vitamine-a-zwanger

Vitamine A tijdens zwangerschap, dit is de aanbevolen hoeveelheid

Vitamine A is goed voor je huid, ogen, luchtwegen en je afweersysteem. Maar als je zwanger bent, krijg je van je verloskundige te horen dat je op moet passen met vitamine A. Een teveel zou schadelijk kunnen zijn voor je ongeboren baby. Wat zijn de risico’s? En welke voedingsmiddelen met vitamine A kun je beter laten staan?

Wat is vitamine A?

Vitamine A is een vitamine die in dierlijke producten zit, in de vorm van retinol. Het is een vitamine die oplosbaar is in vetten. Ons lichaam kan ook zelf vitamine A aanmaken, namelijk uit bepaalde stoffen (carotenoïden) die in groente en fruit zitten. Deze carotenoïden worden daarom ook wel provitamine A genoemd. Bètacaroteen behoort tot de plantaardige carotenoïden; pigmenten die fruit en groenten geel, oranje en rood kleuren. Enzymen in het spijsverteringskanaal zetten een deel van het bètacaroteen om in vitamine A. Dit gebeurt naar behoefte dus je lijf kan hier nooit te veel van binnen krijgen.

Behalve een bouwstof voor vitamine A is bètacaroteen een belangrijke antioxidant en activeert het je immuunsysteem. Bètacaroteen is essentieel voor het gezichtsvermogen, voor een normale groei en ontwikkeling, en voortplanting.

Vitamine A is dus goed voor onze gezondheid. Ons lichaam slaat vitamine A op in de lever. Ook bij dieren zit vitamine A vooral in de lever. Daarom zit er in leverproducten, zoals kippenlevertjes, leversmeerworst, paté en levertraan, een hoog gehalte aan vitamine A.

Checklist: Dit kun je ook beter laten staan als je zwanger bent.

Gezondheidseffecten

Vitamine A heeft veel positieve effecten op onze gezondheid:

  • Zo helpt het onze huid, haar, tandvlees en nagels gezond te houden.
  • Het zorgt ervoor dat ons afweersysteem goed werkt.
  • Het is belangrijk voor de werking van onze ogen.
  • Het is nodig om nieuwe cellen in onze luchtpijp en longweefsel aan te maken.
  • Het is een belangrijke vitamine voor de groei van kinderen.

Ook als je zwanger bent, is vitamine A belangrijk voor de groei van je ongeboren baby:

  • Het is nodig voor de ontwikkeling van de ogen, organen en het ruggenmerg van je baby.
  • Het zorgt ervoor dat het lichaam van je baby zich symmetrisch ontwikkelt.
  • Het is belangrijk voor de rijping van de longen van je kind.

Je hebt vitamine A nodig. Een tekort aan vitamine A zou onder andere huidproblemen, dof haar, nachtblindheid en zelfs blindheid kunnen veroorzaken. Vitamine A halen we uit onze dagelijkse voeding. Als je gezond en gevarieerd eet, krijg je via je voeding voldoende vitamine A binnen. Het is dus niet nodig om extra supplementen te nemen. Sterker nog, als je zwanger bent, wordt het juist afgeraden om supplementen met vitamine A te slikken. Dat kan schadelijke gevolgen hebben voor je ongeboren kind.

Lees ook: Multivitamine slikken tijdens je zwangerschap, is dat verstandig?

Risico’s van te veel vitamine A

Een teveel aan vitamine A kan schadelijk voor de gezondheid zijn, vooral voor jonge kinderen en zwangere vrouwen. Als je te veel vitamine A uit dierlijke producten (retinol) binnenkrijgt, kun je een vitamine A-vergiftiging oplopen. Symptomen daarvan zijn:

Bij zwangere vrouwen zou een teveel aan vitamine A kunnen leiden tot een hoger risico op aangeboren afwijkingen bij de baby.

Oppassen met vitamine A tijdens zwangerschap

Uit onderzoek is gebleken dat een teveel aan vitamine A de kans op aangeboren afwijkingen bij je ongeboren baby kan verhogen. Afwijkingen die in verband worden gebracht met een te hoge dosis vitamine A zijn:

  • afwijkingen aan het gezicht en de schedel
  • afwijkingen van het centrale zenuwstelsel
  • hartafwijkingen

Om die reden wordt afgeraden om supplementen te slikken met vitamine A als je zwanger bent. Ook het slikken van levertraan wordt afgeraden. Daarnaast kun je beter geen lever en leverproducten eten, omdat deze rijk zijn aan vitamine A.

Wat kun je beter niet eten?

Vitamine A (retinol) zit in dierlijke producten, denk aan vlees, vis, melk, kaas en eieren. Vooral lever is erg rijk aan vitamine A. Daarom wordt afgeraden om tijdens je zwangerschap lever en leverproducten te eten.

Deze producten kun je beter laten staan als je zwanger bent:

  • lever, kippenlevertjes
  • leversmeerworst
  • paté
  • leverkaas
  • plakjes runderlever voor op brood
  • likkepot
  • hausmacher
  • berliner
  • neem ook geen supplementen met vitamine A of levertraan.

Vitamine A wordt ook toegevoegd aan margarine, halvarine en vloeibare boter om mee te bakken. Deze producten kun je tijdens je zwangerschap zonder zorgen eten.

Deze vleeswaren zijn wel veilig om te eten.

Veilige bovengrens

Je loopt niet snel een vitamine A-vergiftiging op. In 2006 zijn er veilige bovengrenzen voor vitamine A vastgesteld door de Europese Voedselveiligheid Autoriteit (EFSA). De bovengrens voor volwassenen ligt op maximaal 3000 microgram vitamine A per dag. Die grens geldt ook voor zwangere vrouwen.

Aanvaardbare bovengrens microgram vitamine A per dag:

1-3 jaar 800
4-6 jaar 1100
7-10 jaar 1500
11-14 jaar 2000
15-17 jaar 2600
Vanaf 18 jaar 3000

Zo lang je dagelijkse inname onder die veilige bovengrens blijft, is er niets aan de hand. Maar slik je supplementen met vitamine A, of levertraan, of eet je vaak leverproducten, dan loop je wel het risico dat je die bovengrens overschrijdt. Boven deze grens zouden er nadelige effecten op de gezondheid kunnen optreden.

Een stukje runderlever van 100 gram kan volgens het Voedingscentrum meer dan 27.000 microgram vitamine A bevatten. Daarmee zit je dus direct ver boven de veilige bovengrens.
Een boterham met smeerleverworst of paté bevat ongeveer 1.200 microgram vitamine A. Geen zorgen als je tijdens je zwangerschap toch een keer een boterham met smeerworst hebt gegeten. Dat zal waarschijnlijk niet direct gezondheidsrisico’s hebben voor je baby.

Tip: 9 superfoods voor zwangere vrouwen.

Aanbevolen hoeveelheid vitamine A

Maar vergeet niet: vitamine A is ook goed voor je gezondheid én voor de ontwikkeling van je ongeboren kind. Vermijd vitamine A dus niet compleet: je hebt namelijk wel een dagelijkse dosis nodig. In het overzicht hieronder lees je wat de dagelijkse aanbeveling voor vitamine A is per leeftijd. Deze dosis haal je uit je dagelijkse voeding als je gezond en gevarieerd eet.

Categorie/leeftijd Dagelijkse aanbeveling van vitamine A (microgram)
Kinderen
6-11 maanden 300
1-2 jaar 300
2-5 jaar 350
6-9 jaar 400
Mannen
9-13 jaar 600
14-17 jaar 900
18 jaar en ouder 800
Vrouwen
9-13 jaar 600
14-17 jaar 700
18 jaar en ouder 680
Zwangere vrouwen 800
Vrouwen die borstvoeding geven 1100

Bron: Voedingscentrum.nl

Meer lezen: Waarom extra vitamine C zo belangrijk is als je zwanger bent

Sharon Looyen - Asscher

Algemeen voedingsadviseur

Sharon Looyen - Asscher is oprichtster van Voeding maakt je beter en MamaChannel (www.mamachannel.nl), werkzaam als Orthomoleculair therapeut en algemeen voedingsadviseur. Ze is gespecialiseerd in voeding vóór, tijdens en na de zwangerschap en moeder van een dochter. Sharon geef geregeld voorlichting over orthomoleculaire voeding en suppletie bij een verloskundigenpraktijk.