Wat is een keizersnede?
De medische term voor een keizersnede is sectio caesarea. Dat betekent dat de baby door middel van een kleine snee in je onderbuik wordt geboren. Het is dus een operatieve bevalling. De operatie duurt meestal 45 minuten tot 1 uur. Meestal wordt de baby ongeveer 5 tot 10 minuten na het begin van de operatie geboren. Een keizersnede kan gepland of ongepland zijn.
Tip: deze loszittende kleding is ook na de bevalling fijn om te dragen.
Geplande keizersnede
Bij een geplande keizersnede, ook wel primaire sectio genoemd, weet je vooraf dat een vaginale bevalling niet mogelijk is. Of er zijn medische omstandigheden bekend die extra risico’s met zich meebrengen bij een vaginale bevalling. In overleg met de gynaecoloog bespreek je de voor- en nadelen van zowel een keizersnede als een vaginale bevalling. Op basis daarvan maak je je keuze.
Een geplande keizersnede vindt vaak plaats rond 39 weken zwangerschap. De longen van je baby zijn dan vrijwel helemaal volgroeid (‘uitgerijpt’). Dit betekent dat de baby goed kan ademhalen na de geboorte.
Langer wachten is niet verstandig, omdat de kans steeds groter wordt dat de bevalling spontaan begint. In dat geval is alsnog een spoedkeizersnede nodig. Bij een geplande keizersnede krijg je meestal een ruggenprik. Ook is vaak een natuurlijke keizersnede (gentle sectio) mogelijk.
Spoedkeizersnede of ongeplande keizersnede?
Een ongeplande keizersnede wordt meestal een ‘spoedkeizersnede’ genoemd. Dat geeft een vertekenend beeld, want het komt gelukkig maar weinig voor dat er bij een keizersnede zo’n acute nood is dat er direct moet worden ingegrepen. De term ‘ongeplande keizersnede’ klopt eigenlijk beter.
Een spoedkeizersnede kan nodig zijn als de bevalling onvoldoende vordert of als de moeder of de baby tijdens de bevalling in nood komt of dreigt te komen. Ook als je weeën krijgt vóór de datum van je geplande keizersnede en het niet veilig is om de baby alsnog vaginaal geboren te laten worden, krijg je een spoedkeizersnede.
Hoeveel spoed er is, hangt af van hoe het met de moeder en de baby gaat. Soms betekent dat flink opschieten, maar meestal is er genoeg tijd om rustig naar de operatiekamer te gaan. Gelukkig maar, want een spoedkeizersnede is voor de meeste ouders spannend.
Heel soms is er zoveel spoed dat de keizersnede onder narcose wordt verricht. Dit heet algehele anesthesie en betekent dat je slaapt tijdens de operatie. Narcose toedienen gaat vaak sneller dan een ruggenprik zetten, zodat je baby sneller geboren kan worden. Een spoedkeizersnede onder narcose komt gelukkig maar zelden voor. In de meeste gevallen is er voldoende tijd om een ruggenprik te zetten, zodat je de geboorte van je kind bewust kunt meemaken.
Waarom een geplande keizersnede?
Er zijn verschillende redenen om een geplande keizersnede uit te voeren. Soms is er geen andere mogelijkheid. Soms kun je ook vaginaal bevallen, maar is er een vergrote kans op complicaties. Samen met je gynaecoloog weeg je de verschillende opties af en beslis je wat voor jou het beste is.
De meest voorkomende redenen om via een geplande keizersnede te bevallen zijn:
De placenta ligt voor de baarmoedermond (placenta praevia) en blokkeert daardoor de uitgang: je kunt alleen bevallen via een keizersnede. Dit is ook zo als je een vleesboom hebt die in de weg zit.
Je baby ligt dwars (horizontaal). Als dit niet wordt verholpen met een uitwendige versie, kun je alleen bevallen met een keizersnede. Naast een versie kun je ook acupunctuur, moxa en Spinning Babies overwegen om de ligging van je baby te verbeteren.
Je baby ligt in stuit. Je kunt hierbij ook kiezen voor een vaginale bevalling. Met de gynaecoloog bespreek je de voor- en nadelen van beide opties.
Soms wordt een keizersnede gedaan bij de geboorte van een meerling die ongunstig in de baarmoeder ligt.
In uitzonderlijke gevallen voert de gynaecoloog een keizersnede op eigen verzoek van de moeder uit, bijvoorbeeld bij extreme angst voor een vaginale bevalling na een traumatische ervaring.
Een of meerdere keizersnedes in de voorgeschiedenis.
Ligt je baby in stuit? Dit zijn de voor- en nadelen van een keizersnede of een vaginale stuitbevalling.
Wanneer een spoedkeizersnede?
Tijdens de bevalling kan blijken dat een keizersnede nodig is. Dit zijn de meest voorkomende redenen:
De conditie van je baby verslechtert. Als uit de harttonen of microbloedonderzoek blijkt dat er zuurstofgebrek dreigt bij je baby, is het belangrijk dat hij of zij snel wordt geboren.
Je hebt heel lang weeën opgevangen en nog steeds geen volledige ontsluiting. Het lijkt niet aannemelijk dat dat nog gebeurt.
Hoe lang duurt een keizersnede?
Een keizersnede duurt 45 minuten tot 1 uur. Als je een ruggenprik hebt, komt er een scherm voor je buik. Jij en je partner hoeven de operatie niet te zien als je dit spannend vindt. Wil je juist graag zien hoe je baby ter wereld komt? Dan kan het scherm worden weggehaald zodra hij of zij is geboren.
Gentle sectio-keizersnede of een moeder-geassisteerde keizersnede (MAC)?
Als je een geplande keizersnede hebt, kun je ook kiezen voor een gentle sectio-keizersnede of een moeder-geassisteerde keizersnede (MAC). Bij een moeder-geassisteerde keizersnede til je zelf je baby uit je buik. Dit gebeurt in een rustig tempo, er is veel contact met het operatieteam en je hebt meteen huid-op-huidcontact met je baby. De MAC voelt daardoor persoonlijker dan de gemiddelde keizersnede.
Bij een gentle sectio-keizersnede, ook wel natuurlijke keizersnede genoemd, wordt een vaginale bevalling zoveel mogelijk nagebootst, door de baby zelf uit de buik naar buiten te laten komen. De sfeer is warmer, persoonlijker en je baby wordt na de geboorte direct bij je op de huid gelegd.
Hoe verloopt een keizersnede?
In de onderstaande video is het verloop van een keizersnede duidelijk te zien.
Narcose of ruggenprik?
Meestal wordt een keizersnede uitgevoerd met een ruggenprik (spinale verdoving). Je blijft dan wakker, maar voelt geen pijn in je onderlichaam. Wel voel je dat er wordt geduwd en getrokken. Deze vorm van verdoving is meestal veiliger voor jou en je baby. Ook kunnen jij en je partner de geboorte bewust meemaken.
Als je al een ruggenprik had voor pijnstilling tijdens de weeën (epidurale verdoving), kan deze meestal ook worden gebruikt tijdens de keizersnede. De anesthesioloog dient dan een sterkere concentratie verdovingsmiddel toe.
Soms adviseert de anesthesist algehele anesthesie (narcose). Je wordt dan in slaap gebracht voor de keizersnede en maakt de geboorte van je baby niet bewust mee. Dit kan nodig zijn als er geen tijd is om te wachten tot een ruggenprik werkt. Ook is dit nodig bij sommige afwijkingen aan de rug of bij bloedstollingsproblemen. Heel soms lukt de ruggenprik niet of werkt deze niet goed genoeg. Dan is alsnog algehele anesthesie nodig.
Is een keizersnede een zware operatie?
Een keizersnede is een zware operatie aan de buik waarbij er een snee in de buikwand wordt gemaakt. Je wordt tijdens de operatie verdoofd, waardoor je er niks van voelt.
Hoe gaat de operatie?
Tijdens de operatie maakt de gynaecoloog eerst horizontaal een snee in je buikwand, net boven je schaambeen. De buikspieren en de blaas liggen voor de baarmoeder; die schuift hij of zij opzij. Daarna maakt de gynaecoloog onder in je baarmoeder een snee overdwars, waardoor hij of zij je baby eruit haalt. Meestal gebeurt dit met het hoofd eerst, afhankelijk van de ligging van de baby. Daarna knipt hij of zij de navelstreng door en verwijdert de placenta.
Je kunt je baby bij een keizersnede niet altijd meteen in je armen houden, maar meestal kun je hem of haar wel even bekijken, aanraken of een kus geven. Daarna wordt je baby naar de opvangkamer naast de operatiekamer gebracht, waar een kinderarts onderzoekt hoe het gaat. In sommige ziekenhuizen kun je je baby, als alles goed gaat, daarna huid-op-huid onder een warme deken op je borst houden terwijl de operatie wordt afgerond en jij wordt gehecht. Als dat niet kan, blijft je partner bij de baby en zien jullie elkaar weer op de uitslaapkamer of de kinderafdeling.
Het hechten duurt vrij lang, omdat je baarmoeder en de verschillende weefsellagen van je buikwand moeten worden gehecht. De gynaecoloog gebruikt hechtmateriaal dat vanzelf oplost en niet hoeft te worden verwijderd. De huid wordt soms met oplosbare hechtingen of met nietjes gesloten. Deze worden na vijf dagen verwijderd.
Ben je onder algehele anesthesie geweest, dan kun je soms niet meteen kennismaken met je baby. Je ziet je baby dan waarschijnlijk pas op de kraamafdeling, al zijn er ook ziekenhuizen waar de baby mee kan naar de uitslaapkamer.
Is je partner bij de keizersnede-operatie?
Bij een ruggenprik kan je partner bij de operatie zijn. Hij of zij zit bij het hoofdeinde om jou te steunen en ook mee te maken hoe jullie baby wordt geboren. Ga je onder narcose, dan is je partner meestal in de ruimte waar de baby door de kinderarts wordt opgevangen. Je partner is dan niet bij jou in de operatiekamer. Iemand van het operatieteam kan foto’s maken als jullie dat willen.
Litteken bij keizersnede
Meestal krijg je bij een keizersnede een snee overdwars vlak boven je schaambeen, zodat het litteken onder je onderbroek of bikinibroekje komt. Een ander voordeel van een horizontaal litteken is dat dit meer de lijnen van je lichaam volgt en beter en sneller geneest dan een verticale snee (die van je navel naar beneden loopt).
Herstel na een keizersnede
Je blijft gemiddeld twee tot vier dagen in het ziekenhuis na een keizersnede. Ook daarna moet je het nog een tijd rustig aan doen om goed te herstellen. Vooral de eerste dagen na de keizersnede heb je last van de hechtingen en pijn in je buik. Ook moeten je darmen weer op gang komen. Verder kun je bloed verliezen via je vagina, net als na een vaginale bevalling. Neem zoveel mogelijk rust en til geen zware dingen tot minimaal zes weken na de operatie.
Lees ook: Herstel na keizersnede, alles wat je moet weten.
De volgende zwangerschap
Als je een keer een keizersnede hebt gehad, kun je bij een volgende zwangerschap soms toch vaginaal bevallen als je dat wilt. Ga hierover in gesprek met je gynaecoloog: wat adviseert hij/zij en waarom? Er zijn risico’s verbonden aan een vaginale bevalling na een keizersnede (VBAC). Zo kan het litteken in de baarmoeder scheuren tijdens de weeën. De kans hierop is minder dan één procent, maar als het gebeurt is dit een zeer ernstige complicatie.
Ook aan een tweede keizersnede zitten nadelen. Laat je dus goed voorlichten over alle voor- en nadelen van zowel een tweede keizersnede als een vaginale bevalling, in jouw specifieke situatie. Mocht een vaginale bevalling mogelijk zijn, dan beslis jij uiteindelijk wat je het liefste wilt.
Bronnen: De Gynaecoloog, Thuisarts.nl, de Verloskundige
