navelsteng

Alles over de navelstreng

De navelstreng verbindt je baby met de placenta. Zo krijgt je baby zuurstof en voedingsstoffen en worden afvalstoffen en koolzuur weer netjes afgevoerd.

Tijdens de zwangerschap is de navelstreng onmisbaar, na de geboorte niet meer: hij wordt afgeklemd, doorgeknipt en de organen van je baby nemen zijn taak over.

Advertentie

Functie

Tijdens de zwangerschap is de navelstreng de verbinding tussen je baby en de placenta (of moederkoek). Jouw bloed stroomt via je aderen naar de placenta, die vervolgens voedingsstoffen en zuurstof uit je bloed filtert. Via de navelstreng worden deze voedingsstoffen naar je baby gebracht. Ook worden er via de placenta en navelstreng hormonen en antistoffen aan je baby gegeven. Handig, want deze antistoffen beschermen je baby tot ongeveer drie maanden na de geboorte tegen verschillende soorten infecties.

In tegenovergestelde richting is de navelstreng ook belangrijk. Het bloed van je baby gaat namelijk via de navelstreng naar de placenta. Die filtert er afvalstoffen en koolzuur uit en geeft deze door aan jouw bloedstroom. Uiteindelijk verlaten ze je lichaam via jouw nieren en longen.

Structuur en lengte

De navelstreng van je baby is een behoorlijk lang ‘snoer’. Aan het einde van je zwangerschap is hij ongeveer 50 centimeter lang en 2 centimeter dik. In totaal heeft de navelstreng 3 vaten; twee slagaders die het zuurstofarme bloed afvoeren, en één gewone ader waardoor je baby zuurstof van de placenta krijgt. Zo’n navelstreng voelt trouwens dik, stug en rubberachtig aan. Rondom de bloedvaten zit een dikke, geleiachtige substantie die hem beschermd. Het is dan ook helemaal niet erg als je baby er in knijpt, reken maar dat hij er af en toe mee speelt in je buik.

Navelstreng doorknippen

Na de geboorte wordt de navelstreng doorgeknipt. Tenminste, als je niet kiest voor een lotusbevalling.

Het doorknippen van de navelstreng noemen we afnavelen. Wees niet bang dat je baby er iets van voelt, er lopen gelukkig geen zenuwen door. De verloskundige of gynaecoloog klemt de navel af met een navelklem. Daarna wordt hij, vaak door de vader, met een schaar doorgeknipt.

Navelklem of navelveter

In plaats van een navelklem kun je ook een navelveter of naveltouwtje gebruiken. Een navelveter moet je op een speciale manier om de navelstreng knopen. Vaak zit er een gebruiksaanwijzing bij, maar het is slim om tijdens de zwangerschap aan je verloskundige te vragen of zij zo’n veter kan knopen.

Een navelveter kun je zelf bestellen (tip: koop er twee voor het geval er één breekt) en heeft als voordeel dat het iets fijner is voor je baby dan een harde, plastic klem. Ook handig met verschonen, vaak zit een navelklem in de weg. Om het helemaal af te maken kun je ook kiezen voor een gehaakte navelveter; in de vorm van een bloem of hart bijvoorbeeld.

Gelijk doorknippen of wachten?

Je kunt de navelstreng gelijk afknippen of nog even laten uitkloppen. In de meeste westerse landen wordt de navelstreng tussen de 10 en 15 seconden na de bevalling afgeklemd. Toch kiezen ouders er steeds vaker voor om hier even mee te wachten, omdat ‘laat afnavelen’ een positief effect heeft op de gezondheid van de baby. Voor deze positieve effecten op de gezondheid van je baby moet je zo’n twee tot drie minuten wachten met het doorknippen van de navelstreng. Zo zorg je ervoor dat er meer bloed van de placenta naar je baby gaat. Het aantal rode bloedlichaampjes neemt hierdoor toe, wat weer helpt tegen onder andere bloedarmoede.

Navelstompje

Nadat de navelstreng is doorgeknipt blijft er een restje zitten: het navelstompje. Dit stompje droogt snel in, wordt hard, kleurt zwart en verschrompeld. Tussen de 5 en 14 dagen na de geboorte valt het stompje er vanzelf af. Wat achterblijft is een litteken: de navel.

Navelstompje verzorgen

Het is belangrijk om het navelstompje goed schoon en droog te houden. Het navelstompje droogt het snelst als er lucht bij komt. Je kunt het stompje gewoon wassen met water en eventueel met zeep. Droog het stompje daarna voorzichtig en zorg ervoor dat de luier de navel niet bedekt. Mocht het stompje loszitten, dan kun je het met een pleister vastplakken op de buik. Probeer het navelstompje er nooit zelf af te trekken.

Als de rand van de navel rood en opgezwollen is, kan je baby een infectie hebben. Soms ruikt de navel dan ook vies. Verzorg het stompje goed en neem contact op met de verloskundige.

Navelstrengbloed opslaan of doneren

Vaak wordt het navelstrengbloed samen met de placenta na de bevalling weggegooid. Maar dit bloed kun je ook opslaan of doneren. Navelstrengbloed zit namelijk vol met stamcellen die belangrijk zijn bij de behandeling van (op dit moment) 80 verschillende ziektes. Zo kunnen kinderen met leukemie een stamceltransplantatie krijgen met stamcellen uit navelstrengbloed. Het opslaan of doneren van deze stamcellen is dus een waardevolle keuze.

Voor de opslag van de stamcellen betaal je jaarlijks een vast bedrag (plus een eenmalige startprijs). Besluit je te doneren dan wordt het bloed opgenomen in een wereldwijd bestand.

Het navelstrengbloed wordt na het doorknippen van de navelstreng afgenomen. Dit doet geen pijn en heeft geen risico’s voor je baby. Bij thuisbevallingen is het niet mogelijk om navelstrengbloed te doneren.

Meer info:

Kijk voor meer informatie op navelstrengbloedbank.nl

tip

Complicaties navelstreng

Tijdens de zwangerschap of bevalling kunnen er complicaties met de navelstreng ontstaan. Gelukkig komt dit weinig voor. We bespreken er een aantal:

  1. Knoop in de navelstreng:

    Als je baby een bepaalde beweging maakt, kan er een lus in de navelstreng ontstaan. Gaat je baby hiervoor vervolgens met zijn hele lijfje doorheen, dan ontstaat er een knoop. Dit zijn vaak losse knopen, waar geen druk op staat en die ongevaarlijk zijn. Een knoop in de navelstreng wordt dan ook niet behandeld. Het wordt pas gevaarlijk als de knoop wordt aangetrokken tijdens de zwangerschap of bevalling. Je baby krijgt dan te weinig of geen zuurstof meer, doordat de vaten in de navelstreng worden dichtgedrukt. In zo’n geval krijg je een keizersnede. Een knoop in de navelstreng komt bij ongeveer één op de 300 zwangerschappen voor.

  2. Navelstrengomstrengeling:

    Met een lengte van ongeveer 50 centimeter bestaat er een kans dat de navelstreng rondom de nek van de baby komt te zitten. Dit noemen we navelstrengomstrengeling. Een baby kan vaak prima geboren worden met de navelstreng om het nekje heen. Is de navelstreng één keer om de nek van je baby gedraaid dan geeft dit meestal geen klachten. Merkt de verloskundige of gynaecoloog na de geboorte van het hoofd dat de navelstreng om het nekje zit, dan wordt de navelstreng met de vingers van het nekje gehaald. Soms lukt dat niet en wordt de navelstreng nog voordat het lijfje geboren wordt doorgeknipt.

    Bij een meervoudige omstrengeling is, vooral tijdens de bevalling, de kans op complicaties groter. In zo’n geval kan er tijdens de zwangerschap besloten worden tot een keizersnede. Hier wordt ook voor gekozen als de navelstreng één keer om het nekje zit en complicaties zijn.

  3. Uitzakking navelstreng:

    Bij uitzakking van de navelstreng (ook wel navelstrengprolaps genoemd) ligt een gedeelte van de navelstreng onder de baby en komt als eerste in het geboortekanaal. Het gewicht van de baby drukt de navelstreng dicht. Het gevolg: je baby krijgt geen voedingsstoffen en zuurstof meer. In dit geval moet er onmiddellijk worden ingegrepen. Gelukkig komt deze levensbedreigende complicatie zelden voor (bij 0,2% van de geboortes).

Video: Zo bereikt voeding (via de navelstreng) tijdens de zwangerschap je baby