Wat is de DKTP-Hib-HepB-vaccinatie?
De DKTP-Hib-HepB-vaccinatie is een combinatieprik die je baby in één keer beschermt tegen zes ernstige infectieziekten: difterie, kinkhoest, tetanus, polio, de Hib-bacterie en hepatitis B. Deze vaccinatie zit standaard in het Rijksvaccinatieprogramma. Je hoeft er niet voor te betalen en je kind krijgt de prikken gewoon op het consultatiebureau. Wil je het totaalplaatje zien? In dit vaccinatie-dossier vind je een compleet overzicht van alle inentingen en vaccinaties bij je baby en kind op rij.
Tegen welke ziektes beschermt de DKTP-prik?
De prik beschermt het lichaam tegen difterie, kinkhoest, tetanus, polio, Hib-ziekte en hepatitis B. Dit zijn zes uiterst besmettelijke virussen en bacteriën die voor jonge baby’s erg gevaarlijk kunnen zijn. Volgens medisch adviseur Henrike ter Horst is voorkomen essentieel, omdat de gevolgen van deze ziektes fors zijn. Dankzij het vaccineren komen ze in Nederland bijna niet meer voor, behalve bij plaatselijke uitbraken waar de vaccinatiegraad laag is.
De zes ziektes op een rij:
- 1
Difterie: een ernstige infectieziekte die in verschillende organen kan zitten, vooral in de huid en luchtwegen. Deze ziekte kan verstikkingsgevaar veroorzaken, maar kan ook het hart of het zenuwstelsel van je baby aantasten. Voordat er in Nederland een vaccinatie was tegen difterie, gingen er veel kinderen aan dood.
- 2
Kinkhoest:een besmettelijke luchtweginfectie met een nare hoest, die wel drie tot vier maanden kan duren. De ziekte is vooral gevaarlijk voor nog niet gevaccineerde zuigelingen, door benauwdheid, uitputting, kans op ademstops en hersenbeschadiging. Lees hier meer over de kinkhoestvaccinatie voor zwangere vrouwen.
- 3
Tetanus: deze ziekte wordt ook wel kaakklem genoemd. Tetanus is zonder behandeling een dodelijke ziekte. Je kunt het oplopen als straatvuil in een open wondje komt, maar ook door een beet van een huisdier zoals een konijn of een cavia. Het zenuwstelsel en de spieren worden snel aangetast, waardoor problemen met slikken en ademhalen ontstaan en de spieren rondom de kaak verkrampen. Door beschadiging van het spier- en zenuwstelsel kunnen botbreuken, hoge bloeddruk en hartritmestoornissen ontstaan. Iedereen die niet is gevaccineerd tegen tetanus, kan een besmetting oplopen en ziek worden. Omdat bijna iedereen in Nederland tegen tetanus is ingeënt, komt deze ziekte hier bijna niet meer voor.
- 4
Polio: ook wel bekend als kinderverlamming. Polio is een maag-darminfectie waarbij het virus kan doordringen in het zenuwstelsel en zo kan leiden tot ernstige verlammingsverschijnselen of zelfs overlijden. Na introductie van de vaccinatie kwamen in Nederland nog enkele epidemieën voor binnen groepen mensen die om religieuze redenen vaccinatie afwijzen. De laatste epidemie was in 1992/1993. Op dit moment komt kinderverlamming niet meer voor in Nederland.
- 5
Hib-ziekte: Hib staat voor Haemophilus influenzae type b. Dat is een bacterie die bij iedereen af en toe in de neusholte voorkomt. Meestal is de bacterie niet gevaarlijk en word je niet ziek, maar bij jonge kinderen kan de infectie wel gevaarlijk zijn en strottenklepontsteking, hersenvliesontsteking of een ernstige longontsteking veroorzaken.
- 6
Hepatitis B: een acute of chronische ontsteking van de lever, die ontstaat door het hepatitis B-virus. Het virus kan op den duur de lever beschadigen en in het ergste geval zelfs leverkanker veroorzaken. De ziekte komt wereldwijd voor en is besmettelijk.
Vanaf 2019 wordt de kinkhoestvaccinatie ook aangeboden aan zwangere vrouwen: dit is de 22 wekenprik.
Difterie, kinkhoest, tetanus, polio, Hib-ziekte en hepatitis B waren vroeger veelvoorkomende kinderziektes. Omdat er bij alle zes de ziekten een risico bestaat op ernstige gevolgen, is de DKTP-Hib-HepB-vaccinatie in het Rijksvaccinatieprogramma opgenomen. Sindsdien komen de ziekten bijna niet meer voor in ons land. Wel breken er soms plaatselijke epidemieën uit op plekken waar ouders hun kinderen niet laten vaccineren.
Hoe werkt het DKTP-vaccin?
De vaccinatie traint het afweersysteem om antistoffen aan te maken door een minuscuul, onschadelijk gemaakt deel van de bacterie of het virus in te spuiten. Dit maakt je baby absoluut niet ziek. Komt je kind later in aanraking met de echte ziekteverwekker, dan herkent zijn lichaam de indringer en wordt deze razendsnel opgeruimd. Lees hier meer over zo werkt het afweersysteem van je kind.
In dit vaccinatie-dossier vind je een overzicht van alle vaccinaties en (mogelijke) bijwerkingen.
Wanneer krijgt je baby de DKTP-vaccinaties?
Je baby krijgt de DKTP-Hib-HepB-prikken standaard met drie, vijf en twaalf maanden oud. Er geldt één uitzondering: baby’s waarvan de moeder tijdens de zwangerschap géén 22-wekenprik heeft gehad, of baby’s die te vroeg geboren zijn, krijgen bij twee maanden een extra prik. De jeugdarts op het consultatiebureau bespreekt het schema altijd uitgebreid met je.
Staat er een prik gepland maar heeft je baby flinke griep of koorts? Dan schuift de jeugdarts het vaccinatiemoment op. Bij een simpele verkoudheid gaat de prik gewoon door. Gaan jullie op reis en wil je de prik eerder geven? Stem dit dan tijdig af met het consultatiebureau om de opties te bekijken.
Na de babytijd neemt de bescherming langzaam af. Daarom krijgt je kind met vijf jaar nog een herhaling (de DKT-prik) en met negen jaar de DTP-inenting.
Hoelang is je kind beschermd na de prikken?
Na de laatste prik op negenjarige leeftijd is je kind tien jaar lang beschermd tegen difterie, tetanus en polio. Tegen kinkhoest biedt het vaccin bescherming tot ongeveer veertien jaar en tegen hepatitis B blijft de bescherming levenslang actief. Voor de Hib-ziekte volstaat de babyvaccinatie, aangezien deze ziekte op latere leeftijd geen ernstige complicaties meer veroorzaakt.
Welke bijwerkingen heeft de DKTP-prik?
De meest voorkomende bijwerkingen zijn volkomen normaal: je baby is vaak wat slaperig, huilerig, heeft verhoging of een rode, gezwollen plek op het been. Dit is een goed teken, het afweersysteem is hard aan het werk. Binnen een paar dagen verdwijnen deze milde klachten vanzelf.
Geef je baby wat extra aandacht, liefde en zorg voor voldoende voeding en drinken. Een kinderparacetamol verlicht eventuele pijn (check altijd de bijsluiter voor de juiste dosering).
Heftige bijwerkingen komen zelden voor. Kinderen van één jaar reageren soms met hoge koorts. Minder dan 1 op de 10.000 kinderen ervaart een koortsstuip. Maak je je zorgen, urenlang onafgebroken huilen of koorts die aanhoudt? Neem dan direct contact op met je huisarts. Bekijk hier wat je moet doen als je baby koorts heeft en wat te doen als je kind koorts heeft.
Enkele tips bij bijwerkingen:
Bij koorts is voldoende drinken heel belangrijk. En kleed je kind niet te warm aan.
Bij jonge baby’s helpt knuffelen en afleiding als ze hangerig zijn.
Als een kind pijn heeft of zich echt niet lekker lijkt te voelen, kan paracetamol helpen. Kijk op de bijsluiter hoeveel je kind mag hebben.
Het is beter om de arm of het been waarin je kind de prik heeft gekregen niet te veel aan te raken. Dat kan de pijn erger maken.
Als je je zorgen maakt omdat je kind veel last heeft van bijwerkingen na de DKTP-Hib-HepB-prik, of als hij koorts heeft gekregen die lang aanhoudt, neem dan contact op met het consultatiebureau of je huisarts.
Lees meer: Deze kinderziektes zijn gevaarlijk tijdens de zwangerschap
Mogelijke risico’s van deze ziekten
De ziekten kunnen vrij onschuldig verlopen, maar bij alle zes bestaat een kans op ernstige gevolgen:
Als de difterie-infectie in de keel, luchtpijp of de longen zit, kan een kind er heel benauwd van worden en zelfs aan doodgaan. Het gif van de bacterie kan ook zijn hart en zenuwstelsel beschadigen. De kans op overlijden is het grootst bij jonge baby’s en ouderen.
Kinkhoest is ook wel bekend als de honderddagenhoest, omdat de hoest maandenlang kan aanhouden. De hoest put vooral baby’s uit. Ze kunnen zo benauwd worden dat ze stoppen met ademen en kunnen dan hersenschade oplopen. Tegenwoordig overlijdt nog gemiddeld één kind per jaar aan kinkhoest.
Een kind dat tetanus oploopt, heeft last van verkramping in de kaakspieren, slikklachten en ademhalingsproblemen. Zonder behandeling is tetanus dodelijk.
De meeste kinderen die het poliovirus oplopen, merken daar weinig van of hebben alleen griepverschijnselen. Bij 0,1 tot 1 procent van de mensen die het virus oplopen, verspreidt het naar de zenuwen en de hersenen. Het kan dan verlamming van armen of benen veroorzaken, en van de slik- of ademhalingsspieren. In het laatste geval kan een kind eraan overlijden.
De Hib-ziekte wordt veroorzaakt door de bacterie Haemophilus influenzae type b. Als de bacterie in de bloedbaan of in het zenuwstelsel komt kan het ernstige gevolgen hebben, zoals bloedvergiftiging of hersenvliesontsteking.
Het hepatitis B-virus kan een acute of chronische leverontsteking veroorzaken, die kan leiden tot geelzucht en leverfalen. Bij een chronische ontsteking wordt het risico op ernstige beschadiging van de lever of leverkanker op latere leeftijd groter.
Eerder of later vaccineren
Er kunnen medische of praktische redenen zijn om een vaccinatiemoment te vervroegen of uit te stellen, bijvoorbeeld omdat een kind ziek is of moet worden geopereerd. Het kan dan verstandig zijn om de prik te verplaatsen. Overleg dit met het consultatiebureau. Bij een verkoudheid is het niet nodig om de vaccinatie uit te stellen, maar als je kind een hevige griep met koorts te pakken heeft, wordt de prik op een later moment gegeven.
Kun je je kind om praktische redenen niet laten inenten, bijvoorbeeld omdat jullie op reis gaan? Bespreek dit dan tijdig met de jeugdarts of jeugdverpleegkundige op het consultatiebureau. Er wordt dan gekeken naar wat het beste is voor je kind in jullie situatie. Eventueel kan een vaccinatie ook in het buitenland worden gegeven of kan je kind nog net voor vertrek worden ingeënt. In het buitenland moet je de vaccinatie wel zelf regelen.
Lees meer: Zo werkt het afweersysteem van je kind
Is vaccineren van je kind verplicht?
Nee, het vaccineren van je kind is wettelijk niet verplicht in Nederland. Wel adviseren de overheid en jeugdartsen het nadrukkelijk. Hoe hoger de vaccinatiegraad in Nederland is, hoe veiliger kwetsbare baby’s zijn tegen dodelijke uitbraken. Meer informatie en de exacte cijfers vind je via het RIVM en Rijksvaccinatieprogramma.nl.
Bron: Rijksvaccinatieprogramma.nl
