je je benen op kunt leggen. Daarnaast staat een onderzoekslamp die op je vagina is gericht. Voordat de arts de eendenbek bij je inbrengt, maakt hij het instrument warm door het onder een warme kraan te houden.

In de meeste ziekenhuizen ligt de eendenbek in een voorverwarmde lade. Als je er (zo goed mogelijk) klaar voor bent en zo ontspannen mogelijk, wordt de eendenbek voorzichtig bij je ingebracht. Daarna opent de arts de eendenbek geleidelijk, waardoor de vaginawanden zachtjes uit elkaar worden gedrukt. Dit kan een drukkend gevoel geven, maar de meeste vrouwen ervaren dit niet als pijnlijk.

Het is misschien makkelijker gezegd dan gedaan als je je ongemakkelijk voelt, maar probeer toch zoveel mogelijk te ontspannen. Als de eendenbek goed is geopend, kan de arts je baarmoedermond zien en eventueel extra onderzoek doen, zoals een uitstrijkje of een kweek.

De afspraak bij de gynaecoloog

Een gynaecoloog doet meer dan alleen bevallingen. Zo behandelt hij ook vrouwen die klachten hebben aan de baarmoeder, eierstokken of vagina. Tijdens je bezoek aan de gynaecoloog bespreek je eerst de klachten en vragen die je hebt. Er kan in hetzelfde bezoek een inwendig onderzoek worden gedaan. Als je dit liever later een keer wilt doen, kun je dat met de gynaecoloog overleggen. Zo’n onderzoek kan meestal doorgaan als je ongesteld bent, maar misschien vind je het zelf prettiger om op een ander moment terug te komen.

Gynaecoloog, liever een man of vrouw?

Er zijn mannelijke en vrouwelijke gynaecologen. Als je liever niet wilt dat een man je onderzoekt, kun je dat van tevoren aangeven als je de afspraak maakt. Houd er wel rekening mee dat een keuze voor een mannelijke of vrouwelijke arts lastiger is als er een spoedgeval is of als je buiten kantooruren komt. Hetzelfde geldt voor een onderzoek bij een huisarts. Als je liever wilt dat een vrouwelijke doktersassistente jou onderzoekt, kun je dat ook van tevoren aangeven.

Verschillende soorten eendenbekken

Er zijn allerlei soorten eendenbekken in verschillende maten. Sommige vrouwen zijn bang dat de eendenbek bij hen niet past, maar dit komt zelden voor. Als het toch lastig is, hebben huisartsen en gynaecologen verschillende maten eendenbekken om mee te werken.

Uitstrijkje

De doktersassistente, huisarts of gynaecoloog kan tijdens het inwendig onderzoek een uitstrijkje maken van de baarmoedermond. Alle vrouwen in Nederland die dertig jaar zijn, krijgen een uitnodiging om een uitstrijkje te laten maken. Om de vijf jaar krijg je die uitnodiging en als het nodig is, gebeurt zo’n uitstrijkje vaker.

Bij het uitstrijkje schraapt de arts met een kwastje tegen de baarmoedermond om cellen af te nemen. Een patholoog bekijkt die cellen onder een microscoop. Ook wordt er gekeken of je draagster bent van HPV (Humaan Papilloma Virus). Dit virus veroorzaakt het grootste deel van de afwijkende uitstrijkjes. De uitslag krijg je na ongeveer twee weken.

Tips om het je gemakkelijker te maken

Een inwendig onderzoek staat waarschijnlijk niet hoog op je lijstje van favoriete bezigheden. Soms komt dat door een vervelende gebeurtenis van vroeger, vaginisme of een andere reden. Maar de meest vrouwen vinden het gewoonweg een ongemakkelijk onderzoek, puur door de intimiteit en de ongewone houding waarin het gebeurt. Om het onderzoek toch zo soepel mogelijk te laten verlopen, volgen hier een paar tips:

  1. Ga voor het onderzoek naar het toilet:

    Ga vlak voor het onderzoek naar het toilet om je blaas en eventueel je darmen te legen. Vraag wel eerst even bij je arts na of je niet een urinemonster moet afstaan voor meer onderzoek.

  2. Praat met je arts:

    Als je je ongemakkelijk voelt of zenuwachtig bent voor het onderzoek, vertel dit dan aan je arts. Leg uit waar je je zorgen over maakt. Misschien wil je weten welke soorten en maten eendenbekken er zijn die de arts bij je kan inbrengen. Soms willen vrouwen zelf de eendenbek (een deel) inbrengen. Dat kan allemaal. Geef het ook aan als je wilt dat je arts stap voor stap uitlegt wat hij bij je gaat doen.

  3. Ga in de juiste houding liggen:

    De huisarts heeft een onderzoekstafel waar je op je rug op gaat liggen. Vervolgens schuif je je hielen dicht tegen je heupen aan en laat je je knieën naar buiten zakken. Als dit voor jou ongemakkelijk voelt, kun je ook op de zij liggen met je benen naar je borst gericht. Sommige vrouwen vinden het prettiger als de eendenbek zijdelings wordt ingebracht.

    Een gynaecoloog heeft vaak een gynaecologische stoel, waarbij je benen in de beensteunen liggen. Je ligt met je billen op de rand van de stoel en je benen wat meer omhoog. Neem de tijd om een goede houding te vinden, dat maakt het makkelijker om te ontspannen tijdens het onderzoek.

  4. Glijmiddel:

    Vrijwel altijd wordt er (een beetje) glijmiddel gebruikt om de eendenbek makkelijker bij je te kunnen inbrengen. Als je weet dat je allergisch bent voor bepaalde soorten glijmiddel, neem dan je eigen glijmiddel mee en vraag of je arts dit wil gebruiken.

  5. Let op je ademhaling en ontspan:

    Het klinkt eenvoudig, maar het is belangrijk dat je je zoveel mogelijk probeert te ontspannen tijdens het onderzoek. Als je merkt dat je gespannen bent, probeer dan op je ademhaling te letten. Adem diep in door je neus en zorg dat je buik bol wordt op je inademing. Je buik zakt weer terug als je uitademt. Doe dit rustig een paar keer achter elkaar. Vertel je arts wanneer jij er klaar voor bent om de eendenbek bij je naar binnen te brengen. Dan adem je in en zodra de eendenbek bij je wordt binnengebracht, adem je langzaam weer uit.

Dit artikel is tot stand gekomen en goedgekeurd door artsen en andere (medische) deskundigen van het Ouders van Nu expertteam.

Bron: Koen Deurloo – Diakonessenhuis, De Gyneacoloog

Koen Deurloo

Gynaecoloog

Koen Deurloo is gynaecoloog in het Diakonessenhuis in Utrecht, Zeist en Doorn en is gespecialiseerd in verloskunde, met de focusgebieden: geavanceerde echoscopie en hoogrisico zwangerschap. Koen is een groot voorstander van samen beslissen, alles bespreekbaar maken en de regie bij zwangeren leggen. Zo was hij de eerste gynaecoloog in Nederland die een moeder-geassisteerde keizersnede (waarbij de moeder de baby zelf uit de buik haalt) uitvoerde. En is hij nauw betrokken bij de ontwikkeling van een persoonlijke gezondheidsomgeving Mijnkind.online