Wat is difterie?
Difterie is een zeer besmettelijke ziekte die wordt veroorzaakt door een bacterie die kan voorkomen bij mensen en dieren. De gifstoffen van de infectie kunnen onder meer de stembanden, het hart en het zenuwstelsel aantasten.
De bacterie komt in Nederland zelden voor, omdat ertegen wordt gevaccineerd. Toen er nog geen vaccin tegen de ziekte was, was difterie een belangrijke doodsoorzaak onder kinderen. Als iemand difterie heeft, komt diegene meestal uit een land waar nog veel difterie voorkomt.
INCUBATIETIJD*: twee tot vijf dagen, nooit langer dan zeven dagen.
SYMPTOMEN: verkoudheid, keelpijn, koorts, ernstige benauwdheid die tot verstikking kan leiden, (bloederige) afscheiding uit de neus, een hese stem.
BESMETTELIJK: ja, zeer besmettelijk, tot vier weken na de besmetting.
RISICO VOOR ZWANGEREN: ga bij verdenking van difterie meteen naar de huisarts.
*De tijd die verstrijkt tussen de besmetting en de eerste symptomen.
Wat is de incubatietijd en hoe besmettelijk is difterie?
De incubatietijd van difterie ligt tussen de twee en vijf dagen, met een maximum van zeven dagen. Difterie is zeer besmettelijk en kan tot vier weken na de besmetting worden overgedragen op anderen.
De bacterie verspreidt zich gemakkelijk via vochtdruppels uit de neus en mond, bijvoorbeeld tijdens hoesten, niezen of praten. Direct contact, zoals zoenen of het aanraken van een besmette wond, vormt eveneens een risico. Dieren zoals runderen, honden en katten dragen de bacterie soms ook bij zich en kunnen ongevaccineerde mensen besmetten. Daarnaast overleeft de bacterie in rauwe melk.
Lees ook: Alle kinderziektes op een rij: hoe herken je ze?
Welke symptomen passen bij difterie?
De symptomen van difterie variëren van een milde verkoudheid tot ernstige benauwdheid, afhankelijk van de plek waar de infectie zich bevindt. Zodra de infectie beperkt blijft tot de neus, voelt een kind zich vaak nauwelijks ziek.
Wanneer de keel, luchtpijp en longen geïnfecteerd raken, is de situatie veel ernstiger. Symptomen zijn dan koorts, keelpijn, een hese stem en bloederige afscheiding uit de neus. Het ziektebeeld lijkt in dat geval op een zware keelontsteking. De amandelen ontsteken en vertonen grijze, groene of zwarte plekken. De benauwdheid kan dusdanig toenemen dat er een reëel risico op verstikking ontstaat.
Wat zijn de risico's van een ernstig verloop?
Bij een ernstig verloop van difterie tast de bacterie weefsels en organen aan, wat leidt tot zweren op de huid of blijvende schade aan de hartspier en het zenuwstelsel. Volgens het RIVM ontstaat er bij tien tot twintig procent van de patiënten schade aan het hart.
Het zenuwstelsel loopt eveneens gevaar. Het kind kan scheel gaan kijken of moeite krijgen met slikken door verlamde slikspieren. In een later stadium vallen spieren in de ledematen soms uit. Uiteindelijk is difterie een dodelijke ziekte waaraan patiënten kunnen overlijden. Baby’s en heel oude mensen behoren tot de hoogste risicogroep.
Wat is de juiste behandeling voor difterie?
De behandeling van difterie bestaat altijd uit een ziekenhuisopname, waarbij de patiënt geïsoleerd verpleegd wordt en antibiotica gecombineerd met een specifiek tegengif toegediend krijgt. Waar nodig krijgt het kind extra zuurstof of beademingsondersteuning.
Volgens huisarts Kimberley de Wit is het essentieel om bij de minste twijfel direct de huisarts te bellen. Een snelle behandeling voorkomt ernstige complicaties of blijvende schade. Zonder tijdige medische zorg is de kans op overlijden aanwezig. De huisarts stelt via bloedonderzoek of een uitstrijkje van het neus- of keelslijm een definitieve diagnose.
Kinder-EHBO: Wat moet je doen als je kind zich ernstig verslikt?
Mag een kind met difterie naar de opvang?
Een kind dat besmet is met de difteriebacterie mag absoluut niet naar het kinderdagverblijf of naar school. De ziekte is extreem besmettelijk, zelfs wanneer je kind zich redelijk goed voelt.
Hoe gevaarlijk is difterie tijdens de zwangerschap?
Difterie vormt een groot risico tijdens de zwangerschap. Zwangere vrouwen die vermoeden dat zij of hun kind besmet zijn, moeten onmiddellijk contact opnemen met de huisarts voor onderzoek en een eventuele doorverwijzing naar het ziekenhuis.
Waarschuwing: Deze kinderziektes zijn gevaarlijk tijdens de zwangerschap.
Wanneer neem je contact op met de huisarts?
De kans dat je in Nederland difterie oploopt is klein, want de ziekte komt hier bijna niet meer voor. Soms lopen mensen het nog op als ze op vakantie zijn. Als je denkt dat jij of je kind difterie heeft, bel dan direct de huisarts. Die kan met bloedonderzoek of onderzoek van keel- of neusslijm vaststellen of er sprake is van difterie.
Biedt het Rijksvaccinatieprogramma bescherming tegen difterie?
Ja, de inenting tegen difterie is standaard opgenomen in het Rijksvaccinatieprogramma. Het vaccin wordt gegeven in combinatieprikken zoals DKTP-Hib-HepB, DKTP en DTP.
Binnen het eerste levensjaar krijgt een baby drie van deze vaccinaties. Op de leeftijd van vier en negen jaar volgen er herhalingsprikken. Deze combinatie van inentingen biedt minstens tien jaar bescherming. Voor baby's van moeders die tijdens de zwangerschap geen kinkhoestvaccinatie kregen, is er een extra prik bij twee maanden oud. Mensen die volledig gevaccineerd zijn, overlijden nagenoeg nooit aan difterie. Wie naar een risicogebied reist (zoals India, Indonesië of Brazilië), doet er goed aan om na tien jaar een nieuwe herhalingsvaccinatie te halen.
Bekijk het volledige vaccinatie-dossier.
Welke bijwerkingen per vaccinatie?
Vaccins worden goed onderzocht voor gebruik, maar toch zijn er bijwerkingen mogelijk. Wat kun je per prik verwachten?
Bronnen: Thuisarts, Opvoedinformatie, RIVM
