Alles over je bekken en bekkenbodem tijdens de zwangerschap: dit kun je verwachten

Waar zit je bekken?

We beginnen met een lesje anatomie, het bekken bestaat namelijk uit een aantal botdelen. De onderkant van je wervelkolom vormt het heiligbeen. Daarvan heet het uiterste puntje je staartbeen, maar je kent het vast ook wel als je stuitje. Het heiligbeen zit aan beide zijkanten vast aan het darmbeen. Aan de voorkant loopt dit darmbeen over in je schaambeen. Al deze botten zitten aan elkaar vast met gewrichten. Het gewricht tussen je heiligbeen (sacrum) en het darmbeen (ilium) heet het SI-gewricht (sacro-iliacaal-gewricht). Tussen je schaambeenderen – in het midden onder in je buik – zit de symfyse.

Tip: Met een fitnessbal kun je oefeningen (Spinning Babies) doen voor een goede bekkenstand

Waar zit je bekkenbodem en wat doet-ie?

De onderkant van al deze botten wordt afgesloten door een groep spieren: de bekkenbodem. Die hangt als een soort hangmat tussen je schaambeen, heiligbeen en zitknobbels. Het geeft steun aan de organen in je buik: de blaas, de endeldarm en bij vrouwen ook de baarmoeder. De bekkenbodem draagt hierdoor de organen in het kleine bekken. Juist omdat wij mensen rechtop lopen, heeft de zwaartekracht een belangrijke negatieve rol op deze functie. De bekkenbodem biedt als het ware tegenkracht tegen het uitzakken van de organen.

Illustratie van bekkenbodemspieren

Bij vrouwen hebben de bekkenbodemspieren drie openingen: de plasbuis, vagina en anus. Als je de bekkenbodemspieren aanspant, helpen ze je urine en ontlasting op te houden. Je bekkenbodemspieren ontspannen is juist nodig om te kunnen plassen, ontlasten of om seks te hebben. Ook voor de bevalling is het belangrijk dat je deze spieren goed kunt ontspannen. Ook al sta je waarschijnlijk niet vaak stil bij je bekkenbodem, deze spieren hebben dus veel belangrijke functies.

Lees ook: De bevalling: wat kun je verwachten?

Zo verandert je bekkenbodem door zwangerschap en bevalling

Tijdens de bevalling moet je baby door je bekken naar buiten. Je lichaam bereidt zich daar tijdens de zwangerschap al op voor. Zwangerschapshormonen, zoals progesteron zorgen ervoor dat de spieren, kapsels en banden rondom de gewrichten van je bekken soepeler (weker) worden. Hierdoor ontstaat er meer ruimte tussen deze botdelen. Het voordeel? Je baby kan er door deze versoepeling straks makkelijker doorheen. Maar er horen ook wat nadelen bij deze verandering.

Je kunt bijvoorbeeld al tijdens de zwangerschap last krijgen van bekkenpijn. Dat is niet zo gek als je bedenkt dat je baarmoeder steeds zwaarder en groter wordt, je lichaamsgewicht toeneemt en je houding soms door je groeiende buik verandert. Gelukkig zijn er veel dingen die je kunt doen om bekkenpijn in de zwangerschap te voorkomen.

Na de bevalling moeten je baarmoeder, spieren en de bindweefsels die je gewrichten ondersteunen weer terug in vorm komen. Alles is zwakker geworden en natuurlijk flink opgerekt.

Veelvoorkomende bekkenbodemklachten

Doordat we niet al te vaak stilstaan bij onze bekkenbodemspieren, kunnen er verschillende klachten ontstaan, die je misschien niet gelijk kunt plaatsen. De volgende klachten hebben allemaal te maken met je bekkenbodem.

• Te gespannen bekkenbodem:
  Veel vrouwen spannen hun bekkenbodemspieren (onbewust) teveel aan, wat voor verschillende klachten kan zorgen. Denk aan pijn en ongemak tijdens het vrijen, pijn in de onderbuik en heupen of ontlastingsproblemen. Ook tijdens de bevalling kun je last krijgen van de spanning, waardoor de bevalling mogelijk minder soepel gaat. Een gespannen bekkenbodem kan verschillende oorzaken hebben, zoals stress, spanning of (seksueel) trauma. Daarom is het belangrijk om hulp te zoeken en een specifiek behandelplan op te stellen.

• Incontinentie:
  Dit is een typisch zwangerschapskwaaltje, waar je ook na de zwangerschap nog last van kunt hebben. Doordat de bekkenbodem soepeler en zwakker wordt, kan het gebeuren dat je minder controle hebt over je urinebuis of anus. Het gevolg: windjes, die op het verkeerde moment ontsnappen, maar ook druppels urine, die je niet kunt tegenhouden bij het lopen, niezen, lachen of springen.
  Hulp nodig? Dit kun je doen bij incontinentie na de bevalling

• Verzakking:
  De bekkenbodemspieren zijn een soort hangmatje voor je organen. Soms kan het gebeuren dat dat hangmatje zo verzwakt dat het de organen niet meer goed kan ondersteunen. Dan zakken bijvoorbeeld de blaas, endeldarm of baarmoeder dieper in je bekken. Dat zorgt voor druk, pijn in de onderbuik en onderrug, maar ook problemen met de ontlasting.
  Lees verder: Hoe kom je weer van een verzakking af?

• Bekkeninstabiliteit:
  De naam is een beetje misleidend, je bekken zelf (de botten dus) wordt namelijk niet instabiel. Wel kunnen de banden en spieren in en rondom je bekken tijdens de zwangerschap verslappen, met pijnklachten tot gevolg.
  Meer weten? Alles over bekkeninstabiliteit en wat je eraan kunt doen

Bekkenklachten na de bevalling

Sommige vrouwen komen hun zwangerschap zonder bekkenpijn door, maar ontwikkelen juist na de bevalling klachten. Neem in dat geval contact op met je verloskundige of huisarts. Die kan je doorverwijzen naar een gespecialiseerde (bekken)fysiotherapeut. Zij onderzoekt wat de reden is van je klachten, maar geeft ook advies over je houding (bijvoorbeeld tijdens het voeden van je baby). Daarnaast geeft zij advies over sporten en hoe je je spieren kunt aansterken. Bij extreme pijnklachten kan in uitzonderlijke gevallen geadviseerd worden om een bekkenband te dragen, maar de meeste vrouwen hebben al baat bij fysiotherapie.

Wanneer hulp inschakelen bij bekkenbodemklachten?

Bekkenbodemklachten kunnen heel vervelend zijn. Veel vrouwen voelen een soort schaamte en zoeken niet de juiste hulp, terwijl je er juist veel aan kunt doen. Je hoeft niet rond te lopen met deze klachten. Een fysiotherapeut die gespecialiseerd is in bekkenbodemklachten kan je specifiek advies en oefeningen geven, zodat je de juiste behandeling krijgt en je snel beter voelt. Vooral als je na de bevalling (weer) wilt sporten, is het verstandig om eerst de hulp van een bekkenfysio in te schakelen.

Lees ook: Sporten na de bevalling, hoe en wanneer doe je dat?

Hoe kun je je bekkenbodem trainen?

Je bekkenbodemspieren krijgen veel te verduren, zowel voor, tijdens als na de zwangerschap. Daarom is het slim om specifieke oefeningen voor je bekkenbodem te doen, afhankelijk van de fase waar je in zit. Daar heb je gelukkig geen sportschool voor nodig en het hoeft ook niet ingewikkeld te zijn, maar het vraagt wel om consistentie. Door kort maar vaak je bekkenbodemspieren te trainen, boek je de beste resultaten.

Lees verder: Hoe je voor, tijdens en na de zwangerschap je bekkenbodemspieren kunt trainen

Bron: De gynaecoloog, Thuisarts, Bekkencentrum